Hiệp ước Lisbon được soạn thảo nhằm tinh giản tiến trình ra quyết định, cho các cơ quan lập pháp quốc gia và Nghị viện châu Âu có tiếng nói lớn hơn trong việc hoạch định chính sách của EU, và tạo lập cho khối bao gồm 27 quốc gia này một chủ tịch và một ngoại trưởng.
Văn kiện quan trọng này chỉ có thể có hiệu lực khi được toàn bộ các thành viên phê chuẩn. Hôm 10.10, Ba Lan đã trở thành nước thứ 26 ký kết Hiệp ước Lisbon. Hãng tin BBC dẫn lời Tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski phát biểu sau khi ký phê chuẩn văn kiện trên, rằng ông tin chắc hiệp ước này sẽ thành công.
Triển vọng Hiệp ước Lisbon có hiệu lực đã nhận được một cú hích quan trọng vào ngày 2.10, khi cử tri Ireland bỏ phiếu ủng hộ văn kiện trên trong cuộc trưng cầu dân ý thứ hai. Hành động này của người Ireland đã giúp Tổng thống Kaczynski của Ba Lan mạnh dạn ký vào văn kiện.
Lãnh đạo nhiều nước châu Âu đã lên tiếng hoan nghênh hành động của Ba Lan và không quên đưa ra lời “nhắn gửi” cho CH Czech. “Chỉ còn thiếu mỗi chữ ký của Tổng thống Czech Vaclav Klaus. Châu Âu không cần thêm sự trì hoãn nào nữa”, hãng tin Reuters dẫn lời Thủ tướng Thụy Điển Fredrik Reinfeldt.
 |
| Châu Âu “nín thở” chờ ông Klaus - Ảnh: AFP |
Tổng thống CH Czech Vaclav Klaus luôn hoài nghi cơ chế liên Âu, và ngay trước ngày Tổng thống Ba Lan ký phê chuẩn Hiệp ước Lisbon, ông Klaus tuyên bố ông muốn miễn áp dụng Hiến chương về các quyền cơ bản, một phần quan trọng trong Hiệp ước Lisbon. Anh và Ba Lan đã được miễn áp dụng một số điều khoản trong hiến chương trên. “Trước khi phê chuẩn, CH Czech ít nhất phải thương thảo về một sự miễn áp dụng tương tự”, Reuters dẫn lời ông Klaus. Ông Klaus lo ngại hiến chương sẽ cho phép Tòa án Công lý châu Âu dỡ bỏ các đạo luật được ban hành sau Đệ nhị thế chiến ở CH Czech.
Những đạo luật này liên quan đến việc tịch thu tài sản của người gốc Đức và Hungary bị trục xuất khỏi Tiệp Khắc trước đây với lý do họ hợp tác với phát xít Đức. Ông Klaus cũng chỉ rõ rằng Ba Lan và Anh đã được miễn áp dụng một số điều khoản của Hiến chương: Ba Lan sẽ không bị ép cho phép hôn nhân đồng tính, và tại Anh, luật và tòa án châu Âu không chi phối hệ thống tư pháp bản địa.
Do chỉ còn thiếu chữ ký của Czech, hội nghị cấp cao của EU vào cuối tháng 10 sẽ tập trung xử lý phản ứng của Tổng thống Klaus, theo BBC dẫn lời giới chức châu Âu. Hiện ông Klaus cũng đang chờ Tòa án Tối cao CH Czech xem xét yêu cầu của một số thành viên quốc hội rằng phê chuẩn Hiệp ước Lisbon có thể vi phạm hiến pháp CH Czech.
Phán quyết của tòa án trên dự kiến sẽ được đưa sau ít nhất 2 tuần nữa. Chủ tịch Nghị viện châu Âu Jerzy Buzek tin tưởng Hiệp ước Lisbon sẽ có hiệu lực trước cuối năm nay, nhưng Thủ tướng CH Czech Jan Fischer chỉ thận trọng nói rằng nước ông sẽ phê chuẩn văn kiện trên “trong một tương lai gần”.
Trùng Quang (Thanh Nien)