Gần đây rộ lên tin về một con "rùa thần" ở Hà Tĩnh, có 4 chữ hán là Ứng, Mạc, Tắc, Hình (Ứng: hiện; Mạc: chẳng; Tắc: làm; Hình: hình ảnh). Nghĩa của từng chữ là như thế, còn nghĩa của cả cụm từ như thế nào thì chưa giải thích được.
Rùa lạ đã nhiều lần xuất hiện
Vào năm 2000, trong nước cũng rộ lên chuyện con rùa (cũng ở Hà Tĩnh) có đến 11 chữ hán. Người ta đã công phu mang rùa ra thả tận Hồ Gươm, Hà Nội.
Lần tìm trong sử sách, chuyện rùa có chữ hán trên lưng không phải là hiếm. Xin đơn cử (trích dẫn từ Đại Việt sử lược):
- Đinh Dậu (1117): Dâng rùa 3 chân, 6 đầu (có lẽ là mắt có 6 đồng tử - PDK chú thêm) ngực có hai chữ Thiên Đế.
- Kỷ Hợi (1119): Thành Khánh hầu dâng rùa, mắt có 6 đồng tử, ngực có chữ Ngọc.
- Ất Tỵ (1125): Mùa hè tháng 4, công chúa Thuỵ Thánh dâng rùa có 6 đồng tử, ngực có 4 chữ: Quốc, Thổ, An, Ninh.
- Bính Ngọ (1126): Tháng 8 rùa thần hiện lên, giữa lưng có 8 chữ: Đạo, Định, Vương, Các, Diên, Ninh, Công, Chúa.
 |
| Con rùa lạ và bốn chữ hán "Ứng, Mạc, Tắc, Hình". (ảnh VietNamNet) |
- Ất Mão (1135): Rùa Thần hiện lên, ngực có 4 chữ: Nhất, Thiên, Vĩnh, Thánh.
- Quý Hợi (1143): Tháng 3 dâng rùa mắt có 6 đồng tử, ngực có 4 chữ: Dĩ, Hành, Pháp, Công.
- Canh Ngọ (1150): Mùa xuân tháng 2 dâng rùa có 6 đồng tử, ngực có 4 chữ theo lối triện văn là: Vương, Dĩ, Bát, Vạn.
- Bính Tuất (1166): Mùa xuân tháng 3 dâng rùa mắt có 6 đồng tử, chữ Ngọc vằn xanh xuất hiện; Lại dâng rùa đỏ, mắt có 6 đồng tử, đầu có vằn đỏ, dưới bụng có đủ 5 màu, chót đuôi có cựa.
Như vậy, theo ghi chép ta thấy trong vòng 50 năm (1117 - 1166) có tới 8 lần "rùa thần" có chữ trên lưng hoặc trên ngực xuất hiện.
Rùa ấy có thiêng không? Xin thưa rằng không thiêng, bởi vì sau những lần rùa xuất hiện đã không kèm theo một biến cố nào đặc biệt trong lịch sử.
Những con rùa đặc biệt đó, nếu dân địa phương bắt được thì đem dâng tặng nhà vua, triều đình đem thả nuôi trong vườn hoàng cung.
Những con rùa đó cũng chỉ đóng vai trò là những "vật lạ" để ngắm chơi mà thôi chứ không ảnh hưởng gì trong đời sống tâm linh.
Bằng chứng là trong những lần được dâng tiến đó, không thấy triều đình tổ chức nghi lễ nghinh đón. Những con rùa đó cũng tàn theo các triều đại mà không lưu lại dấu vết gì.
Bởi hơn 800 năm Thăng Long là kinh đô của các triều đại Lý, Trần, Lê, số rùa thần được dâng tiến sẽ rất nhiều, nhưng ngày nay chúng ta chẳng thấy dấu vết gì của chúng ở Hà Nội cả.
Không có gì là kỳ bí
Trở lại con rùa lạ ở Hà Tĩnh, bước đầu chúng tôi có những nhận xét như sau: Những chữ hán đó do các đường vân trên mai tạo nên, không có gì là kỳ bí cả.
Trong rất nhiều hình thù được tạo nên đó, người giàu tưởng tượng có thể gán cho nó những chữ này, chữ khác, hình này, hình khác. Cũng như mây trên trời, có thể tạo thành con rồng hay con chó...
Hai là, từ chuyện con rùa chỉ biết ăn chuối mà không ăn một thức ăn nào khác, chúng ta thấy rằng con rùa này trước đó đã từng được người nuôi và cho ăn chuối.
Còn chuyện rùa không ăn những thức đã thờ cúng hay những thức người đã ăn dở rồi, có lẽ là những điều bịa đặt, thêu dệt của người đời cho thêm phần ly kỳ, cần được kiểm chứng thêm.
Về hình dạng rùa, đây có thể là một giống rùa lạ, cần được các nhà chuyên môn để tâm nghiên cứu.
Phan Duy Kha (Khoa học Đời Sống)