Trong khi các ý kiến đề xuất giữ nguyên quy định ân hạn như luật hiện hành bởi không thể vì thiểu số những doanh nghiệp vi phạm pháp luật về thuế quay lưng lại với đa số các doanh nghiệp kinh doanh chân chính, thì các quan điểm ngược lại đã chỉ ra tình trạng chây ì, trốn thuế, nợ đọng thuế từ lĩnh vực này rất nghiêm trọng!
Chi phí tăng hàng tỷ USD?
Theo Luật Quản lý thuế năm 2006, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là vật tư nguyên liệu sản xuất hàng hóa nhập khẩu được ân hạn thuế 275 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan, song dự thảo sửa đổi phải nộp tiền thuế trước khi được thông quan, giải phóng hàng hóa. Theo đại biểu Thân Đức Nam, TP Đà Nẵng, việc sửa đổi như vậy một mặt là hạn chế hiện tượng lợi dụng chính sách gia hạn thuế để cố tình nợ thuế, song mặt khác sẽ phần nào ảnh hưởng đến chính sách khuyến khích xuất khẩu của nhà nước, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế đang giảm sút như hiện nay. “Vì vậy, tôi đề nghị cần cân nhắc nghiên cứu lại quy định này một cách cẩn trọng”, đại biểu Nam nói.
Đại biểu Trần Du Lịch, TP Hồ Chí Minh cũng chung kiến nghị chưa cần thiết phải thay đổi quy định hiện hành bỏ ân hạn 275 ngày. Ông Lịch cho biết đã nhận được kiến nghị của Hiệp hội ngành hàng Việt Nam, đại diện cho 5 hiệp hội da giày, dệt may, bông vải sợi, mỹ nghệ chế biến gỗ, thủy sản – liên quan đến 5 triệu lao động và đóng góp 35% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Theo đó, khi bỏ quy định ân hạn, nếu tính lãi suất vay vốn bình quân 12%, tất cả các ngành nhập khẩu, chế biến sản xuất xuất khẩu sẽ phải chịu chi phí tài chính tăng thêm 1,5 tỷ USD và chi phí giá thành xuất khẩu tăng 1,5%. Ông Lịch nêu ý kiến: “Tôi kiến nghị trước mắt chưa cần thay đổi điều, khoản này, đồng thời tăng cường các biện pháp xử lý rất nghiêm đối với những doanh nghiệp lợi dụng cái này để kéo dài, chây lười trong việc nộp thuế”.
Bộ trưởng bộ Công thương Vũ Huy Hoàng, đoàn đại biểu Lạng Sơn, cho biết đang rất lo lắng với mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2013 ở mức 10% so với năm 2012, nhất là khi bỏ ân hạn thuế 275 ngày. Với quy định này, chỉ riêng ngành da giày, một năm sẽ tăng chi phí lên 600 triệu USD, trong khi kim ngạch chỉ khoảng 6 tỷ USD. “Chúng tôi đề nghị Ban soạn thảo và Quốc hội hết sức cân nhắc về điều, khoản này trong bối cảnh doanh nghiệp hết sức khó khăn trong thời gian tới”, ông Hoàng nhấn mạnh.
"Ân hạn” tạo điều kiện hay kẽ hở?
Ngược với các ý kiến nêu trên, đại biểu Trần Quang Chiểu (Nam Định) lại cho rằng, việc ân hạn đối với hàng xuất nhập khẩu đã tạo kẽ hở lớn để người nộp thuế lợi dụng chiếm dụng tiền thuế, nợ đọng tiền thuế, chây ỳ tiền thuế… Để chứng minh nhận xét của mình, đại biểu dẫn giải một loạt con số: đến nay có gần 6.000 lô hàng nhập khẩu nguyên liệu, sản xuất xuất khẩu và gần 1.000 hợp đồng gia công xuất khẩu chưa thanh khoản tương ứng với số thuế nợ đọng khoảng trên 1.500 tỷ đồng quá hạn, trong đó nợ quá hạn cưỡng chế khoảng 1.100 tỷ đồng; khoảng trên 660 doanh nghiệp gia công xuất nhập khẩu bỏ trốn khỏi địa điểm kinh doanh hoặc ngừng hoạt động hoặc bị điều tra khởi tố với số thuế nguyên liệu nhập không có khả năng thu hồi trên 500 tỷ đồng; 127 doanh nghiệp có chủ là người nước ngoài bỏ trốn với số thuế gần 120 tỷ đồng; gần 540 doanh nghiệp thuộc các đối tượng khác với số thuế nợ đọng nguyên liệu gần 400 tỷ đồng...
Cùng với tăng cường kỷ cương, pháp luật về thuế, việc bỏ ân hạn, theo đại biểu còn nhằm đảm bảo bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp, góp phần khuyến khích sử dụng nguyên liệu sản xuất trong nước thay thế nhập khẩu. Chi phí bảo lãnh theo ông Chiểu cũng không lớn: chỉ có 0,05% - 0,29% trong khi tiền chậm nộp theo dự thảo là 0,05 – 0,07%. .
Đối với các doanh nghiệp luôn chấp hành tốt chính sách thuế, làm ăn nghiêm túc, đại biểu đề nghị Quốc hội nghiên cứu có quy định riêng theo hướng doanh nghiệp có thể đăng ký nộp thuế theo quý, theo tháng hoặc thực hiện chế độ kho bảo thuế; doanh nghiệp nào thuộc diện ưu tiên theo cơ chế quản lý rủi ro thì cơ quan thuế có thể xác định được theo cơ chế quản lý rủi ro.
Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, bộ trưởng bộ Tài chính Vương Đình Huệ, giải thích, luật hiện hành cho ân hạn 275 ngày nhưng với 2 điều kiện: phải có bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chấp hành tốt pháp luật hải quan và không nợ tiền thuế. Về bản chất, dự thảo luật Quản lý Thuế sửa đổi với luật Quản lý Thuế chỉ khác là với luật hiện hành, phần bảo lãnh này chỉ là một số còn luật sửa đổi thì tất cả các loại này đều phải nộp phí bảo lãnh.
Bộ trưởng cũng giải thích thêm, năm 2011 tổng giá trị kim ngạch nguyên vật liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu khoảng 6,2 tỷ USD, trong đó chỉ có 2,1 tỷ USD phải chịu thuế nhập khẩu, còn lại được miễn. Với mức thuế suất của khu vực ASEAN là 5%, ngoài ASEAN là từ 6% đến 10%-11% và mức bình quân khoảng 6% thì tổng số thuế phải nộp của nhóm các doanh nghiệp này chỉ có 126 triệu USD. “Với mức phí bảo lãnh 0,05%/1 tháng tính trên 126 triệu USD thì không thể nào có con số chi phí tăng lên 1,5 tỷ USD như hiệp hội ngành hàng báo cáo được, ông Huệ nhấn mạnh.
Chung mối quan tâm siết chặt kỷ cương trong lĩnh vực thuế, viện trưởng viện Kiểm sát nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình (Quảng Ngãi) cho rằng, nên giao cho cơ quan thuế một số thẩm quyền điều tra, gọi tắt là điều tra ban đầu như hải quan, kiểm lâm và một số cơ quan khác.
Thảo Nguyễn (SGTT)