Sự kiện vừa xảy ra ở Thái Bình, khi một người dân bị thu hồi đất mang súng vào trụ sở cơ quan giải phóng mặt bằng của tỉnh bắn vào 5 cán bộ đã được nhắc tới, khi TVQH thảo luận về Luật Đất đai sửa đổi hôm 12.9.
Ảnh: Dân ViệtMột dự án luật phải bàn thảo suốt 3 kỳ họp!
Dù chỉ nhắc qua vụ việc “hôm qua, ở Thái Bình, người dân đã mang súng bắn”, nhưng điều mà Ủy viên Ủy ban TVQH - Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc nói tới bằng ba chữ “rất phức tạp” là những bất đồng giữa liên quan trực tiếp đến hai chế định đền bù và thu hồi.
“Nước mênh mông như vậy, người ta ra quai đê mới tạo hiệu quả, nếu chúng ta chỉ đền bù (như quy định) sẽ không ổn, sẽ xảy ra trường hợp Đoàn Văn Vươn. Chúng ta phải tính toán đền bù thêm cho người dân thế nào chứ” - ông Nguyễn Hạnh Phúc nói.
Chính sự vướng mắc giữa quy định trong luật và việc thực hiện trên thực tế khiến Luật Đất đai sửa đổi đã phải đưa ra tại 3 kỳ họp QH. Một kỷ lục!
Chủ tịch QH cũng nhìn nhận việc một dự án luật đã đưa lấy ý kiến nhân dân và nâng lên đặt xuống suốt 3 kỳ họp là “không bình thường”. “Đất đai gắn với nhà cửa, sinh kế của người sống, với mồ mả của người chết; liên quan trực tiếp đến đời sống của họ” - Chủ tịch QH nói.
Nhắc lại khẩu hiệu của cuộc cách mạng, Chủ tịch QH nhấn mạnh “Đất đai có ý nghĩa chính trị, ý nghĩa kinh tế, giải quyết tốt sẽ ổn về mặt xã hội khi chấm dứt khiếu kiện, khiếu nại. Luật cũ mình đã thấy thực tế rồi”. Chủ tịch QH đề nghị Ban soạn thảo bằng mọi cách khắc phục những vấn đề tồn tại, hạn chế tối đa khiếu kiện, tiêu cực, quản lý lỏng lẻo, lãng phí đất đai.
Nhắc tới “điều mà anh Phúc vừa nói” - Chủ tịch QH nói “Các anh trả lời với tôi rằng thu hồi thời điểm nào thì đền bù cho dân giá thời điểm đó và sát với giá thị trường. Có phải thế đâu? Anh còn quy hoạch, còn dự án, còn “treo” lên. Anh đền bù với dân giá nào? Tôi đề nghị dứt khoát phải theo sát giá thị trường. Đây là nội dung rất quan trọng”. Nhìn về phía Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang, Chủ tịch QH nói: Giải quyết giá bồi thường cho dân không khéo, Bộ Tài nguyên và Môi trường của ông Quang sẽ suốt ngày nhận đơn kiện thôi.
Nhận đền bù xong, dân không biết làm gì nuôi thân
Hai định chế thu hồi và đền bù trong Luật Đất đai được nói tới với rất nhiều băn khoăn.
“Tôi rất sốc khi xem truyền hình an ninh hình ảnh cướp tiền ngay sau khi nhận đền bù, đánh nhau ngay trước mặt công an ở Quảng Ngãi. Có những người biết trước quy hoạch, mua đất trước của dân. Đến khi đền bù họ áp sát dân, thu luôn. Có người dân được đền bù 153 triệu rồi tay không về. Rất phản cảm. Phải nghiêm cấm mua bán để bảo vệ quyền lợi người dân. Đây là cho vay nặng lãi. Con lợn 30kg bán cho người ta 10 triệu đồng” - Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách (TCNS) Phùng Quốc Hiển nhắc lại chuyện đau lòng, khi những người dân bị bắt nạt ở Quảng Ngãi.
Theo ông, để tránh thu hồi tràn lan, luật phải quy định hạn mức đất được phép thu hồi. Chẳng hạn, QH được thu mức nào, Chính phủ được thu mức nào, HĐND được giao quyền thu hồi đến mức nào? Phải cụ thể, rõ ràng mới tránh được thu hồi tràn lan, khi trong thực tế “quá trình thực hiện rất lỏng lẻo, có dự án thu hồi đến 1.500ha”.
Nói về việc xử lý vấn đề chênh lệch giá, ông Hiển đưa ví dụ ''bình thường đất chỉ có giá 300.000 đồng/m2. Sau đầu tư có thể lên tới 10 triệu đồng/m2. Như thế thì sau khi trừ đi khoản đầu tư, phần chênh lệch phải điều tiết phần nào cho người dân, chứ không thu hết về ngân sách?''.
Dưới góc độ xã hội của Luật Đất đai, Chủ nhiệm Ủy ban các Vấn đề xã hội của QH Trương Thị Mai đề nghị phải khoanh vùng chặt, chứ không để tràn lan việc thu hồi đất phục vụ phát triển KTXH; bởi theo bà, ngay dự thảo lần này vẫn “rất khó để phân định giữa các mục tiêu thu hồi vì quốc phòng an ninh, lợi ích công cộng và KTXH”.
Nhắc lại thực tiễn thu hồi và đền bù từ bao năm qua, bà Mai đề nghị “cần rõ ràng các khoản hỗ trợ và quy định ngay trong luật để tránh tùy tiện, lạm dụng trong thực tế”.
“Người dân quan tâm đến việc bồi thường miếng đất, tái định cư hay tiền đền bù. Còn hỗ trợ tìm kiếm việc làm, chuyển đổi nghề... được chăng hay chớ. Dân thiệt thòi lắm. Đào tạo nghề thì học cho có, chẳng ai theo dõi; có việc làm không chẳng ai quan tâm, toàn phải tự lo cho bản thân, đây là vấn đề xã hội bức xúc. Nhận cái nhà, đồng tiền xong thì không biết làm gì nuôi thân. Có bao nhiêu người được nhận vào khu công nghiệp như lời hứa của những người thu hồi đất” - bà nói.