Hôm 22.10, QH đã dành nhiều thời gian nghe báo cáo đánh giá về công tác phòng chống tham nhũng năm 2013.
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện: Trung ương điều tra truy tố không nghiêm nên khó làm gương cho địa phươngSố vụ được khởi tố, truy tố tăngThay mặt Chính phủ báo cáo trước QH, Tổng thanh tra Chính phủ Huỳnh Phong Tranh cho biết, trong năm 2013, ngành thanh tra phát hiện 80 vụ, 90 đối tượng có hành vi liên quan đến tham nhũng với số tiền 117,5 tỉ đồng; đã kiến nghị xử lý hành chính 4 tập thể, 28 cá nhân, chuyển cơ quan điều tra 11 vụ, 34 đối tượng. Hoạt động điều tra, xử lý hành vi tham nhũng có tiến bộ, số vụ án tham nhũng được khởi tố, truy tố tăng lên, số bị cáo được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ thấp hơn so với các năm trước. Đã có 41 trường hợp người đứng đầu bị xử lý do thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng, trong đó có 4 người đã bị xử lý hình sự, 33 người đã bị xử lý kỷ luật hành chính, 4 trường hợp khác đang xem xét xử lý.
Mặc dù vậy, khi đánh giá chung, ông Huỳnh Phong Tranh cho rằng: “Tình hình tham nhũng chưa có dấu hiệu giảm, vẫn diễn ra ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó phát hiện”.
“Chủ yếu là cán bộ cấp xã hoặc ở thôn, làng, bản” Thẩm tra báo cáo của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Văn Hiện cho rằng đánh giá của Chính phủ là phù hợp với nhận định của dư luận nhân dân về tình hình tham nhũng hiện nay. Tuy nhiên, các đánh giá mới mang tính khái quát, chưa có sự phân tích sâu sắc nguyên nhân của những việc chưa làm được, hạn chế, yếu kém, nhất là những hạn chế, yếu kém mà qua nhiều năm vẫn chưa được khắc phục. “Điều đáng lưu ý là qua nhiều năm đánh giá, kiểm điểm, Chính phủ vẫn chưa nêu được cụ thể những bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, đơn vị đã làm tốt và chưa làm tốt công tác phòng chống tham nhũng hoặc những nơi, những lĩnh vực để xảy ra nhiều vụ việc tham nhũng để từ đó kịp thời động viên, khen thưởng những nơi làm tốt; xác định rõ, xử lý trách nhiệm các cá nhân, cơ quan, tổ chức, đơn vị làm chưa tốt”, ông Hiện nói.
Theo Ủy ban Tư pháp, việc phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng của các cơ quan có thẩm quyền vẫn chưa tương xứng với tình hình đang diễn ra. Qua giám sát, khảo sát ở một số địa phương cho thấy cơ quan thanh tra tiến hành rất nhiều cuộc thanh tra nhưng lại phát hiện được rất ít tham nhũng, có một số địa phương trong hơn 2 năm thực hiện 804 cuộc thanh tra nhưng chỉ phát hiện được 1 đến 2 vụ tham nhũng nhỏ và kiến nghị xử lý hành chính, một số vụ việc phải giải quyết khiếu nại tố cáo nhiều lần mới phát hiện ra tham nhũng. Mặt khác, hành vi vi phạm pháp luật và số tài sản sai phạm liên quan phát hiện được là rất lớn, nhưng việc phát hiện ra hành vi tham nhũng và thu hồi tài sản còn rất ít. Cụ thể, số vụ án tham nhũng gây thiệt hại khoảng 9.260 tỉ đồng, 51.000 lượng vàng SJC và 155.000 m2 đất, nhưng chỉ mới thu hồi nộp ngân sách nhà nước trên 900 tỉ đồng, chưa đến 10% tài sản phải thu hồi.
Ủy ban Tư pháp cũng cho rằng, hiệu quả các biện pháp phòng ngừa tham nhũng chưa cao, còn mang tính hình thức khi việc kê khai minh bạch tài sản đã làm nhiều nơi, thời gian dài nhưng có nhiều trường hợp lãnh đạo các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công ích được nhận lương hàng tỉ đồng/năm, có nơi đến 2,6 tỉ đồng/người/năm mà không phát hiện được.
“Số vụ việc tham nhũng được phát hiện chủ yếu là các vụ tham nhũng nhỏ, gây thiệt hại không lớn về tiền, tài sản của nhà nước với đối tượng phạm tội chủ yếu là cán bộ cấp xã hoặc ở thôn, làng, bản”, ông Hiện cho hay.
Ngoài việc chỉ rõ tình hình tham nhũng trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, quản lý vốn tại các doanh nghiệp nhà nước xảy ra nghiêm trọng, Ủy ban Tư pháp cũng cho rằng tham nhũng trong các lĩnh vực dạy nghề, hỗ trợ việc làm, xóa đói giảm nghèo cũng nghiêm trọng không kém.
Sơ thẩm xử nặng, phúc thẩm giảm nhẹĐặc biệt, trong báo cáo thẩm tra, Ủy ban Tư pháp cho biết qua giám sát, khảo sát độc lập đã phát hiện rất nhiều vấn đề trong công tác xử lý tham nhũng. Theo đó, đã phát hiện một số vụ việc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm, nhiều hành vi có liên quan tới tham nhũng chỉ bị xử lý hành chính, việc đình chỉ điều tra, nhất là đối với một số vụ án đặc biệt nghiêm trọng vẫn diễn ra. Bên cạnh đó, tình trạng áp dụng hình phạt không đúng quy định của pháp luật như hình phạt nhẹ, phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt, cho hưởng án treo hoặc phạt cải tạo không giam giữ tỷ lệ cao, chiếm 31,2% tổng số bị cáo phạm các tội về tham nhũng đã xét xử, trong đó một số bị cáo phạm tội nghiêm trọng, rất nghiêm trọng vẫn được hưởng án treo.
Báo cáo thẩm tra cũng dẫn ra nhiều số liệu chứng minh, trong đó TAND tỉnh Ninh Bình cho hưởng án treo đối với 8/9 bị cáo tham nhũng đã xét xử, Tòa án quân sự Quân khu 3 xử dưới khung hình phạt đối với 10/10 bị cáo tham nhũng; TAND TP.Hà Nội cho hưởng án treo, phạt cải tạo không giam giữ, phạt cảnh cáo đối với 50/113 bị cáo đã xét xử…
Tính từ tháng 10.2010 đến tháng 4.2013, riêng Viện KSND tối cao đã đình chỉ 4 vụ với 27 bị can và đình chỉ 11 bị can trong các vụ án tham nhũng khác. Nhiều vụ án tham nhũng tòa án cấp sơ thẩm xử phạt các bị cáo với mức án cao, nghiêm minh nhưng khi xét xử phúc thẩm thì tòa án cấp trên, trong đó có Tòa phúc thẩm TAND tối cao lại giảm hình phạt, cho các bị cáo hưởng án treo. “Có địa phương cho rằng, các vụ án tham nhũng phức tạp do các cơ quan ở T.Ư điều tra, truy tố hoặc chỉ đạo xử lý, xét xử không nghiêm minh nên rất khó làm gương cho các địa phương”, Chủ nhiệm Nguyễn Văn Hiện nói.
Thái Sơn (Thanh niên)