Các máy quay theo dõi chộp được tất cả: Lính canh nhìn bâng quơ khi 53 tù nhân tự đi ra khỏi phòng giam, lên những chiếc xe chờ sẵn bên ngoài và tẩu thoát mất dạng. Họ chỉ rút súng ra khi tù nhân đã trên đường trốn thoát. Đó là cuộc vượt ngục xảy ra hồi tháng 5-2009 ở nhà tù Cieneguillas tại bang Zacatecas, Mexico.
Tù nhân tại nhà tù Cieneguillas tự do ra khỏi xà lim mà không gặp bất kỳ sự cản trở nào vào tháng 5 qua. Ảnh: YOUTUBE
Tù nhân là... vua
Các nhà tù ở Mexico là nơi các tay buôn ma túy xem là căn cứ mới để hoạt động, chiêu mộ đàn em và đút lót nhằm thoát ra ngoài. Thực ra, hệ thống này bị rạn nứt đến mức chính phủ Mexico dẫn độ rất nhiều tay buôn ma túy sang Mỹ, nơi đó họ khó hăm dọa các nhân chứng, mua bán ma túy hoặc trốn thoát hơn nhiều. Theo báo The New York Times (Mỹ), các nhà tù Mexico tự nhận là trung tâm phục hồi xã hội. Trong khi đó, có người gọi nhà tù ở nước này là “trường đại học tội phạm” thì hay hơn.
Bên trong những bức tường bê tông cao có giăng dây kẽm gai, sau đội lính canh mặc đồ đen được trang bị vũ khí hạng nặng với vẻ mặt lạnh lùng, tù nhân là những kẻ nắm quyền thống trị trong các nhà tù. Một số tù nhân chi tiền để có chìa khóa phòng giam của họ. Tù nhân được cung cấp đầy đủ bánh pizza, gái mại dâm và được thỏa mãn cơn đói ma túy cũng như cơn khát rượu. Khi cuộc sống trong nhà tù trở nên quá sức chịu đựng, tù nhân đôi khi chi tiền cho lính canh để... nghỉ phép hoặc vượt ngục công khai.
Ông Pedro Arellano Aguilar, một chuyên gia về nhà tù, nhấn mạnh: “Nhà tù của chúng tôi là nơi kinh doanh chứ không phải là gì khác. Tất cả mọi thứ ở nơi này đều được mua và bán”. Đối với các trùm ma túy nhiều tiền lắm của, cuộc sống trong nhà tù thường là sự nối tiếp những tháng ngày tự do mà họ sống ở bên ngoài. Tù nhân nể trọng họ. Còn lính gác thường trở thành nhân viên dưới quyền của họ.
Miguel Caro Quintero, một trùm ma túy bị truy nã ở bang Arizona và Colorado (Mỹ), bị cáo buộc cung cấp những chuyến hàng nhiều tấn cần sa và cocain sang Mỹ, đã ngồi tù 10 năm ở Mexico. Cũng như nhiều trùm ma túy khác, y bị buộc tội tiếp tục các hoạt động phi pháp khi ngồi sau song sắt nhà tù, sử dụng điện thoại di động buôn lậu để duy trì liên lạc với các tay chân bên ngoài và tuyển mộ các tù nhân gần mãn hạn tù. Y là một trong 50 tù nhân Mexico, hầu hết là tội phạm ma túy, bị dẫn độ sang Mỹ trong năm nay.
Làn sóng vượt ngục
Cuộc đào thoát kể trên ở bang Zacatecas chỉ một trong nhiều cuộc vượt ngục là bằng chứng cho thấy thực trạng nhà tù ở Mexico như thế nào. Băng đảng ma túy Zetas, vốn nổi tiếng về sự tàn nhẫn, hoạch định cuộc trốn chạy trên, đã tổ chức các cuộc vượt ngục ở ít nhất bốn bang. Riêng nhà tù ở Zacatecas đã có ít nhất ba cuộc vượt ngục trong những năm gần đây.
Theo luật sư Uriel Márquez Valerio, tình hình ở đó tệ hại đến mức năm 2005, tù nhân đã sắp xếp mời một ban nhạc vào tận nhà tù để kỷ niệm sinh nhật của một trùm ma túy. Gã này sau đó mấy tuần đã tìm cách chạy trốn.
Từ tháng 5 năm nay, chính quyền đã bắt được ba trong số 53 tù nhân vượt ngục. Trong đó, 11 tên được Interpol xem là mối nguy cho sự an toàn và an ninh của công dân khắp thế giới. 51 nhân viên và giám đốc nhà tù cũng đã bị tống giam. Chứng cứ chống lại các nhân viên nhà tù là hệ thống giám sát để theo dõi tù nhân. Sau khi bị bắt lại, Osvaldo García Delgado, tay buôn ma túy 27 tuổi, biệt danh là Vampire, cho biết băng Zetas đã lên kế hoạch vụ đào thoát của y.