Thật bất ngờ, mẹ ông Lương Hoài Nam, bà Vũ Thị Nam Liên ra tận cửa mời chúng tôi vào nhà, không chút lưỡng lự. Bà cười buồn nói chúng tôi là những vị khách báo chí đầu tiên tìm đến nhà bà sau “chuyện buồn của Nam”.
Chúng tôi tìm đến gia đình vị nguyên TGĐ Jetsta Pacific để tìm hiểu thông tin và hoàn toàn không có ý định thanh minh hay bào chữa cho những việc làm của ông Lương Hoài Nam. Trên tinh thần khách quan của báo chí, chúng tôi chỉ muốn phản ánh một khía cạnh những suy nghĩ của người thân vị TGĐ này. Với những ai đã từng nghe tiếng ông Lương Hoài Nam, có lẽ sẽ bất ngờ khi đứng trước căn nhà 16 ngõ 46A phố Phạm Ngọc Thạch của gia đình vị TGĐ từng lĩnh mức lương 2 tỷ đồng/năm. Căn nhà sơn quét khá đơn giản, mái nhà được “đậy” bằng một tấm tôn lớn, cũng không có nhiều chỗ dành cho khái niệm thẩm mĩ. Căn phòng khách chỉ có độc một bộ bàn ghế gỗ kiểu dáng từ thời bao cấp. Phía đối diện là một tấm gương lớn, dường như có mục đích để làm rộng thêm căn phòng. Ông tổ trưởng dân phố Lý Văn Chiểu cho biết, đây là căn nhà gia đình ông Lương Hoài Nam mua lại của một vị thứ trưởng cách đây đã hơn 15 năm. Ông từng có mặt ở nhà này vài lần nhưng đến hôm qua, với tư cách là người chứng kiến cuộc khám xét của cơ quan an ninh điều tra, ông mới được đi một lượt các tầng. Theo quan sát của ông, nội thất căn nhà không có gì gọi là bề thế lắm, nếu không muốn nói là khá giản đơn. Cũng chỉ là những thứ thiết yếu cho cuộc sống hiện đại như ti vi, máy tính, tủ và sách báo. Người hàng xóm này cũng cho biết, ông chỉ được biết những chuyện liên quan đến công việc của ông Lương Hoài Nam tại Jetstar Pacific qua báo chí: “gia đình Nam là gia đình mẫu mực của cả khu phố. Tôi ở ngay gần nhà ông Miên (ông Lương Tử Miên - bố ông Nam) ngay từ ngày họ mới chuyển về đây, chưa từng thấy trong gia đình có ai to tiếng với ai. Theo tôi, đó là một gia đình gia giáo điển hình”. “Bản tử vi xấu” Dù đã ở tuổi 76 nhưng trong câu chuyện với phóng viên, bà Liên vẫn thể hiện sự minh mẫn, bản lĩnh. Bà Liên khẳng định ông Nam đã có mặt ở Hà Nội từ chủ nhật, 3/1, và cũng giống như bao lần khác, là vì lý do công việc. Ngày ông Nam bị bắt, cả buổi trưa đó, ông Nam ở trong phòng làm việc. Đến khoảng 12h, con bà bất ngờ nhận được điện thoại và chỉ kịp nói: “Xin phép mẹ, con đi có việc gấp”, ngay khi bữa cơm trưa đang chuẩn bị được dọn ra. “Trước đó chỉ hơn nửa tiếng, khi thấy Nam ngồi trong phòng, tôi đã đưa cho con xem bản tử vi tuổi Quý Mão của con mà tôi vừa xem. Trong đó có nói việc thời gian tới sẽ có nhiều tai ương đổ đến, có thể phải dính đến chuyện lao lý. Nghe chuyện này, Nam chỉ cười”, bà Liên kể lại. Trong cuộc tiếp xúc riêng với phóng viên trước đó, ông Lý Văn Chiểu, tổ trưởng dân phố cho biết, khoảng 16h ông được cán bộ công an khu vực tới mời sang nhà ông Lương Tử Miên để chứng kiến việc cơ quan an ninh điều tra đọc lệnh bắt, khám xét đối với ông Lương Hoài Nam. “Tôi vào nhà, Nam quay sang hỏi thăm sức khỏe tôi và nói xin lỗi đã làm phiền. Khi đó Nam và bà Liên rất bình tĩnh. Trước khi ra xe ô tô của cơ quan công an, Nam có nói với mẹ: “Mẹ và gia đình cứ yên tâm, vấn đề đang là trách nhiệm của con trong thời gian làm Tổng giám đốc công ty. Con sẽ giải trình với cơ quan công an rằng con không thiếu trách nhiệm”. Lực lượng công an làm việc trong khoảng gần 2 giờ đồng hồ. Kiểm tra trong valy xách tay của ông Nam, cơ quan công an chỉ thu giữ một máy tính xách tay, 3 điện thoại di động cùng nhiều đĩa CD, giấy tờ. Bọc giấy báo mà ông Nam nói là đựng tiền mang từ TP Hồ Chí Minh ra để biếu mẹ ăn Tết, cơ quan công an cũng để lại gia đình. “Nếu không lỗ, Nam đã xin nghỉ việc” Bà Liên tâm sự, mọi thông tin, câu chuyện liên quan đến công việc của Pacific Airlines và sau này là Jetstar Pacific bà đều nắm rõ qua đọc báo trên mạng. Ngày con bà quyết định nhận nhiệm vụ Tổng giám đốc hãng hàng không đang bên bờ vực phá sản Pacific Airlines, bà là người đứng ra khuyên can bởi “theo tử vi thì tuổi của Nam không hợp với hướng Nam”. Nhưng con bà đã quyết bởi sau 11 năm làm ở vị trí Trưởng ban tiếp thị Vietnam Airlines, cũng đến lúc cần phải thay đổi. Khi được hỏi về việc tiền lương của lãnh đạo Jetstar Pacific lên tới hàng tỷ đồng mỗi năm trong khi kết quả làm ăn của công ty thì lỗ liên miên, bà Liên cười buồn: “Tôi đọc báo, nghe tới chuyện đó, liền gọi điện thoại hỏi con cho rõ ràng. Nam có tâm sự, chế độ lương của Jetstar Pacific là do các cổ đông duyệt, dựa trên kết quả tư vấn của Cty Tư vấn nhân lực do SCIC và Qantas chỉ định từ cuối năm 2007. Trong tình hình khó khăn của công ty, con đã tự nguyện giảm 25% lương từ ngày 1/1/2009. Nhưng với các thành viên trong Ban Giám đốc thì con không có quyền rút lương của họ”… “Một năm qua, tôi thấy Nam làm việc quá nhiều, sức khỏe có phần bị giảm sút đi. Lo cho con, tôi nói: thôi con, nghỉ việc đi. Nhưng Nam nói hợp đồng quỹ rủi ro xăng dầu ký lần 2 được hai Phó tổng giám đốc ký từ tháng 7/2008 sẽ hết hạn vào tháng 5/2009. Đến cuối năm, công ty con chắc chắn sẽ hoạt động có lãi. Đến lúc đó con sẽ nghỉ việc”, bà Liên kể lại. Cuộc nói chuyện dừng lại ít phút vì con dâu bà, người vợ của ông Lương Hoài Nam gọi điện thoại hỏi thăm sức khỏe bà và thông báo đang trên đường ra Hà Nội. “Các con lo cho tôi bị bệnh tim, sẽ bị sốc trước sự việc của Nam… Răng tôi không buồn cho được, chuyện xảy ra với Nam, mọi người trong gia đình đều rất bất ngờ. Nhưng lúc này vợ phải lo cho chồng, mẹ phải lo cho con, răng lo chi cho mẹ như vậy được?”. Bà Liên nói, từ khi dư luận có những đồn đoán về công việc làm của con bà cho đến bây giờ, bà chưa bao giờ nghĩ khác về Nam. “Tôi rất mừng bởi Nam dù đi học xa (ông Nam từng học tập ở Liên Xô cũ - PV) nhưng vẫn giữ được nếp gia đình. Mọi người trong gia đình đều rất hiểu Nam. Chúng tôi có niềm tin tuyệt đối cả về con người, tình cảm và công việc của Nam, nếu có thua lỗ cũng không phải chủ ý xuất phát gì từ mục đích trục lợi cá nhân hay sai lầm về đạo đức”. Phúc Hưng (Dân trí) * Liên quan vụ nguyên TGĐ Jetstar Pacific bị bắt: Jetstar Pacific lỗ 31,2 triệu USD như thế nào? Như Tiền Phong đã phản ánh, nguyên TGĐ Jetstar Pacific (JP) Lương Hoài Nam đã bị khởi tố, bắt tạm giam. Ông Nam bị tình nghi trong thời gian lãnh đạo JP đã thiếu trách nhiệm trong điều hành, quản lý hoạt động kinh doanh khiến Cty này bị lỗ nghiêm trọng. Nhà ông Lương Hoài Nam tại TPHCM (ảnh lớn) Ảnh: Hữu Vinh. Nhà ông Lương Hoài Nam tại số 16, ngõ 46A, phố Phạm Ngọc Thạch, Hà Nội (ảnh nhỏ). Ảnh: Phạm Yên
Bà Vũ Thị Nam Liên và chị Lương Mỹ Linh (em gái ông Nam) trao đổi với phóng viên (Ảnh: PH)
Do những bất ổn của thị trường, đầu năm 2008, Ban điều hành JP do Tổng Giám đốc Lương Hoài Nam đứng đầu đã tham mưu cho HĐQT thực hiện nghiệp vụ phòng ngừa rủi ro giá xăng dầu (hedging). Thời điểm này, HĐQT JP không có kinh nghiệm và cũng chưa biết rõ nghiệp vụ hedging xăng dầu. Tuy nhiên, sau khi ban điều hành đề xuất và cung cấp các thông tin về quản trị rủi ro nhiên liệu, HĐQT JP đã ban hành một số chính sách về quản trị rủi ro giá nhiên liệu trong Cty.
Ngày 15-1-2008, HĐQT JP đã họp thống nhất chủ trương thực hiện biện pháp phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu với phương thức thực hiện hợp đồng hedging. Cùng trong ngày 15-1-2008, HĐQT JP đã có Nghị quyết số 04/BOM-PA ghi rõ: "Giao nhiệm vụ cho phó tổng giám đốc phụ trách tài chính và phó tổng giám đốc phụ trách kinh doanh đồng chấp thuận việc hedging đối với ít nhất 15% tổng nhu cầu nhiên liệu kế hoạch sử dụng cho năm 2008."
| Nhà ông Lương Hoài Nam tại Hà Nội. Ảnh : Bảo Thắng |
Trả lời báo chí trước khi bị bắt (báo Tuổi Trẻ ngày 17-12-2009), ông Lương Hoài Nam thừa nhận, tại cuộc họp này, ban điều hành đã kiến nghị HĐQT JP thông qua phương án mua xăng theo hình thức hedging để kiểm soát một phần giá nhiên liệu trong năm 2008 với tỷ lệ tối thiểu 15% và không quá 70% tổng nhiên liệu tiêu thụ dự kiến và đã được HĐQT thông qua.
Ông Nam cho biết thêm, vì hedging là loại nghiệp vụ mới ở Việt Nam, trong số những người làm việc ở JP chưa có ai thực hiện nghiệp vụ này. Do vậy, HĐQT đã giao cho hai phó TGĐ đều là người Úc thực hiện nghiệp vụ này.
Sau khi được HĐQT chấp thuận bằng nghị quyết, hai phó TGĐ là bà Daniela và ông Tristan Freeman đã thực hiện tổng cộng hai giao dịch. Giao dịch thứ nhất vào ngày 30-5-2008, với số lượng xăng dầu là 69.180 thùng với giá 126 USD/thùng, thời hạn từ ngày 1-7-2008 đến hết 30-11-2008, điều này phù hợp với nghị quyết.
Giao dịch thứ hai thực hiện ngày 9-7-2008. Tổng số lượng nhiên liệu mua đợt hai là 290.200 thùng với hai giá 136 USD/thùng và 137 USD/thùng, thời hạn có hiệu lực từ ngày 1-8-2008 đến hết ngày 31-5-2009.
Theo quan điểm của đoàn Kiểm toán Nhà nước, trong quá trình triển khai, hai phó TGĐ người Úc đã không tuân thủ tuyệt đối các nguyên tắc thực hiện và báo cáo với HĐQT, Ban điều hành như quy định trong việc đặt giá phòng ngừa rủi ro giá xăng dầu, đặc biệt là việc đợt giao dịch thứ hai cho nhu cầu xăng dầu 5 tháng đầu năm 2009. Họ đã thực hiện theo hợp đồng với số lượng lớn và thời gian dài từ tháng 7-2008 đến tận tháng 5-2009.
Trong thời điểm giá xăng dầu có nhiều biến động phức tạp, đến tháng 5-2009 giá xăng dầu đã giảm sâu, nên chỉ vì tham gia nghiệp vụ này mà JP đã thua lỗ khoảng 31,2 triệu USD. Trong đó, khoản lỗ năm 2008 là 8,9 triệu USD. Còn đợt giao dịch theo nghiệp vụ hedging thứ hai từ tháng 1 đến tháng 5-2009 đã khiến JP lỗ 22,5 triệu USD.
Kiểm toán Nhà nước cho rằng, trong bối cảnh giá xăng dầu diễn biến bất thường, Ban điều hành JP mà đứng đầu là ông Lương Hoài Nam đã không tuân thủ các nguyên tắc chỉ đạo, hướng dẫn của HĐQT trong quá trình thực hiện các giao dịch mua xăng dầu với số lượng lớn bằng nghiệp vụ hedging, nhất là việc thực hiện đợt giao dịch thứ hai cho nhu cầu 5 tháng đầu năm 2009.
Ngoài ra, Kiểm toán Nhà nước cũng cho rằng, HĐQT JP "chưa kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc triển khai nghiệp vụ này đối với Ban điều hành. Đây là một trong những nguyên nhân góp phần gây ra tổn thất lớn về tài chính đối với JP".
Trao đổi với PV Tiền Phong qua điện thoại chiều qua,nguyên Chủ tịch HĐQT JP Phạm Vũ Hiến nói ông không thể trả lời điều gì lúc này. Ông Hiến cho biết, ông đã chính thức nghỉ công tác từ tháng 8-2009.
Hà Nhân (Tiền phong)