| Bị cáo Vũ Đình Thuần - trưởng ban điều hành đề án 112 - trước vành móng ngựa - Ảnh: M.QUANG |
Tại phiên tòa, một số bị cáo đã tố cáo bị cơ quan điều tra ép buộc khai báo trong quá trình điều tra, thậm chí bị cáo Lương Cao Phi tố cáo cơ quan điều tra đã "mớm" cung với điều kiện nếu khai sẽ cho tại ngoại...
Chiết khấu là được phép trong ngành xuất bản (!)
Trong phần thẩm vấn nhằm làm rõ trách nhiệm các bị cáo tại Tổng công ty Sách VN khi đưa ra chiết khấu 30% “lại quả” cho các bị cáo thuộc ban 112, HĐXX chất vấn bị cáo Ngô Thị Nhâm (phó phòng kinh doanh Tổng công ty Sách VN, em vợ Lương Cao Sơn) vì sao có khoản tiền chiết khấu này.
Bị cáo Nhâm khai nhận mình có trách nhiệm tìm kiếm việc làm cho đơn vị, thông qua báo chí, biết ban 112 có nhu cầu in sách, bị cáo đã hỏi Lương Cao Sơn để xác nhận việc này. Sau đó, bị cáo đã làm việc với chị Phạm Thị Ngọc (chuyên viên ban 112 - đã chết) về việc sẽ chi chiết khấu 30% cho ban 112.
Việc này bị cáo cũng nói với Lương Cao Sơn và Nguyễn Cát Hồ. HĐXX chất vấn “bị cáo có được quyền quyết định chiết khấu không?, bị cáo Nhâm khai: “Tôi là người được phân công khai thác nguồn hàng nên được phép. Tôi có báo cáo lại với chị Hoa (trưởng phòng của Nhâm) và chị Hoa báo cáo lại với lãnh đạo tổng công ty”.
Nội dung này, bị cáo Nguyễn Thị Phương Hoa xác nhận: “Nhâm có nói chuyện chiết khấu 30% nhưng ban 112 không ký nhận gì. Do không dám quyết định nên tôi báo cáo chị Thiệu (Nguyễn Thị Minh Thiệu - phó tổng giám đốc) và được chị Thiệu đồng ý”. Tuy nhiên, trong phần khai nhận của mình, bị cáo Thiệu chối bỏ việc các bị cáo này có báo cáo với mình và khẳng định các bị cáo khai không đúng.
HĐXX tiếp tục chất vấn các bị cáo Nhâm và Hoa tại sao có khoản chiết khấu 30%, bị cáo Nhâm lý giải: “Không chỉ riêng ban 112 mà khách hàng nào tôi cũng đề xuất chiết khấu được vì đây là đi tìm nguồn hàng cho đơn vị và chiết khấu này dành cho chi phí phát hành và bản thảo”.
Về chi phí chiết khấu, tất cả bị cáo thuộc Tổng công ty Sách VN đều nhận thức là chi phí phát hành và được phép thực hiện. Tuy nhiên, đại diện viện kiểm sát cho rằng đây là hợp đồng in ấn chứ không phải phát hành sách nên không thể có phí phát hành hay nhuận bút bản thảo. Đến lúc này, bị cáo Nhâm mới thừa nhận sai phạm của mình.
Về khoản chiết khấu 30% chuyển sang ban 112, bị cáo Nhâm khai đã nhận từ bị cáo Hoa hơn 700 triệu đồng và đã đưa cho chị Phạm Thị Ngọc và Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (ở ban 112) 90 triệu đồng, có biên nhận nhưng đã thất lạc. Sau đó chị Ngọc chết, bị cáo không biết đưa cho ai nên đã cất giữ. Về khoản tiền cá nhân, các bị cáo thuộc Tổng công ty Sách VN được chia hưởng bình quân 8,4 triệu đồng/người. Phương án chia lợi nhuận được các bị cáo đưa ra từ khi lập dự toán kinh doanh in sách cho ban 112.
Mặc dù vậy, bị cáo Trần Tấn Ngô (tổng giám đốc Tổng công ty Sách VN) chỉ biết là cơ quan điều tra nói được nhận 17 triệu đồng, số tiền đó bị cáo hiểu là lễ tết chứ không biết tiền chia từ việc thực hiện hợp đồng với ban 112.
Trong vụ án có 3 bị cáo thuộc các nhà sách tư nhân bị xét xử về tội “lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Khi HĐXX thẩm vấn, các bị cáo đều thừa nhận bị cáo Hoa là người liên hệ in ấn sách với mức lãi được hưởng là 10%. Riêng về giá thành phẩm, các bị cáo đều khai do bị báo Hoa nâng giá và yêu cầu để dành cho chi phí. Do đó, khi thanh lý hợp đồng in ấn, các bị cáo đều phải chi phần chênh lệch này cho bị cáo Hoa.
Bị cáo “tố” cơ quan điều tra "mớm" cung
Đối với các hợp đồng triển khai dịch vụ cơ bản Trung tâm tích hợp dữ liệu, HĐXX tập trung thẩm vấn bị cáo Chu Xuân Vinh (giám đốc Công ty Toàn Cầu) và Lê Trung Nghĩa (giám đốc Công ty Nhất Vinh). Cả hai bị cáo đều khai biết Lương Cao Sơn từ các cuộc hội thảo do ban 112 tổ chức.
Qua hội thảo, các bị cáo nắm được yêu cầu của ban 112 nên nộp giải pháp cho ban 112, sau đó được trình diễn tại hội thảo, được hội đồng nghiệm thu chấp nhận. Bị cáo Vinh khai “về nguyên tắc báo giá lên phòng hành chính, sau đó quyết định cho các bị cáo là chỉ định thầu, mỗi hợp đồng trị giá 260 triệu đồng”.
Cả bị cáo Vinh và Nghĩa đều khẳng định không chia nhỏ hợp đồng vì các bị cáo còn phải đi đến các bộ, ngành, địa phương trình diễn để các địa phương quyết định có sử dụng hay không. Sau đó các địa phương có công văn gửi lên ban 112, trong đó chỉ rõ dùng sản phẩm của công ty nào thì ban mới ký hợp đồng với công ty đó. Chính vì thế, hai bị cáo này cho rằng mình không xé lẻ hợp đồng mà do thuyết phục được nên trúng thầu.
| Bị cáo Vũ Đình Thuần - trưởng ban điều hành đề án 112 - trước vành móng ngựa - Ảnh: M.QUANG |
Sau khi trúng thầu, bị cáo Vinh đã chi 360 triệu đồng cho Lương Cao Sơn nhưng Vinh khai “quy định nội bộ công ty có khoản chi khác, trong đó có quà tết, do đó khoản tiền trên là chi quà tết chứ không hứa hẹn chi 15% của gói thầu”.
“Không chỉ ông Sơn, mỗi khách hàng tôi đều có quà, như năm 2009 có đến 40 khách hàng”, bị cáo Vinh nói. Ngay sau đó, thẩm phán Nguyễn Hữu Chính, chủ tọa phiên tòa, đưa ra phép tính “nếu chi cho 40 người, mỗi người 360 triệu thì số tiền là bao nhiêu” thì bị cáo Vinh không lý giải nữa.
Tuy nhiên, về lời khai chi 360 triệu đồng là khoản 15% hứa hẹn với Lương Cao Sơn, bị cáo Vinh khẳng định với HĐXX là bị ép buộc tại cơ quan điều tra. “Khi làm việc với công an, các anh có nói là trong tù anh Sơn khai hết rồi, nếu không hợp tác thì sẽ có biện pháp xử lý. Quá bối rồi nên tôi đồng ý cho xong nhưng giờ tôi khẳng định là không có chuyện đó”, bị cáo Vinh nói.
Cũng liên quan đến hoạt động của cơ quan điều tra, trả lời đại diện viện kiểm sát, bị cáo Lương Cao Phi nói “lời khai tại tòa là chính xác, còn ở trong trại T16, trong quá trình điều tra, nhiều lần điều tra viên dụ dỗ tôi khai để được tại ngoại”. Bị cáo Phi khẳng định “lời khai là do điều tra viên mớm cung cho tôi, khi tôi ra tại ngoại đã làm đơn đưa cho luật sư của tôi gửi đến cơ quan điều tra tố cáo việc này”.
Kết thúc phần thẩm vấn 23 bị cáo, HĐXX tiến hành thẩm vấn nguyên đơn dân sự, các nhân chứng và những người có quyền lợi liên quan. HĐXX cũng dành thời gian cho các luật sư hỏi các bị cáo về những vấn đề liên quan khác. Ngày 15-1, tòa tiếp tục thẩm vấn các bị cáo.
MINH QUANG (Tuổi trẻ)