Kỳ 2: Lãi = Lậu + luật cưa đôi
Nhưng để làm ăn lâu dài, chủ tàu thường phải chấp nhận công thức: Lãi = lậu + luật cưa đôi. Vì thế, tài nguyên quốc gia chảy máu hàng giờ nhưng bù lại, “ai cũng sống khỏe”.
Làm luật cả trăm triệu đồng mỗi chuyến
Mất 6 giờ chạy từ Tuyển Than, Quảng Ninh, chúng tôi đã có mặt tại cửa khẩu Vạn Gia. Do không có giấy tờ hợp lệ khi xuất cảnh, chúng tôi được một chiếc đò đưa lên bờ trốn. Vài giờ sau, khi chủ tàu hoàn thiện thủ tục, chúng tôi được một người thợ gọi điện nhảy đò quay lại tàu. Chuyến tàu lầm lũi rời cảng Vạn Gia sau khi đã “bôi trơn”.
 |
| Rất nhiều tàu lớn vận chuyển than lâu. Ảnh: Đông Phong. |
“Tiền “làm luật” mất thêm gần 9 triệu đồng. Mất ít tiền đi cho nhanh, tàu mình đủ giấy tờ nhưng vẫn phải “đút” vì còn liên quan đến… nhiều thứ”, chủ tàu tên K cho biết. Việc “làm luật”, với tàu chở than xuất theo đường tiểu ngạch đã vậy, với những tàu chở than lậu còn “khắc nghiệt” hơn nhiều.
Tàu to, muốn lãi lớn, để trót lọt một chuyến, tiền “làm luật” có thể lên đến cả trăm triệu đồng, tuy nhiên cũng tùy vào trọng tải tàu và đường đi mà “giá” sẽ được điều chỉnh. Một lái tàu mang ký hiệu HD… cho hay: “Tụi tôi chạy “lậu” thường phải cắt qua đảo Bạch Long Vĩ vài chục hải lý, sau đó qua địa phận đảo Hải Nam vào Bạch Long. Cơ quan chức năng muốn bắt thì bắt được ngay, họ để cho “sống” thì “sống” thôi. Mình đi đường nào, lấy hàng ở đâu họ biết hết”.
“Tàu to “làm luật” mỗi chuyến không dưới trăm triệu đồng. Mà đó là còn biết đường “làm” chứ mình không biết, lại thành ra lạy ông con ở bụi này”, chủ tàu tên T. cho biết thêm. Cũng theo lời T., nhiều tàu không biết “lo cửa nào” đành chạy liều, may thì “sống”.
Vì lợi nhuận, bất chấp tất cả
Mất khoảng 3 giờ, chúng tôi đến cảng Bạch Long (Trung Quốc). Việc đầu tiên phải làm với tất cả tàu than (dù đi lậu hay tiểu ngạch) đều phải mang cờ Việt Nam. Thả neo vài giờ, tàu của chúng tôi được một nhóm người Trung Quốc đến lấy mẫu than về thử nhiệt để định giá. So với lượng tàu ít ỏi qua đây theo đường tiểu ngạch Vạn Gia, số lượng tàu chở than lậu có mặt tại cảng Bạch Long lên đến hàng trăm chiếc. Người Trung Quốc không quan tâm tàu than từ đâu đến, chỉ cần tàu cập cảng, nộp thuế là bốc hàng. Mỗi loại than được định một mức giá khác nhau và phụ thuộc vào tỷ giá của đồng USD vào từng thời điểm.
Theo giới buôn lậu than, mỗi tấn than đi theo đường tiểu ngạch lãi khoảng 30.000 – 50.000 đồng. Trong khi đó, một tấn than lậu theo “đường dài” được bán tại Trung Quốc thường lãi 70.000 – 100.000 đồng, chỉ cần một chuyến hàng “thuận buồm xuôi gió”, dân buôn sẽ bỏ túi cả trăm triệu đồng. Nếu không phải làm luật, lãi sẽ gấp đôi. Nhưng thôi, đời mà phải cưa đôi thôi, như thế đã tốt lắm rồi. Kể cả có bị bắt một chuyến cũng không hề hấn gì”, chủ tàu tên Q. cho biết.
Đó cũng chính là nguyên nhân khiến trong bất kỳ điều kiện thời tiết nào, tàu chở than lậu vẫn ùn ùn trên các con đường đã được định sẵn kéo sang Trung Quốc. Chỉ có những đợt gió bấc tăng cường mới làm các chủ tàu trọng tải 1.700 – 2.000 tấn cảm thấy lo lắng đôi chút. Còn với những tàu trọng tải trên 3.000 tấn, được trang bị các thiết bị hiện đại như la bàn, định vị và ra đa hành trình, việc vận chuyển than lậu vẫn diễn ra bình thường, bất kể sóng lớn hay biển mù.
“Trước đây, gần như 100% tàu vận chuyển than là đi lậu. Nhưng từ khi trong nước hạn chế xuất khẩu than cùng với chính sách điều chỉnh giá, việc xuất than lậu có giảm nhưng 70% tàu vận chuyển than hiện nay vẫn là chạy lậu”, anh T, một thợ tàu gắn bó gần chục năm với nghề vận chuyển than trên biển, cho hay.
| Khai thác than trái phép gia tăng: |
Kỳ 3: Mạnh hô, nhẹ chống