Năm 2008, Báo CATP từng có bài phản ánh về tình trạng này nhưng lại tái diễn
Hàng loạt doanh nghiệp, đại lý kinh doanh mua bán, ký gửi cà phê trên địa bàn tỉnh Đăk Lăk bất ngờ tuyên bố phá sản, vỡ nợ gần 200 tỷ đồng, đẩy hàng ngàn gia đình nông dân vào tình cảnh điêu đứng, gia sản mất trắng.
Vợ chồng chủ đại lý Tám Loan
MỘT NGƯỜI PHÁ SẢN, TRĂM NHÀ LAO ĐAONhững ngày qua, hàng chục hộ dân ở các xã Ea Ral, Cư Môk huyện Ea Hleo (Đăk Lăk) liên tục kéo đến DNTN Hai Thận (thôn 2, xã Ea Ral) đòi thanh toán số cà phê mà họ ký gửi tại đây. Hầu hết người đòi nợ phải trở về tay không trong nỗi ngao ngán, bức xúc. Bà Dương Thị Được (68 tuổi), than thở: “Cả nhà tôi cùng con trai, con rể gửi gần 5 tấn cà phê, bây giờ muốn chốt bán lấy tiền trả nợ ngân hàng thì cà phê biến mất. Chị Lê Thị Nghĩa, trú thôn 1, xã Ea Ral mếu máo: “Gia đình tôi gửi đến 7 tấn cà phê (trị giá hơn 170 triệu đồng) cho DNTN Hai Thận, nhưng đến năm lần bảy lượt không đòi đuợc đồng nào. Nhà có 2 héc-ta cà phê đã vào đợt tưới thứ ba rồi, giờ không có tiền mua dầu, mua phân bón. Cay đắng quá! Tôi gửi hết số cà phê có được còn là muốn dành dụm tiền để giữa năm xây căn nhà gạch mới, bởi căn nhà gỗ mà gia đình ở tạm hơn 10 năm nay đã nát lắm rồi. Còn tiền đóng học phí cho con cái nữa...”. Chị Nghĩa khóc tức tưởi và không thể nói hết câu chuyện. Tình cảnh của chị Nghĩa cũng là tình cảnh chung của hàng trăm hộ dân trồng cà phê ở huyện Ea Hleo. Chỉ riêng thôn 1 có 10 hộ gửi cà phê cho DNTN Hai Thận, bình quân mỗi hộ từ 3 - 5 tấn.
Làm việc với cơ quan chức năng, ông Nguyễn Văn Thận, giám đốc DNTN Hai Thận khai nhận, còn nợ hơn 150 hộ nông dân trong vùng khoảng 350 tấn cà phê, 6 tấn tiêu và nợ ngân hàng 4 tỷ đồng, hiện không có khả năng trả nợ. Ông Thận cho biết đã quyết định bán toàn bộ kho xưởng, nhà cửa, đất rẫy cà phê để thanh toán số nợ còn lại. Được biết, tài sản của DNTN Hai Thận hiện tại còn hai lô đất thổ cư với diện tích gần 2.000m2 (trên đất có một ngôi nhà cấp bốn, một nhà kho và một dãy nhà cho công nhân ở), ngoài ra có một rẫy cà phê diện tích 1,2 héc-ta. Thế nhưng, toàn bộ giấy tờ liên quan đến số tài sản trên hiện đang được cầm cố tại ngân hàng. Chừng đó có đủ để trả số nợ ngót nghét 14 tỷ đồng?
Ông Thận cho rằng, sở dĩ không thanh toán được cho bà con là do kinh doanh xuất khẩu cà phê thua lỗ, phải lấy cà phê ký gửi bù vào. Cùng cảnh “vỡ nợ”, chọn cách ứng xử như ông Thận, giám đốc Cty Hương Hiệp là ông Nguyễn Văn Hiệp ở thị trấn Ea Đrăng (huyện Ea Hleo) thì bỏ đi bặt tăm. Bên trong kho hàng của Cty Hương Hiệp trống rỗng, hoang tàn sau vụ cháy bí hiểm đêm 18-3-2010. Nhiều người dân ở gần đó kể lại: khi mọi người dập tắt lửa thì phát hiện phần lớn những bao gai bị cháy nham nhở đựng vỏ cà phê hoặc cà phê nhân thải loại. Nhiều chủ nợ đã lao vào vớt vát những vật dụng còn sót lại. Một cán bộ Hội nông dân huyện cho biết, Cty Hương Hiệp còn nợ các hộ dân khoảng 150 tấn cà phê ký gửi, nợ ngân hàng nhiều tỷ đồng, không có khả năng thanh toán. Ông Nguyễn Đăng Mạnh, nhà ở gần trụ sở Cty Hương Hiệp cho biết: từ ngày Cty này tuyên bố phá sản đến nay đã gần nửa tháng, những gì lấy được đã bị “đội quân siết nợ” mang đi sạch sẽ. Hiện mỗi ngày vẫn có hàng chục người kéo đến chầu chực ở đây từ sáng sớm. Anh Thái Văn Vinh (SN 1966, trú khối 12, TT Ea Đrăng), một trong những người thường xuyên túc trực ở đây cho biết: gia đình anh ký gửi cà phê từ tháng 11-2009. Cty nợ anh tổng cộng 15 tấn, có giá gần nửa tỷ đồng. Anh không tin nổi gia đình có thể mất số tiền lớn này. Đó là toàn bộ tài sản, sự sống của gia đình anh. Vì vậy, anh hi vọng gặp vợ chồng ông Hiệp để thương lượng...
Tại huyện Ea Kar, tính đến ngày 29-4-2010, cơ quan điều tra CAH cũng đã nhận được hơn 200 lá đơn của người dân trên địa bàn phản ánh về việc Cty TNHH An Tiến (trụ sở tại thôn 10, xã Ea Đar) tuyên bố vỡ nợ, không trả tiền cà phê ký gửi cho dân. Hiện tại Cty này còn nợ khoảng 220 tấn cà phê với giá trị trên 5 tỷ đồng. Trước đó, ngày 10-4-2010, do áp lực từ các chủ nợ, ông Nguyễn Duy Nhâm (PGĐ Cty An Tiến) đã làm đơn xin tạm thời vắng mặt tại địa phương, với cam kết bất cứ khi nào cơ quan điều tra có yêu cầu, ông Nhâm sẽ có mặt.
Người dân kéo đến vây kín nhà của chủ đại lý Tám Loan để đòi nợ
ĐÃ ĐƯỢC CẢNH BÁO VẪN BỊ LỪATrước Tết Nguyên đán, vùng quê nghèo ở thôn 7, Bình Minh, xã Bình Thuận, TX Buôn Hồ (Đăk Lăk) trở nên náo loạn khi hàng trăm hộ dân ở đây kéo nhau đi đòi món nợ 12 tỷ đồng và gần 170 tấn cà phê mà họ “trót” ký gửi cho đại lý Tám Loan (do vợ chồng ông Dương Tám và bà Phạm Thị Loan làm chủ). Đến khi nông dân tới rút tiền thì chỉ nhận được tuyên bố vỡ nợ. Khốn khổ nhất là có những người đem cả khoản tiền dành dụm gần cả đời người để cho vay, giờ trở nên trắng tay. Bà Nguyễn Thị Cúc (75 tuổi) có 24 triệu đồng ky cóp được cho vay để lấy lãi. Suốt nhiều ngày lọ mọ sang ngồi chầu chực ở sân nhà vợ chồng Tám Loan, mà chẳng lấy được tiền.
Theo cán bộ xã Bình Thuận, đại lý Tám Loan lâu nay vốn là một địa chỉ uy tín, nhiều người dân tin tưởng đến ký gửi cà phê, nông sản, gửi tiền với lãi suất 2,3-2,5%/tháng. Dịp Tết, một số hộ dân đến kỳ hạn lấy lại tiền cho vay, chỉ nhận được những cái hẹn “trời ơi”. Thông tin này loan ra, hàng trăm hộ cho vay tiền và ký gửi cà phê kéo đến đòi nợ, nhưng không ai trong số này đòi được nợ.
Tiếp xúc với chúng tôi, vợ chồng ông Tám, bà Loan cho biết, họ kinh doanh theo kiểu nhận cà phê ký gửi và vay tiền của người dân, sau đó đem toàn bộ những khoản tiền này (161 tấn cà phê và 12 tỷ đồng) cho bà Lang - chị gái bà Loan vay để hưởng chênh lệnh lãi suất cao. Đến khi bị các chủ nợ đòi, vợ chồng họ hỏi bà Lang thì bà này cho biết chưa đòi được nợ.
Trụ sở công ty Hương Hiệp sau khi vỡ nợ
Từ giữa tháng 3-2010 đến nay, tại xã Ea Kênh, huyện Krông Păk cũng có gần 80 hộ dân kéo đến đại lý cà phê Kim Hoa (do bà Phan Thị Kim Hoa làm chủ) đập phá nhà cửa, tranh nhau lấy tài sản để xiết nợ. Chủ đại lý này nợ đến 231 tấn cà phê ký gửi và vay 315 triệu đồng của 4 hộ dân với tổng số nợ 5 tỷ đồng. Để đối phó lại cơn phẫn nộ của các chủ nợ, ngày 11-3-2010, bà Hoa mang 300 triệu đồng đến UBND xã Ea Kênh để trả một phần nợ. Số tiền này chỉ như muối bỏ bể.
Bà Hoa trước đây bán rau ngoài chợ kiếm sống. Khoảng năm 2006, chuyển sang nhận ký gửi cà phê. Nhờ sự khôn khéo, bà này đã gây lòng tin với nhiều người. Một cán bộ Đảng uỷ xã cho biết: Bà Hoa tuyên bố vỡ nợ, nhưng chúng tôi nhận định có dấu hiệu của hành vi lừa đảo. Vỡ nợ là khi nhận ký gửi cà phê giá cao, bây giờ chốt giá thấp. Đằng này bà ấy nhận cà phê lúc giá cao 25 triệu đồng/tấn, nay cà phê 22,5 triệu đồng/tấn thì không có lý do gì mà vỡ nợ được. Mặt khác, một tuần trước khi tuyên bố vỡ nợ, bà Hoa còn đi vận động người dân cho bà ấy vay tiền, cứ 19 - 20 triệu đồng thì bà Hoa trả 1 tấn cà phê. Thấy chênh lệch đến 2 - 3 triệu đồng, nhiều người nảy sinh lòng tham cho bà ta vay. Còn những hộ ký gửi cà phê bà ấy lại khuyến khích để cuối năm lấy tiền sẽ trả bằng 1,2 tấn cà phê. Hiện vụ việc đang được CAH Krông Păk thụ lý. Nhưng, bài học về sự cả tin của người dân một lần nữa phải trả giá quá đắt.
Danh sách các chủ lái kinh doanh cà phê vỡ nợ ở Đăk Lăk đã lên đến con số hàng chục và vẫn đang kéo dài thêm. Có doanh nghiệp ở (TX Buôn Hồ) tuyên bố vỡ nợ với con số trên 100 tỷ đồng..., gây thảm hoạ cho hang ngàn hộ nông dân. Đáng nói hơn, từ vài năm trước đã xảy ra tình trạng này, báo chí (trong đó có Báo CATP) đã đưa tin rất nhiều, nhưng không hiểu sao bà con vẫn mất cảnh giác và các cơ quan chức năng ở tỉnh Đăk Lăk vẫn không có biện pháp phòng ngừa.
NGỌC HÀ - HOÀNG GIA (CATP)