10 năm làm báo, tôi đã gặp hàng chục nhân vật, hàng chục cuộc đời tù tội oan trái, với những số phận rất khác nhau. Người đàn ông bị tù oan vì con cá 4 lạng ở Hạ Hòa, Phú Thọ (anh Nguyễn Hữu Tráng). Người đàn bà từ một doanh nhân thành đạt, xinh đẹp, biến thành một kẻ thân tàn ma dại, mắc đủ thứ bệnh nan y trên người ở Thái Bình (chị Nguyễn Thị Hiên). Một doanh nhân có tiếng về xóa đói giảm nghèo cho nông dân như ông Lương Ngọc Phi, cũng ở Thái Bình, đã trắng tay với bao năm tù tội oan trái… Số phận và cuộc đời của họ vẫn cứ ám ảnh tôi, dù sau khi những bài báo đã đăng, đã bao năm tôi không gặp lại họ, dù nhiều người trong số họ đã nhận được lời xin lỗi, được đền bù danh dự, sức khỏe, sự nghiệp bằng tiền.
 |
| Họ đã bước qua bóng tối (Ảnh: Phạm Ngọc Dương). |
Tuy nhiên, câu chuyện của 3 chàng trai trẻ, đang hừng hực sức sống, căng tràn hoài bão, bỗng chốc một ngày bị còng tay, bị ra tòa, bị vào tù về tội cướp của, hiếp dâm, rồi cũng đột ngột, 10 năm sau, người ta tuyên bố vô tội, 3 chàng trai không cướp của, không hiếp dâm ai, thậm chí, bác sĩ, bằng những kinh nghiệm nghề nghiệp, còn chứng minh họ chưa một lần quan hệ tình dục, nói gì hiếp dâm, thì quả thực là một câu chuyện gây sốc. Thử tưởng tượng xem, đặt hoàn cảnh mình vào họ, vừa mới vào đời, biết bao hoài bão đã bị chôn vùi trong tù tội, với cái án oan muối mặt, sẽ có cảm giác thế nào?
Những ngày này, con đường vào xã Yên Nghĩa (Hà Đông) dường như mang một không khí trầm lắng. Có lẽ cái cảm giác buồn bã của không gian làng mạc cũng thấm vào tôi. Có một điều lạ, cả cái làng trên xóm dưới của xã vùng ven này, ai cũng tin 3 “thằng bé” Tình, Kiên, Lợi vô tội. Chị bán hàng nước đầu làng bảo: “Ai đời 3 cái thằng hiền lành như cục đất, củ khoai ấy mà lại bị tội cướp của hiếp dâm. 10 năm nay, dân làng chúng tôi vẫn tin chúng nó vô tội. 10 năm, lâu quá chú nhỉ?”.
 |
| Tình, Kiên, Lợi từ phải qua (Ảnh: Phạm Ngọc Dương). |
Trong ngôi nhà ngay đầu cầu vào Yên Nghĩa, trước cổng Trường Đại học Thành Tây có đám thanh niên ngồi túm tụm. Trên gương mặt các thanh niên đều có nét buồn. Họ đến nhà mừng Lợi đã được trở về. Chàng trai Nguyễn Đình Lợi bảo: “Từ ngày ở tù về, em không đi đâu cả, nên bạn bè kéo đến chơi, cho em đỡ buồn”.
Tôi mở cửa xe cho Lợi bước lên, vào làng tìm Kiên và Tình, hai người bạn cùng tù tội. Xe vừa nổ máy, chầm chậm đi, người đàn bà hớt hải chạy theo với khuôn mặt lo lắng. Tôi dừng xe, Lợi xuống nói chuyện một lát. Người đàn bà kia quay vào nhà. Lợi bảo: “Thấy em ra ngoài, mẹ chạy theo hỏi đi đâu ấy mà. Từ ngày ở tù về, mẹ không đi làm gì cả, ở nhà trông em 24/24 như trông đứa trẻ lên 3 ấy”. Tôi hiểu suy nghĩ của mẹ Lợi. 10 năm trời bà đã vất vả ngược xuôi đi tìm công lý cho con thế nào, chỉ có những người trong cuộc mới biết được.
 |
| Những năm tháng tù đã làm cho các chàng trai thành những con người bản lĩnh, sâu sắc (Ảnh: Phạm Ngọc Dương). |
Chúng tôi vào nhà Nguyễn Đình Kiên, thì Nguyễn Đình Tình cũng đã ở đó, dưới sự giám sát của… 2 người bố. Ông Nguyễn Đình Thìn, bố của Nguyễn Đình Kiên, sau khi thắp hương khấn vái tổ tiên, quay sang bảo: “Tôi là cán bộ an ninh của xã, phụ trách một tổ an ninh, mấy chục năm góp phần bảo vệ xóm làng bình yên. Nhưng buồn thay, tôi lại không bảo vệ được con mình. Tôi thấy mình làm cha mà có lỗi với con, làm con mà có lỗi với tiên tổ”. Từ ngày con bị đi tù, rồi được minh oan, ông Thìn trở nên chăm chỉ thắp hương khấn vái tổ tiên. Bàn thờ tổ tiên cũng được ông chăm sóc hàng ngày.
 |
| Nhiều khi ông Nguyễn Đình Thìn chỉ biết gửi gắm tâm sự vào những đấng vô hình (Ảnh: Phạm Ngọc Dương). |
Ngồi trước mặt tôi là 3 chàng trai, Nguyễn Đình Kiên (30 tuổi), Nguyễn Đình Lợi (30 tuổi) và Nguyễn Đình Tình (29 tuổi). Cái tuổi này, lẽ ra đã lập thân xong cả rồi. Nhưng với họ, có lẽ, mới là bắt đầu. Không chỉ là sự bắt đầu cuộc sống mới, mà còn bắt đầu một “cuộc chiến” mới, một “cuộc chiến” mà những người chịu án oan đều thấy ngán ngẩm.
3 chàng trai trẻ ngồi trước mặt tôi, không già lắm, không suy sụp quá, trình độ văn hóa mới chỉ lớp 9, nhưng họ rất khác. Họ trầm lắng, họ gãy gọn trong từng câu nói, họ lý luận rất logic và thông minh. Những năm tháng tù đã khiến họ bản lĩnh, sâu sắc. Những điểm này tôi tìm thấy ở những người tù trí thức bị oan sai, chứ không giống với những phạm nhân côn đồ mang tội cướp của, giết người, hãm hiếp.
Nguyễn Đình Tình thường nhìn vào xa xăm, đôi mắt sâu, và nói chuyện như một người đã “ngộ đạo”. Tình bảo: “Nếu cứ sống với cái quá khứ tù tội thì cuộc đời không còn ý nghĩa gì nữa. Em muốn quên đi, quên càng sớm càng tốt, thì mới sống được. Giờ tâm trí cứ luẩn quẩn với những ngày ở tù, với kiện cáo, với hành trình đi đòi danh dự, thì quả thực khác nào tự mình xây nhà tù mới cho mình”. Tình nói như một nhà tu hành, đã hiểu thế nào là “sắc sắc không không”. Nhưng, tôi vẫn thấy từ đôi mắt của chàng trai trẻ, nước mắt cứ mòng mọng. Tình là người sống nội tâm. Những chàng trai sống nội tâm thường rất mạnh mẽ, kiên cường, dù bề ngoài có vẻ yếu đuối.
 |
| Tình bảo: “Nếu cứ sống với cái quá khứ tù tội thì cuộc đời không còn ý nghĩa gì nữa. (Ảnh: Phạm Ngọc Dương). |
Chàng cựu bộ đội Nguyễn Đình Kiên có khuôn mặt vui vẻ, hồn nhiên hơn. Kiên hay cười, dù nụ cười không được tươi lắm. Kiên có phong cách và khuôn mặt toát lên vẻ rất đàn ông, nhưng lời lẽ lại hiền lành như một cô gái.
Tôi đặc biệt ấn tượng với đôi mắt của chàng trai Nguyễn Đình Lợi. Đôi mắt to, sâu và rất đen. Xung quanh viền mắt có một dải đen thẫm, giống như một diễn viên được tô vẽ, kẻ mắt trước khi lên sân khấu. Đôi mắt buồn quá. Chẳng lẽ 10 năm không ngủ, 10 năm khóc thầm, đến nỗi, những viền mắt đã lên màu cho da.
Ngược lại với 3 chàng trai, 3 ông bố đều thể hiện quyết tâm sống động, quyết tâm đến kiệt cùng để đòi lại danh dự cho con, cho gia đình, cho dòng họ, cho tổ tiên và cho cả cái ngôi làng đã từng phải mang tiếng nhục nhã vì là nơi sinh ra 3 chàng trai này. Dù các ông đã khóc thầm 10 năm nay rồi, song cứ nhắc đến nỗi oan trái, nỗi nhục nhã mà mình phải gánh chịu, nỗi vất vả long đong lận đận 10 năm đi đòi công lý, nước mắt lại muốn chảy ra. Nỗi buồn lớn khiến con người ta khóc, niềm vui quá lớn cũng khiến con người ta rơi lệ.
Nỗi buồn đan xen những câu chuyện, những hồi ức, dù đã 10 năm trôi qua, vẫn rõ mồn một trong tâm trí họ. Câu chuyện vụ án đình đám cướp của, hiếp dâm tập thể và bắt người oan 10 năm trước hiện về sắc nét từng chi tiết…
“Đêm oan nghiệt” của 3 chàng trai tù oan tội hiếp dâm
Trong số 3 người cha của 3 chàng trai bị án oan tày đình với 10 năm tù tội hiếp dâm, ông Nguyễn Đình Thìn là người nắm rõ nhất diễn biến sự việc. Trò chuyện với tôi, ông kể vanh vách giờ giấc, hành vi của con trai mình cùng đám bạn, trong cái đêm oan nghiệt 10 năm trước.
Ông Thìn bảo: “Tôi là cán bộ an ninh của xã, những chuyện này liên quan đến nghiệp vụ, nên tôi nắm rõ lắm. Chỉ có điều, mang tiếng là cán bộ an ninh, mà tôi không cứu được con mình, mang tiếng là bố, mà đã có lúc tôi mất niềm tin với con. Đã có lúc, tôi nghi ngờ nó cậu ạ”. Nỗi lòng của người cán bộ an ninh, người bố của một chàng trai bị án oan tày đình, từng có 10 năm trời bị dư luận “bôi tro trát trấu” một cách oan ức, đôi lúc thật khó diễn tả rành mạch.
Tác giả trò chuyện với ông Nguyễn Đình Thìn (bố Kiên) và ông Nguyễn Đình Nghĩa (bố Tình).
Một ngày đầu tháng 10/2000, cậu con trai của ông, tức Nguyễn Đình Kiên, khoác ba lô về nhà chào bố mẹ. Thời điểm đó, Kiên nhập ngũ được tròn 1 năm, ở Lữ đoàn 144, Bộ Tổng Tham mưu. Dù chỉ đóng quân cách nhà 20 cây số, nhưng có khi nhiều tháng không được về nhà.
Lần ấy, được nghỉ phép 10 ngày, nhưng cấp trên cho thêm vài ngày nữa. Bạn bè cùng đơn vị, khi được nghỉ phép, thường xả hơi bằng cách đi du lịch, tham quan, song Kiên lại chỉ muốn về nhà. Kiên không phải người ham chơi.
Ông Thìn kể: Đêm 24/10/2000, cả nhà vừa ăn cơm xong, chuẩn bị xem thời sự, đúng 7 giờ tối, thì Nguyễn Đình Lợi, cậu bạn hàng xóm sang nhà rủ Kiên đi chơi. Là cán bộ an ninh, thường đánh kẻng lúc 22 giờ 30 phút, thông báo xóm làng ngừng hoạt động kinh doanh, vui chơi, nên ông Thìn dặn con: “Đi chơi thì nhớ về sớm nhé!”. Kiên vâng dạ, rồi xin phép bố mẹ cho đi chơi.
Tình, Lợi, Kiên (Ảnh: Phạm Ngọc Dương).
Kiên và Lợi đi lối sau nhà xuống thôn Do Lộ, cách nhà 2km. Đang đi ngang đường thì gặp cậu bạn tên Quang. Cả 3 cùng kéo xuống nhà cô bạn gái 18 tuổi, là con anh Dũng, ngồi chơi. Ngồi chơi đến 8h, thì gặp Nguyễn Đình Tình và Hải (con ông Sang) đến. Cả 5 chàng trai ngồi chơi và xem phim Lương Xuân Bá – Trúc Anh Đài, bộ phim gây sốt và lấy đi nước mắt của không biết bao nhiêu cô gái, chàng trai trẻ lúc bấy giờ.
Ngồi chơi và xem phim đến gần 22 giờ đêm, đến chương trình quảng cáo, thì 5 cậu xin phép ra về, để đi mừng sinh nhật cô bạn Nguyễn Thị Doàn (khi đó 20 tuổi). Doàn là bạn của Tình và Lợi, nên Lợi chạy về nhà lấy hoa rồi mới vào nhà Doàn mừng sinh nhật. Kiên, Hải, Quang không được mời thì ngồi chờ Tình và Lợi ở cửa nhà ông Hòe, chỗ đặt máy xát gạo, cách nhà Doàn khoảng 100m.
Nguyễn Đình Tình (Ảnh: Phạm Ngọc Dương).
Khi Tình và Lợi vào mừng sinh nhật, thì gặp một tốp 6 người đi ra, gồm Tâm, Quang (con ông Quý), Huyền, Thúy, Xuyến, Diệp (những người này đều làm chứng khẳng định chính xác). Chị Doàn đã tiếp Tình và Lợi đến sinh nhật mình. Biết 3 cậu bạn ngồi chờ bên ngoài, vả lại đã muộn, nên Tình và Lợi chỉ ngồi chơi 10 phút, đến hơn 22h một chút thì ra về.
Khi Lợi và Tình ra chỗ nhà ông Hòe, thì Quang và Hải đã về nhà. Lợi, Tình, Kiên đi về đến cổng rẽ vào nhà Kiên, thì Kiên về, còn Lợi và Tình đi thêm 300m ra quán nước nhà Lợi ngồi xem tiếp phim Lương Sơn Bá – Trúc Anh Đài cùng với cô Tâm.
Nguyễn Đình Kiên (Ảnh: Phạm Ngọc Dương).
Đúng 22 giờ 30 phút, như mọi ngày, ông Thìn đánh kẻng báo hiệu dân làng dừng mọi hoạt động ngoài đường. Đánh kẻng xong, ông về nhà, thấy tối om. Lên bậc thềm, ông Thìn hỏi vợ: “Thằng Kiên đi chơi về chưa?”. Khi đó, Kiên đã nằm trong giường, buông màn, lên tiếng: “Con về rồi bố ạ!”. Tính toán thời điểm ông Thìn đánh kẻng, đến khi ông về đến nhà, gặp Kiên đang ngủ, khoảng 22 giờ 37 phút. Đoạn đường từ chỗ đặt kẻng về đến nhà ông, mất chừng 7 phút đi bộ. Như vậy, thời điểm đó, ông thấy rõ Kiên đã ở nhà, còn Tình và Lợi ngồi xem phim, có cô Tâm chứng kiến.
Nguyễn Đình Lợi (Ảnh: Phạm Ngọc Dương).
Đêm đó, không một ai trong làng, kể cả ông Nguyễn Đình Thìn, là cán bộ an ninh, biết tin về một vụ án tày đình xảy ra ở xã cạnh.
Vào đúng đêm mà Tình, Kiên, Lợi đến nhà một cô bạn gái ở thôn Do Lộ, cùng xã chơi, vào đúng thời điểm (22 giờ đêm) mà Tình và Lợi vào nhà cô bạn tên Doàn tặng hoa, mừng sinh nhật, còn Kiên ngồi chờ cạnh cái máy xát gạo, thì tại cánh đồng xã Dương Nội (thuộc huyện Hoài Đức, Hà Tây cũ), cách xã Yên Nghĩa (giờ là Phường Yên Nghĩa, thuộc Quận Hà Đông) khoảng 4km, xảy ra một vụ án cướp của, hiếp dâm nghiêm trọng.
Anh Nguyễn Chính H., trú tại huyện Thanh Oai, ngồi tâm sự trên xe máy, cạnh bờ mương cùng chị Nguyễn Thị H.H., trú tại TP Hà Đông (giờ là Quận Hà Đông), thì bất ngờ xuất hiện 3 thanh niên lạ mặt. Chúng dùng dao, gậy khống chế, cướp tài sản của anh H., và chị H.H.. Đồi bại hơn, chúng còn thay nhau hãm hiếp chị H.H.
Khi anh H. bỏ chạy, bọn chúng đuổi theo, dùng gậy vụt gãy tay, khiến anh H. mang thương tích 21%. Tài sản gồm dây chuyền, khuyên tai, nhẫn vàng, đồng hồ, tiền, đăng ký xe máy… đều bị chúng lột sạch.
Nhận được đơn thư trình báo của anh H., ngay hôm sau, tức ngày 25/10/2000, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an Hà Tây, đã khởi tố vụ án hình sự. Gần 2 tháng sau, những ngày giữa tháng 12/2000, Cơ quan điều tra đã bắt khẩn cấp đối với Nguyễn Đình Lợi. Qua khai thác mở rộng, Lợi khai nhận cùng Nguyễn Đình Tình và Nguyễn Đình Kiên gây ra vụ cướp, hiếp ở xã Dương Nội. Ngày 13/12, năm đó, Cơ quan điều tra bắt khẩn cấp Tình và ngày 16 thì tiếp nhận đối tượng tự thú là Kiên. Ngày 24/5/2001, Cơ quan cảnh sát điều tra kết thúc điều tra, chuyển hồ sơ đến Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Tây, đề nghị truy tố 3 người về tội cướp tài sản, hiếp dâm.
Hiện trường vụ cướp và hiếp dâm 10 năm trước (Ảnh: Bảo Nhi - vnmedia).
Trong phiên xét xử sơ thẩm và phúc thẩm, Tòa án nhân dân tỉnh Hà Tây đã xử phạt Nguyễn Đình Lợi 16 năm tù, Nguyễn Đình Tình 14 năm, và Nguyễn Đình Kiên 11 năm tù. Tại các phiên tòa, suốt 10 năm thi hành án, 3 bị can và gia đình liên tục kêu oan, gửi đơn thư đến các cơ quan chức năng. Rất nhiều luật sư cũng phân tích vụ việc, chỉ ra những vi phạm trong tố tụng của các cơ quan trực tiếp thụ lý điều tra, xét xử 3 bị cáo.
Mới đây, sau khi rà soát lại hồ sơ vụ án, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã ra kháng nghị giám đốc thẩm, ký ngày 26/1/1010, khẳng định: Cơ quan điều tra đã thiếu khách quan, không đầy đủ và không triệt để, nhiều chứng cứ gỡ tội chưa được xác minh làm rõ. Công tác điều tra có nhiều vi phạm nghiêm trọng pháp luật tố tụng hình sự. Các bản án sơ thẩm và phúc thẩm đã căn cứ vào các tài liệu điều tra thiếu tính khách quan để kết tội cho các bị cáo…
Cùng đó, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao đã tuyên 3 bị cáo “Không phạm tội cướp tài sản và hiếp dâm”.
Trước đó, Ngày 20-11-2009, Công an TP Hà Nội cũng đã có kết quả báo cáo vụ án, nêu ra hàng loạt vi phạm tố tụng của cơ quan tiến hành tố tụng, như khám nghiệm hiện trường không có người chứng kiến, không lập biên bản thu giữ vật chứng người bị hại nộp lại, cho một số nhân chứng nhận dạng vật không đúng thủ tục tố tụng, không chú ý đến những chứng cứ gỡ tội…
Đầu tháng 2/2010, Ban giám thị Trại giam Thanh Xuân đã trao cho Kiên và Lợi quyết định của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao và trả tự do cho hai anh. Trại giam Tân Lập cũng trả tự do cho Tình.
còn nữa
Phạm Ngọc Dương (VTC News)