Thời gian qua ở một số quận như Tân Bình, Tân Phú, Gò Vấp... xảy ra nhiều vụ mất trật tự công cộng mà nguyên nhân xuất phát từ chuyện vay nợ. Hàng trăm người tụ tập trước nhà con nợ, hô hào đòi phải thanh toán nợ nần khiến công an địa phương hết sức vất vả mới vãn hồi được trật tự. Đặc biệt, vụ vỡ nợ của tiệm vàng Tuấn Tài (đường Châu Văn Liêm, Q.5) hồi cuối năm 2009 khiến cả trăm chủ nợ điêu đứng, nhiều lần bao vây nhà của chủ tiệm vàng để đòi nợ.
Nước mắt xóm nghèo
Ở hẻm 231 đường Dương Bá Trạc (Q.8), một người phụ nữ làm nghề hớt tóc gội đầu vừa bỏ đi và mang theo gần 10 tỉ đồng vay mượn, hốt hụi của nhiều người dân trong hẻm. Phần lớn những người cho chủ tiệm làm tóc vay tiền là những người nội trợ, số tiền cho vay là tiền của cả gia đình làm lụng chắt chiu bao năm. Một số còn cầm cố giấy tờ nhà đất, vay mượn đủ nơi để... “giúp đỡ” cô chủ tiệm có lưng vốn làm ăn, nay đang sống dở chết dở.
| PGS.TS Trần Hoàng Ngân(phó hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế TP.HCM): Cho vay lãi suất cao, rủi ro càng cao Hầu hết các vụ phá sản, vỡ nợ gần đây bên cạnh việc nợ nần do mua bán thì có một lượng lớn chủ nợ chỉ là người cho vay tiền, chơi hụi với lãi suất cao. Nhìn vào lãi suất huy động và chỉ số lạm phát có thể đánh giá được tỉ lệ rủi ro trong môi trường kinh doanh. Theo nguyên tắc, khi cho vay với mức độ rủi ro cao thì lãi suất được tính cũng sẽ phải cao tương ứng. Khi đem tiền cho vay ở ngoài với lãi suất cao hơn lãi suất ngân hàng (có khi lên tới 2-3%/tháng) dĩ nhiên người cho vay phải ý thức được mức độ rủi ro. Nếu vì lòng tham mà cho vay tiền với lãi suất cao có ngày phải trả giá. CHI MAI ghi |
Những người chủ nợ kể lại chủ tiệm hớt tóc là người từ tỉnh khác về làm dâu tại xóm, từng làm nghề giáo viên. Cô này sống rất tốt với mọi người trong hẻm, ai cũng thân thiện, giúp đỡ, thậm chí còn tặng quà cho những người thường xuyên tới làm tóc. Món quà thường là chai nước hoa đắt tiền, thậm chí có cả nhẫn vàng khiến ai cũng quý mến, tin tưởng.
Thế nhưng một ngày giữa tháng 4, cô chủ tiệm cứ ở lì trong nhà, ai tới thăm cũng nước mắt lưng tròng, nói bị lừa, giật hết tiền. Cô hẹn từng người đợi bán mấy căn nhà ở chỗ này, chỗ kia sẽ trả. Nhưng vài ngày sau, cô bỏ nhà trốn đi. Cả xóm ngã ngửa khi biết họ cho cô chủ tiệm vay rất nhiều tiền nhưng không có tài sản thế chấp.
Sau khi cô chủ tiệm tóc bỏ đi, chồng cô liền đổi giọng, nói chẳng liên quan gì tới việc nợ nần của vợ, ai cho vay cứ tìm người cầm tiền mà đòi. Những người trong xóm mang đơn từ, hồ sơ tới các cơ quan mong được can thiệp thì tòa chỉ qua cơ quan điều tra, cơ quan này lại chỉ qua tòa và cho tới nay chưa biết xử lý thế nào.
Người giàu cũng khóc
Bà N.T.P. ngụ tại Q.10 chơi thân với một đại gia bất động sản tại Q.6. Bà P. tin tưởng giao 5,5 tỉ đồng cho đại gia kia để mua hai nền đất biệt thự với giá hơn 10 tỉ đồng từ năm 2005. Hai bên thỏa thuận sau khi hoàn tất hợp đồng công chứng sẽ thanh toán nốt. Tuy nhiên, sau khi nhận hơn 5,5 tỉ đồng, đại gia kia cứ lần lữa không chịu làm thủ tục chuyển nhượng nền đất từ năm này qua năm khác. Khi thì hẹn để xây xong nhà sẽ bán đi và hoàn tiền, khi lại hẹn giao cho hai nền đất khác đẹp hơn vị trí cũ.
Mới đây, bà P. mới phát hiện tất cả những lô đất kia đều đã được đại gia này sang tên cho người khác từ lâu. Không chỉ bà P., còn nhiều người khác cũng bị đại gia này đưa vào hoàn cảnh tương tự. Bà P. gọi điện thoại, nhắn tin hoặc tới tìm để thương lượng thì bị từ chối, rồi tránh mặt và đến nay không còn biết đại gia này đang ở đâu.
Nói tới các vụ vỡ nợ trong thời gian qua, không thể không nhắc tới trường hợp bà N.T.H.H. (42 tuổi, ngụ Q.10) chuyên kinh doanh đá quý với chiêu vay tiền làm ăn, lúc đầu vài trăm triệu, trả lãi cao, đúng hẹn và “chơi đẹp” khi hoàn vốn. Sau một thời gian, số tiền bà H. vay bắt đầu tăng lên hàng chục, hàng trăm tỉ đồng.
Một ngày tháng 4, bà H. tuyên bố mất khả năng chi trả khiến hàng chục người ngơ ngác. Dấu hiệu của một vụ vỡ nợ dây chuyền mới đã xảy ra sau sự kiện bà H. tuyên bố mất khả năng chi trả. Nhưng cho tới nay, lãnh đạo Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội Công an TP.HCM cho biết vẫn đang chờ thống nhất quan điểm với Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp để quyết định đây là vụ việc dân sự hay vụ án hình sự kinh tế.
Khó xử lý
Một cán bộ điều tra thuộc Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Bộ Công an tại TP.HCM cho biết trong nhiều năm trở lại đây, đơn thư tố giác hành vi lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản gửi tới rất nhiều nhưng đơn vị chỉ điều tra được chưa tới 10 vụ lừa đảo.
Cán bộ điều tra này giải thích: quá trình điều tra gặp rất nhiều khó khăn vì không thể chứng minh người vay nợ có gian dối hay không, mục đích sử dụng số tiền đó làm gì. Thường người vay nợ chỉ trả lời vòng vo, vay có mục đích chính đáng, nhưng đầu tư làm ăn bị đổ bể, thua lỗ dẫn tới không có khả năng chi trả chứ không cố ý lừa gạt.
Theo TAND quận Phú Nhuận, hiện tòa đang thụ lý giải quyết nhiều vụ kiện đòi nợ, tranh chấp hợp đồng mua bán nhà có liên quan vụ vỡ nợ từ hơn ba năm trước của chủ doanh nghiệp Nguyễn Hoàng Liêm có địa chỉ tại Phú Nhuận. Sau khi doanh nghiệp này lâm vào tình trạng không thể chi trả với tổng số tiền hơn 100 tỉ đồng thì các chủ nợ đã gửi đơn thư tố cáo với cơ quan điều tra về hành vi lừa đảo.
Tuy nhiên, sau khi có kết luận của cơ quan điều tra đây chỉ là vụ việc dân sự, đồng thời hướng dẫn các bên khởi kiện ra tòa. Thụ lý vụ việc này, TAND quận Phú Nhuận đã phải giải quyết tới 28 vụ kiện khác nhau. Dù vậy, sau khi xét xử cũng xảy ra tình trạng đương sự khiếu nại, tố cáo kéo dài.
GIA MINH - CHI MAI (Tuổi trẻ)
Người cho vay thường thiệt thòi
Theo luật sư Bùi Quang Nghiêm (Đoàn luật sư TP.HCM), sau những vụ vỡ nợ, thường người cho vay phải chịu thiệt thòi. Bởi nếu kiện ra tòa, dù hai bên có thỏa thuận lãi suất cao thì tòa cũng chỉ công nhận lãi suất tối đa bằng 150% lãi suất cơ bản, chưa kể trường hợp phải tốn công sức, tiền bạc theo đuổi vụ kiện nhưng có khi chủ nợ cũng không còn tài sản. Thế nên, theo luật sư Nghiêm, người cho vay phải hết sức cẩn thận với việc cho vay ở ngoài mà không có tài sản thế chấp, dù mức lãi suất thỏa thuận rất cao.
C.MAI ghi