Là vườn quốc gia (VQG) rộng nhất cả nước với diện tích hơn 115.000ha, Yok Don nằm trên địa bàn bốn xã: xã Krông Ana huyện Buôn Đôn, xã Ea Bung, Chư M’Lanh huyện Ea Súp (tỉnh Đăk Lăk) và xã Ea Pô huyện Cư Jút (tỉnh Đăk Nông) được coi là “lá phổi xanh” ở phía tây cao nguyên Đăk Lăk. Tuy nhiên, mấy năm trở lại đây, VQG Yok Don đang bị lâm tặc tàn phá nghiêm trọng.
“XẺ THỊT” RỪNG
Đã nghe nhiều về tình trạng chặt phá và khai thác gỗ lậu tại VQG Yok Don từ những tay buôn gỗ nhỏ tại huyện Cư Jút (tỉnh Đắk Nông) nhưng chúng tôi thật sự bất ngờ trước những gì mà mình tận mắt chứng kiến khi tiếp cận thế giới của bọn lâm tặc.
Sau ba ngày nhậu nhẹt tơi bời để làm quen với một tay anh chị trong giới buôn gỗ tại huyện Cư Jút đã “về hưu”, tôi mới được đồng ý theo chân Ng.H trong một chuyến đi khai thác và vận chuyển gỗ về điểm tập kết với điều kiện phải cách hiện trường ít nhất 500 mét.
Nơi tập trung là... khu du lịch Bản Đôn (tỉnh Đắk Lắk), cách VQG Yok Don chưa tới 2km. Điểm hẹn này khiến chúng tôi thật sự bất ngờ, bởi tại khu du lịch đông đúc khách thập phương như thế không thể có chuyện lâm tặc ngang nhiên khai thác và vận chuyển gỗ lậu được. Ấy vậy mà điều không thể lại trở thành có thể khi Ng.H dẫn chúng tôi đi sâu vào buôn khoảng chừng 500 - 700 mét. Bỏ lại sau lưng khung cảnh nhộn nhịp với các dịch vụ buôn bán và khách du lịch, các chú voi đang quần quật phục vụ du khách là một thế giới hoàn toàn khác.
Hàng chục khúc gỗ với đường kính to hai vòng tay người lớn ôm nằm lăn lóc bên bờ sông K’rông Ana
Tại điểm được phép đứng quan sát, cạnh bờ sông K’rông Ana (một nhánh của dòng Sêrêpôk huyền thoại), hàng chục thanh niên người bản địa đang hùng hục lội ra giữa sông lặn ngụp, vớt từng khúc gỗ to đã được cưa xẻ thành phách vào bờ.
Vừa chỉ tay về phía lòng sông, Ng.H vừa nói với tôi: “Những phách gỗ này là do bọn lâm tặc thả trôi từ hướng thượng nguồn về đây theo con nước (hướng từ VQG Yok Don) cho đồng bọn của chúng. Nhiệm vụ của mấy tay buôn là đón gỗ trôi về, mướn người vớt, vận chuyển gỗ đến điểm tập kết (thường nằm sâu trong buôn) để bán cho đối tác. Do khúc sông ngay Bản Đôn nông, nhiều đá và khá cạn khi dòng chảy xuống, gỗ sẽ trôi dạt vào bờ và nhiệm vụ của những tay lâm tặc là vớt và chuyển về nơi an toàn”.
Đúng như lời Ng.H nói, dưới bờ sông, chúng tôi thấy 4-5 thanh niên người M’nông đang hì hục vớt rồi khiêng gỗ lên xe để vận chuyển về nơi tập kết. Tại bến sông, rất nhiều khúc gỗ tròn to cỡ hai vòng tay người lớn nằm lăn lóc trên những sườn dốc ngay mép sông. Một số khúc gỗ đã được những tay lâm tặc thuê người xẻ ra thành từng phách nhỏ, đợi chuyển đi.
Bất ngờ trước sự ngang nhiên của bọn lâm tặc khi ngày đêm “rút ruột” Yok Don, chúng tôi quyết định đánh liều, sắm vai khách du lịch lân la xuống bến sông... chụp ảnh. Thật bất ngờ, khi trên đường mò mẫm xuống bến sông, tôi bắt gặp một xưởng “sản xuất gỗ” ngay tại chỗ với tiếng cưa máy bằng tay, nổ vang trời ẩn sâu trong một vườn cây kín đáo. Tại đây, hai lâm tặc với cưa máy trên tay đang ra sức cưa xẻ những khúc gỗ to.
TAN NÁT BÌA ĐẾN LÕI RỪNG
Đập vào mắt tôi ở bến sông là ngổn ngang những khúc gỗ lớn bé đã được “xẻ thịt” nằm vương vãi khắp nơi tại bến sông. Phần gỗ không mang lại lợi ích kinh tế được bọn lâm tặc vất lại như một bãi chiến trường, nhìn đến xót lòng.
Chụp ảnh xong, chúng tôi bắt chuyện với Y Miêng - một thanh niên vận chuyển thuê. Anh cho biết: Mỗi ngày, người vớt gỗ thuê nhận 200.000 đồng tiền công cho việc vận chuyển 1 - 1,5 khối gỗ cho chủ. Công việc là vớt rồi đưa những khúc gỗ đã thành phẩm về điểm tập kết ở trong buôn, để tối đến xe chuyển đi. Theo lời Y Miêng thì số lượng gỗ mà mấy anh em trong bản trục vớt và vận chuyển không dưới bốn khối gỗ một buổi. Vì lợi nhuận khá cao từ việc chở gỗ thuê cho lâm tặc mà Y Miêng không hề tỏ ra thương tiếc chiếc xe máy mới mua 12,5 triệu của mình. Hỏi Y Miêng có thấy tiếc khi “tàn phá” xe bằng việc chở những khúc gỗ to vượt đèo không? Y Miêng hồn nhiên trả lời: “Tiếc gì anh, làm thế này có nhiều tiền mà”.
Không chỉ vận chuyển, khai thác và xẻ gỗ sát VQG Yok Don, lâm tặc còn tiến sâu vào lõi vườn quốc gia, chặt phá không thương tiếc các loại gỗ quý hiếm như: giáng hương, cẩm lai, căm xe tại các tiểu khu 456, 508, 517... Ng.H khẳng định chắc nịch với tôi: “Ngoài bìa rừng nhìn toàn cây cổ thụ thế thôi, chứ vào lõi của nó giờ là đất trống đồi trọc hết rồi”.
Đội quân chở thuê gỗ lậu cho bọn lâm tặc chính là những thanh thiếu niên của Bản Đôn
Sáng hôm sau, nhờ một “hướng dẫn viên” là người bản địa, chúng tôi tìm đường vào lõi rừng. Quả đúng như lời Ng.H nói, chỉ xâm nhập rừng tại địa phận tiếp giáp với nhà của người M’nông, tôi đã chứng kiến rõ cảnh tan hoang của VQG. Trong bán kính chưa đầy 2km, hàng trăm cây gỗ hương, căm xe, cà chít to cỡ vài vòng tay người lớn nằm ngay sát đường bị lâm tặc đốn hạ chỉ còn trơ lại gốc. R’kông Hơ - hướng dẫn viên - nói: “Mới mép rừng còn vậy, chứ nếu anh chịu khó vào sâu, những gì anh thấy còn gấp hàng trăm lần như thế này”.
Trả lời báo chí, ông Đoàn Xuân Thiện - cán bộ VQG Yok Don - cũng tỏ ra bức xúc: Trước đây lâm tặc còn sợ kiểm lâm nên chúng chỉ chặt ở những nơi xa đường đi lại. Nay chúng dám chặt bên cạnh đường vì ở nơi kín đáo chúng đã chặt sạch gỗ quý... Cứ đà này, chỉ vài năm nữa thôi vườn Yok Đon sẽ rỗng ruột hoàn toàn...”.
“Máu rừng” vẫn không ngừng chảy, tiếng kêu cứu của Yok Don càng khiến cho nhiều người cảm thấy xót xa trước cảnh chặt phá ngày càng trở nên công khai và lộng hành của bọn lâm tặc. Với những gì chứng kiến và ghi nhận, chúng tôi thiết nghĩ đã đến lúc cơ quan chức năng cần phải nhanh chóng vào cuộc để tìm ra nguyên nhân vì sao VQG vẫn bị khai thác và tàn phá một cách suốt ngày đêm.
AN HÒA - ANH TÚ (CATP)