Chuẩn bị kiện Vedan ra tòa: Nơi quyết liệt, nơi dè chừng

Trong lúc TP.HCM và Bà Rịa - Vũng Tàu quyết liệt với việc đưa Vedan ra tòa để đòi bồi thường thiệt hại do gây ô nhiễm thì Đồng Nai lại giữ thái độ dè chừng...

Hôm 2.7, Hội Nông dân (HND) TP.HCM đã nhóm họp lần cuối, trước khi nộp đơn khởi kiện Vedan ra tòa.

Nông dân xã Phước Thái ký biên bản không khởi kiện Vedan - Ảnh: H.Tuấn

TP.HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu: sẵn sàng

Báo cáo trước HND, luật sư (LS) Nguyễn Văn Hậu (Đoàn LS TP.HCM) cho biết: “Do thời hiệu khởi kiện không còn nhiều (đến tháng 8.2010 hết thời hiệu - PV) nên chúng ta phải gấp rút nộp đơn khởi kiện ra tòa trong tháng này (dự kiến 20.7) buộc Vedan phải bồi thường cho nông dân nuôi trồng thủy sản ở H.Cần Giờ (TP.HCM) với số tiền 107 tỉ đồng. Tuần tới, chúng tôi tiến hành giúp người dân viết đơn khởi kiện nộp cho tòa án, đồng thời làm thủ tục ủy quyền cho ông Phan Văn Phận, Chủ tịch HND H.Cần Giờ tham gia tố tụng”.

Ngoài ông Hậu, hiện còn 2 LS Trương Trọng Nghĩa và Nguyễn Thành Hiệp (Đoàn LS TP.HCM) cũng tình nguyện bảo vệ quyền lợi cho nông dân khởi kiện Vedan. Về khả năng thắng kiện, LS Hậu chắc nịch: “Với những kết luận của Bộ TN-MT, cùng với việc Vedan đã thừa nhận mình đóng góp 77% gây ô nhiễm cho dòng Thị Vải, phần thắng rất cao. Hơn nữa, Viện Môi trường - Tài nguyên hứa sẽ “sát cánh” với nông dân để cung cấp những chứng cứ khoa học, buộc Vedan phải tâm phục khẩu phục. Chúng ta không nhân nhượng gì thêm nữa, vì Vedan quá xem thường nông dân, xem thường pháp luật. Mất gần 2 năm thương lượng, nhưng số tiền mà Vedan hỗ trợ cho nông dân chỉ có 7 tỉ đồng, thì không thể chấp nhận”. Đúc kết tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Phụng, Chủ tịch HND TP.HCM chấp nhận đề nghị của LS Hậu, đồng thời có văn bản đề nghị UBND H.Cần Giờ tạm ứng án phí cho người dân khởi kiện.

Trao đổi với Thanh Niên, LS Hoàng Như Vĩnh, đại diện pháp lý của Vedan cho biết: "Vedan vẫn muốn tiếp tục thương lượng với các địa phương trên tinh thần có thể nâng mức hỗ trợ. Tuy nhiên, nếu các địa phương vẫn giữ nguyên yêu cầu đòi đền bù quá cao (Đồng Nai 120 tỉ, BR-VT hơn 53 tỉ và TP.HCM 107 tỉ đồng - PV) thì khó chấp nhận bởi số tiền quá nhiều so với tính toán thiệt hại của Vedan. Nếu không thương lượng được, Vedan chấp nhận làm bị đơn của vụ kiện dân sự".

Trước đó, vào ngày 30.6, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) cũng có cuộc họp bàn với các cơ quan chức năng, đoàn LS... bàn phương thức hỗ trợ nông dân kiện Vedan. Cuộc họp thống nhất, UBND tỉnh BR-VT sẽ lấy ngân sách ứng tiền án phí nộp cho tòa án để giúp nông dân khởi kiện Vedan (Sở Tư pháp BR-VT tính số tiền nộp án phí khoảng hơn 1 tỉ đồng), đồng thời bỏ tiền thuê LS bảo vệ quyền lợi cho nông dân. Dự kiến, có 8 - 10 LS tham gia. Ông Trần Ngọc Thới, Phó chủ tịch UBND tỉnh BR-VT cho biết: “Mặc dù việc ứng tiền này chưa từng có tiền lệ nhưng vì có quá nhiều hộ dân nghèo bị thiệt hại nặng nề nên tỉnh đã quyết định chi để bảo vệ quyền lợi người dân của tỉnh”.

Dự kiến, đến ngày 20.7, thực hiện xong thủ tục về ủy quyền để các LS thay mặt nông dân khởi kiện. Cuối tháng 7 sẽ nộp đơn đến TAND H.Tân Thành để khởi kiện Vedan.

Đồng Nai: Nông dân “hiểu” pháp luật nên không kiện!

Chiều 2.7, Cơ quan chức năng tỉnh Đồng Nai cũng đã tổ chức họp người dân tại trụ sở UBND xã Phước Thái để lấy ý kiến “Chấp nhận hỗ trợ 15 tỉ đồng (hoặc đề nghị cao hơn) hay khởi kiện ra tòa”. Mở đầu cuộc họp, ông Lương Văn Trường, Chủ tịch HND xã Phước Thái phát biểu: “Việc khởi kiện Vedan khó thắng vì bà con nuôi trồng chủ yếu tự phát, lấy đâu ra hóa đơn “đỏ” cũng như chứng từ pháp lý để chứng minh thiệt hại. Vì phát huy dân chủ, lấy dân làm gốc nên phải họp bà con lấy ý kiến chứ không áp đặt. Vậy xin bà con cho ý kiến, có nên tiếp tục khởi kiện hay nhận hỗ trợ 15 tỉ hay cao hơn nữa”.

Trong khi HND tổ chức lấy ý kiến ở các địa phương, thì trước đó vào ngày 21.6, UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản gửi cho Vedan đề nghị hỗ trợ và bồi thường 120 tỉ. Sở dĩ UBND tỉnh Đồng Nai đưa ra con số này là dựa vào báo cáo đánh giá thiệt hại của Viện Môi trường - Tài nguyên (Đại học Quốc gia TP.HCM). Đến ngày 28.6, Vedan đã bác bỏ đề nghị của UBND tỉnh Đồng Nai.

Nông dân Hoàng Xuân Biên (xã Phước Thái) phát biểu, gia đình có 20 ha nuôi tôm ngay cạnh Vedan, bị “dính” phải nước thải gây ô nhiễm làm tôm chết sạch, nhưng không biết kêu ở đâu. Nay Nhà nước bắt quả tang Vedan xả thải, nên mong cán bộ yêu cầu Vedan giúp đỡ để dân bớt thiệt thòi. Nhưng khi được hỏi “kiện hay xin hỗ trợ thêm”. Ông Biên trả lời: “Hỗ trợ thêm, khoảng 20 đến 25 tỉ đồng”. Tương tự, ông Đỗ Bá Lâm (ấp 1C) cũng “tố” thái độ Vedan mang tính chất ban ơn hơn là hỗ trợ, nhưng lại cho rằng: “Bây giờ thời hiệu khởi kiện gần hết rồi, bà con mỏi mòn lắm rồi nên chấp nhận hỗ trợ từ Vedan. Còn xác định mức hỗ trợ phải thỏa đáng chứ không thể 15 tỉ đồng”, ông Lâm nói. Có đến 12 người đại diện cho 104 nông dân phát biểu đều bày tỏ bức xúc, nhưng chỉ đề nghị Vedan hỗ trợ.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Đào Văn Minh, Phó bí thư Huyện ủy H.Long Thành nói: “Tôi nghĩ bà con ở đây cũng hiểu pháp luật nên không ai khởi kiện vì không đủ cơ sở pháp lý”. Trao đổi với Báo Thanh Niên bên lề, ông Minh cũng nói thêm: “Tôi không biết TP.HCM và BR-VT dựa vào chứng cứ nào để khởi kiện Vedan. Chứ riêng bản thân tôi cảm thấy rất khó thắng khi khởi kiện dân sự đòi bồi thường thiệt hại”.

Cuộc họp kết thúc với 100% ý kiến bày tỏ không tham gia khởi kiện mà yêu cầu Vedan hỗ trợ thêm 5 tỉ đồng cho chẵn 20 tỉ đồng cho nông dân nuôi trồng thủy sản tại 2 huyện Long Thành và Nhơn Trạch. HND tỉnh Đồng Nai cho biết, tiếp tục lấy ý kiến của 3 xã còn lại trước khi đưa ra kết luận cuối cùng “Kiện ra tòa hay đề nghị hỗ trợ”.

Hoàng Tuấn - Nguyễn Long (Thanh niên)