Bài 1: Kêu cứu và né trạm
Từ khi trạm cân Quảng Ninh đi vào hoạt động hàng loạt doanh nghiệp kinh doanh vận tải, xuất nhập khẩu hàng hóa đã đồng loạt kêu cứu…
| Trạm cân gây nhiều phiền toái cho doanh nghiệp . Ảnh: Th.D |
Trạm cân Quảng Ninh đặt tại km 103+800 thuộc phường Đại Yên, TP Hạ Long (Quảng Ninh) được Tổng cục Đường bộ đưa vào hoạt động thí điểm từ 1-6-2010. Trạm cân án ngữ quốc lộ 18 đi cửa khẩu Móng Cái và chắn đường đi vào nội địa.
Theo thống kê, gần một tháng trạm cân đi vào hoạt động, đã có tới hơn 200 đầu xe của DN vận tải bị giữ vì chở quá tải trọng cho phép. Rất nhiều lái xe bị giữ bằng lái.
Trạm cân này cân tải trọng của xe qua hai thông số kỹ thuật: tổng tải trọng của xe và tải trọng cho phép trên trục xe. Xe có tổng tải trọng trên 40 tấn (dù hàng hóa không vượt tải trọng) cũng bị cho là vượt mức tải trọng cho phép, lái xe đương nhiên phạm luật và bị lập biên bản giữ xe, bằng lái.
Tiêu chuẩn quốc tế cũng phạt
| DN vận tải phục vụ XNK chỉ biết “kêu trời” và đang tìm mọi cách để né trạm cân gây thất thu cho địa phương, thiệt hại thêm cho DN và có thể phát sinh thêm tiêu cực. |
Hơn nữa, quy định tải trọng trên các trục xe còn tùy thuộc vào việc sắp xếp hàng trong ruột container. Có nhiều container chở hàng là khối linh kiện không thể tháo rời, trọng lượng đầu khối lớn hơn đuôi khối, nên trọng lượng dồn lên trục xe đương nhiên thường ở phía sau trục lớn hơn nhiều so với đầu trục.
Nhiều trường hợp cân tổng trọng tải của hàng và xe thì không vi phạm nhưng tính trọng tải trên trục xe thì vi phạm quy định…
Một lãnh đạo DN xin được giấu tên cho biết, cách tính tải trọng trên đầu trục, khiến hầu như xe container tạm nhập tái xuất, hàng nhập niêm phong kẹp chì cứ lưu thông là bị phạt. Quy định này đang khiến nhiều doanh nghiệp không dám chuyển hàng quá cảnh, tạm nhập dù nhiều lô hàng đang cần phải đưa tới cửa khẩu.
Hàng trong các container được đóng theo khối lượng chuẩn của quốc tế. Lái xe, doanh nghiệp không có quyền tháo kẹp chì, hạ tải, hay san hàng để cho phù hợp với chuẩn của Việt Nam. Phi lý ở chỗ, các container được đóng theo tiêu chuẩn quốc tế, được phép thông hành trên toàn thế giới, được phép nhập vào Việt Nam nhưng lại bị coi là... vi phạm về tải trọng nếu lưu thông trên đường.
Tìm đường né trạm
Ông Hà Hồng Chi, Giám đốc Cty CP Cung ứng vận tải biển Quảng Ninh, một trong những doanh nghiệp hàng đầu về lĩnh vực XNK hàng hóa, vận tải hàng XNK tại Quảng Ninh cho biết, việc xe trên 40 tấn bị phạt về tải trọng ảnh hưởng rất lớn tới DN.
Hàng khó giải tỏa, chi phí lưu cảng của tàu bè, lưu kho bãi, lưu xe hàng ngày đội lên cộng với tiền phạt quá tải trọng khiến DN gần như không có lãi, thậm chí có DN còn lỗ nặng.
“Nếu không công nhận chuẩn quốc tế, thì lẽ ra ngay khi tàu chở hàng cập cảng họ phải từ chối tiếp nhận để doanh nghiệp biết đường tính. Đầu thông, đuôi chặn khiến các DN không vận tải hàng đúng hẹn, hư hỏng hàng thì bị đối tác phạt, lưu thông thì cũng bị phạt. Cứ phạt xe nào thì xe ấy lỗ vì tiền phạt quá tải, rồi đủ thứ chi phí không tên khác đã nhiều hơn lãi từ phí làm dịch vụ…”, ông Chi phân tích.
Ông Chi cũng cho biết, nhiều doanh nghiệp rất bức xúc và tìm mọi cách để né trạm cân này. Nhiều doanh nghiệp cũng tính tới vận tải đường thủy dù mất thời gian (hai ngày để tới Móng Cái), chi phí cao, mất nhiều phí chuyển tải. Luồn lách theo đường Lạng Sơn, Đình Lập để tới Móng Cái… đang là lựa chọn tối ưu bởi chi phí thấp và không bị phạt vô lý dù mất nhiều thời gian, công sức hơn…
Bà Nguyễn Thị Liễu, Phó Giám đốc Sở Công thương Quảng Ninh cho biết, hoạt động XNK hàng hóa qua cửa khẩu Móng Cái đang rất khó khăn. Trong khi đó, trạm cân này chưa có đầy đủ cơ sở vật chất, điều kiện hoạt động như bến bãi, phương tiện giảm tải…thì đã tăng cường xử phạt. DN vận tải phục vụ XNK chỉ biết “kêu trời” và đang tìm mọi cách để né trạm cân gây thất thu cho địa phương, thiệt hại thêm cho DN và có thể phát sinh thêm tiêu cực.
Mới đây, trong một cuộc họp của UBND tỉnh Quảng Ninh với các ban ngành liên quan để tháo gỡ tình trạng khó khăn trong hoạt động XNK, Sở Công thương đã đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh kiến nghị Chính phủ, Bộ Giao thông - Vận tải tạm dừng hoạt động của trạm cân này…
| Ông Chi cho biết, nhiều DN đang phải chịu cảnh nhận hàng tại cảng Cái Lân đi Móng Cái (không phải qua trạm cân) nhưng sau đó lại bắt xe quay đầu ngược lại trạm cân để kiểm tra… Chi phí đi từ cảng Cái Lân qua cầu Bãi Cháy rồi quay lại trạm cân do DN chịu. Tính trung bình mỗi container vận chuyển đúng hợp đồng, sau khi trừ tất cả chi phí chỉ lãi trên một triệu đồng. “Trước đây, tổng chi phí vận chuyển một container tới Móng Cái khoảng 8 triệu đồng nhưng nay đội lên gần 11 triệu đồng/container, doanh nghiệp không lỗ mới lạ. Bây giờ nhiều lái xe không dám nhận chuyển hàng nữa vì sợ bị phạt. Lái xe mà bị thu giữ bằng lái thì lại cực kỳ khốn đốn…”, ông Chi nói. |
Bài 2: Bi kịch nộp và né
Xe xếp hàng dài chờ qua trạm.
Không né được thì nộp
Tại trạm cân Quảng Ninh một trưa nắng gắt, chúng tôi gặp anh Phạm Đình Điều, lái xe của Cty Vận tải HL có trụ sở tại TP Hải Dương, đang ngồi ôm đầu khổ sở vì toàn bộ giấy tờ bị trạm cân thu giữ.
Anh Điều kể, trước đó mấy ngày, anh lái xe container đầu kéo BKS 34 L - 9411 tới trạm, bị kiểm tra, quá trọng tải trên 10% nên bị phạt 1,5 triệu đồng. Container này chứa hàng đông lạnh rất cần phải cắm điện để bảo quản, nếu không, hàng sẽ hỏng, DN vận tải phải đền.
Vì thế sau khi nộp giấy tờ, anh Điều cho xe chạy thẳng, để khi về nộp phạt. Khi quay lại trạm lấy giấy tờ, anh gặp rất nhiều khó khăn, bởi cán bộ trạm cho rằng anh “chống người thi hành công vụ”. Anh Điều cho biết, phải lấy được giấy tờ xe, nếu không xe không thể lưu thông…
Cho tới gần 13 giờ cùng ngày, chúng tôi vẫn thấy anh Điều đi từ nơi đỗ xe rồi vào trạm với nét mặt cực kỳ căng thẳng.
Vì sao các lái xe sợ bị sang tải, tìm mọi cách để xe được đi ngay? Một lái xe container cho biết, phạt tiền đã chết, nhưng phải sang tải, hạ tải, còn chết hơn, vì mất nhiều thời gian, chi phí.
Theo thống kê của Hiệp hội doanh nghiệp vận tải Hải Phòng, hiện Hải Phòng có khoảng 4.000 xe container, một nửa số đó là vận chuyển hàng hóa XNK tới Móng Cái (Quảng Ninh). Nỗi lo bị phạt, bị giữ bằng, đang là đòn cân não với nhiều lái xe.
Người lái xe tiếp xúc với PV nói: Cứ tình hình này, anh em chúng tôi tính bỏ lái xe tuyến này. Hiện doanh nghiệp vận tải đang thuê lái xe này đang cực kỳ khó khăn, có nguy cơ phá sản, bởi vốn chủ yếu là vay ngân hàng…
Không muốn nộp thì né!
Những ngày gần đây, tại đoạn đường Đại Yên gần trạm cân, nhiều người dân thấy hiện tượng lạ: Giữa đêm tới sáng, nhiều xe container tập trung thành hàng dài, từ từ bò đi: Thỉnh thoảng, đoàn xe lại dừng, có người chỉ đạo như diễu hành.
Đoàn xe này đang chuẩn bị một cuộc vượt trạm cân ngoạn mục. Khi có hiệu lệnh, đoàn xe sẽ bất ngờ nối đuôi nhau phóng với tốc độ lớn để cùng vượt qua trạm cân. Xe trước cách xe sau chỉ vài mét. Với cách này, cả đoàn qua trạm trót lọt, bởi ở tốc độ cao, xe trước chắn xe sau, camera không kịp ghi lại các thông số như biển số xe, tải trọng…
Một lái xe cho biết, để vượt trạm an toàn, không thể thiếu cò. Lái xe chỉ việc nghe theo cò, khi nào cò cho chạy mới chạy. Hỏi thủ tục với cò thế nào, lái xe này cho biết, bọn em chỉ lái xe còn cò là do chủ hàng lo. Vượt trạm kiểu này rất nguy hiểm, chỉ một chiếc xe nhấn phanh là tai nạn…
PV Tiền Phong đã mục sở thị nhiều cách để các phương tiện né trạm. Thời gian nhộn nhịp nhất thường từ 12 giờ đêm tới 3-4 giờ sáng. Những đoàn xe hơn chục chiếc container siêu trọng rầm rầm nối đuôi nhau qua trạm, trong ánh mắt bất lực của cơ quan chức năng.
Cũng có những cách hòa bình hơn, đó là tạm hạ tải.Tại nhiều đoạn, trước và sau trạm cân, dịch vụ sang hàng, hạ tải nhộn nhịp. Lái xe thuê cửu vạn bốc hàng sang một xe khác, yên tâm qua trạm, và lại bốc hàng lên xe…
| Ông Bùi Trọng Mỹ, Trạm phó Trạm cân Quảng Ninh thừa nhận, trong thời gian qua nhiều xe container đã tìm mọi cách né trạm cân. Trời mưa lớn, họ ùn ùn lái xe qua trạm, vì khi đó camera không quét được biển số. Có người dùng biển số giả. Có người không xuất trình giấy tờ, lợi dụng lơ là là phóng xe đi… Nhưng nguy hiểm nhất chính là cách cả đoàn xe phóng bạt mạng qua trạm cân. Khi đó chẳng ai dám ra chặn. Thời gian để họ thực hiện những cuộc vượt trạm không cố định, chủ yếu vào những lúc ít CSGT, hoặc khi đổi gác, thay ca. |
Thành Duy (Tiền phong)