Tại buổi làm việc với UBND TP.HCM cùng các sở ban ngành vào chiều ngày 15.7, Vedan lại tiếp tục có nhiều lý luận “trả treo” về mức độ và diện tích bị thiệt hại tại Cần Giờ.
Biện hộ cho con số về mức độ và phạm vi thiệt hại giữa viện Môi trường và tài nguyên, ĐH Quốc gia TP.HCM với Vedan chênh lệch quá lớn (Vedan tính ra chỉ 1,7 tỉ đồng, viện Môi trường và tài nguyện: 45,7 tỉ đồng – PV), ông Yang Kun Hsiang, tổng giám đốc Vedan VN nêu lí do: đến nay Vedan chưa nhận được tài liệu nào xác định vùng thiệt hại của cơ quan chức năng các địa phương, kể cả ở TP.HCM! Vì vậy, Vedan phải tiếp tục duy trì tính toán ở con số 83 ha tại buổi làm việc với bộ Tài nguyên môi trường trước đây.
Vedan tính nông dân chỉ làm được 17 tấn tôm trong 15 năm trời (!)
| ông Yang Kun Hsiang (đứng), tổng giám đốc Vedan VN tiếp tục "trả treo" với nông dân. Ảnh: Lê Quỳnh |
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Phụng, chủ tịch hội Nông dân TP.HCM, lý do này đã được Vedan dùng để đối phó với chính quyền các tỉnh vào những lần trước. Ông Phụng cho biết, Cần Giờ thậm chí đã nhiều lần mời Vedan cùng đi điều tra thực tế tại địa phương nhưng lần nào Vedan cũng lấy cớ bận để thoái thác.
Mặt khác, tại cuộc họp, dù PGS.TS Nguyễn Văn Phước, viện trưởng viện Môi trường và tài nguyên đã giải thích rất rõ con số 2.123 ha bị ảnh hưởng là số lượt ha trong vòng 15 năm, Vedan vẫn bỏ qua. Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Trung Tín Giải cũng thích rõ hơn về lượt ha với Vedan. Ông đưa ra ví dụ: nếu diện tích mặt nước bị ô nhiễm là 1000 ha, nếu nông dân làm hai vụ/năm thì việc nhân lên, tính toán hoàn toàn bình thường, chính xác và dễ hiểu. Mặt khác, ông Tín cho rằng, việc tính toán theo đơn giá thủy hải sản lại càng chính xác, bởi giá thị trường thực tế không thể làm dối được.
“Giá tôm ở Cần Giờ từ trước đã hơn 40 ngàn đồng/kg, và cho đến nay đã hơn 100 ngàn đồng/kg. Tôm ở đây còn ngon nổi tiếng, đem xuất khẩu, nên việc Vedan tính giá 21 ngàn đồng/kg tôm là quá đáng. Làm sao tính hàng chục năm trời mà nông dân chỉ làm được 17 tấn tôm như ông nói!”, ông Tín trao đổi với Vedan. Thẳng thắn cho rằng không thể tính toán theo chủ quan, ông Tín nói: “chưa kể đến mức thiệt hại tiền của, tôi muốn nhấn mạnh đến việc gây ô nhiễm của công ty đã gây ảnh hưởng lớn về môi trường xung quanh, đặc biệt là sức khỏe người dân, nguồn đất chưa được nhắc đến. Ngay mùi hôi đã thấy ngay rằng rất khó chịu rồi”.
Thạnh An trước đây là vùng đất trù phú
Tại cuộc họp, ông Đoàn Văn Sơn, phó chủ tịch UBND huyện Cần Giờ cho biết, ngay từ năm 1995, nhân dân đã phản ảnh sông Thị Vải bị ô nhiễm, sau đó cơ quan nhà nước chính quyền địa phương, truyền thông dư luận liên tục phản ảnh. Theo ông Sơn, xã Thạnh An trước đó rất trù phú từ nguồn nuôi trồng và đánh bắt thủy sản, thậm chí có thể khai thác thủy sản bằng công cụ thủ công rất hiệu quả. Xã hội ổn định, thu nhập dân khá hơn so với các xã khác của Cần Giờ. Nhưng sau 1995, kinh tế Thạnh An bắt đầu su sút, đánh bắt thủ công không còn hiệu quả, nuôi trồng thủy sản trong rừng thấp và cạn kiệt dần. “Hộ nghèo xã Thạnh An bắt đầu cao, hiện nay chiếm tỉ lệ cao nhất Cần Giờ, trên 60%. Điều này gây bức xúc ghê gớm cho chính quyền địa phương mấy năm qua”, ông Sơn nói.
| Vẫn tiếp tục hoàn tất hồ sơ khởi kiện Vedan Bên lề cuộc họp, ông Nguyễn Trung Tín, phó chủ tịch UBND TP.HCM cho biết sau buổi làm việc giữa Vedan với các chính quyền, tổ chức của TP.HCM, nếu không thỏa thuận được, việc kiện Vedan ra tòa là tất yếu. Đó là chưa kể Vedan còn “lừa đảo chính quyền” do làm hệ thống xả ngầm nước thải chưa qua xử lý, nên cần phải được xử lý xứng đáng theo pháp luật. Ông Nguyễn Văn Phụng khẳng định: không chấp nhận con số tính toán của Vedan, bởi tính toán khoa học của viện Môi trường và tài nguyên là đúng. Nếu sau buổi làm việc tuần vào thứ 3 tuần sau, Vedan thỏa thuận với mức chấp nhận được, hội sẽ họp nông dân bị thiệt hại lấy ý kiến. Cuộc họp vào thứ 3 tuần tới là lần cuối cùng, không kéo dài nữa. Song song đó, hội tiếp tục cùng nông dân Cần Giờ đang hoàn tất hồ sơ khởi kiện Vedan, dự kiến cuối tháng 7 sẽ gửi tòa án nhân dân huyện Cần Giờ. |
Tuy nhiên thời gian đó chưa có một khảo sát chứng cứ kết luận nguyên nhân ô nhiễm. Sau khi tiến hành các biện pháp kĩ thuật điều tra thiệt hại, ba lần cùng hội nông dân thành phố thực hiện, dù thiệt hại càng giảm dần, từ trên 500 tỉ đồng, đến khoảng 300 tỉ, đến 107 tỉ, rồi 45,7 tỉ theo tính toán của viện Môi trường và tài nguyên, theo ông Sơn, chính quyền vẫn chấp nhận, vẫn điều tra, khảo sát theo khách quan, tuân thủ pháp luật.
Tại buổi họp, sau khi nghe phía cơ quan ban ngành TP.HCM giải thích rõ tất cả, ông Yang Kun Hsiang đã trình bày lại thông tin, kì kèo từng con số. Đề nghị Vedan không sa đà vào trình bày kĩ thuật, phó chủ tịch UBND Nguyễn Trung Tín nhắc Vedan không thể ngồi đây tiếp tục kì kèo diện tích vì con số hiển thị hiển nhiên trong thực tế, nên trình bày quan điểm của mình, bởi hai bên đã làm việc với nhau rất nhiều lần “Chúng tôi hoàn toàn nhất trí với phó chủ tịch nhưng cũng mong muốn chúng ta làm việc với nhau trên cơ sở khoa học”, ông Yang Kun Hsiang nói.
Đồng ý đề nghị của Vedan, phó chủ tịch UBND Nguyễn Trung Tín chỉ đạo hội Nông dân TP.HCM, viện Môi trường và tài nguyên, chính quyền Cần Giờ và sở Tài nguyên môi trường TP.HCM sang tuần sau chấp nhận làm việc với Vedan 2 buổi nữa để hết thông tin, tài liệu cho Vedan, cần thiết thì đưa Vedan đi thực tế Cần Giờ gặp nông dân bị thiệt hại. Dự kiến, thứ sáng ba tuần sau, ngày 20.7, hai bên sẽ làm việc với nhau.
Ưu tiên một cho việc củng cố hồ sơ khởi kiện Vedan của nông dân
| Ông Triệu Quang Thu ở Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết ao tôm nhà ông hiện nay muốn nuôi phải cải tạo đất rất nhiều so với bình thường vì lớp bùn đã bị ô nhiễm. Ảnh: Lê Quỳnh |
Ông Trần Văn Cường, phó giám đốc sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn Bà Rịa – Vũng Tàu, trưởng ban chỉ huy điều tra đánh giá thiệt hại kinh tế và môi trường do Vedan gây ra trên sông Thị Vải, cho biết: ngay lúc đầu thành lập, ban chỉ huy điều tra, đánh giá thiệt hại kinh tế và môi trường do Vedan gây ra trên sông Thị Vải, vào tháng 8.2009, tỉnh đã chủ trương mọi việc điều tra là nhằm phục vụ cho việc tìm chứng cứ xử lý Vedan, có tính đến nhiều hướng, trong đó không loại trừ khả năng kiện Vedan ra tòa.
Cho đến nay, ban chỉ huy đã giao toàn bộ 1255 hồ sơ của dân ở xã Mỹ Xuân, Tân Phước, Phước Hòa và thị trấn Phú Mỹ (huyện Tân Thành) bị thiệt hại bởi Vedan cho đoàn luật sư tỉnh để tiến hành nghiên cứu, hiệu chỉnh. Dự kiến đến ngày 20.7, người dân sẽ kí đơn và làm thủ tục chính thức ủy quyền cho luật sư để nộp về tòa án huyện Tân Thành. Mặt khác, ban chỉ huy đang gấp rút hoàn chỉnh thủ tục xin tạm án phí cho người dân (1,3 tỉ đồng).
Ông Cường cho biết theo chủ trương và chỉ đạo của UBND tỉnh, trước mắt tập trung lo củng cố hồ sơ cho người dân bị thiệt hại để nhanh chóng khởi kiện. Trong tương lai, mục tiêu là không để bất kì doanh nghiệp nào xả thải ra môi trường, gây hại cho cuộc sống nhân dân. Đi kèm là những giải pháp cần thiết của cấp quản lý.
"Đồng Nai có cách xử lý riêng trong vụ Vedan!"
Đó là phát biểu của ông Huỳnh Văn Tới, trưởng ban tuyên giáo tỉnh ủy Đồng Nai, trong cuộc họp báo ngày 15.7.2010 tại UBND tỉnh Đồng Nai. Ông Tới cho rằ̀ng cách thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi nông dân của tỉnh ủy Đồng Nai trong vụ Vedan không giống những nơi khác mà dựa trên cơ sở nghiên cứu thật kỹ các quy trình tố tụng. Theo ông Tới, mỗi người trong tổng số 5.000 hộ nông dân ở Đồng Nai có liên quan trong vụ Vedan có quyền thể hiện các suy nghĩ, quan điểm khác nhau, hội nông dân Đồng Nai chỉ có ý kiến như vậy, còn ai muốn kiện riêng, muốn nhờ luật sự hay báo giới đứng ra bảo vệ quyền lợi là quyền tự do của mỗi người." Theo ông Tới: "Quan điểm của tỉnh uỷ Đồng Nai là Vedan có vi phạm và phải xử lý theo pháp luật. Nếu không xử lý thì Vedan cũng không tự giác hỗ trợ nông dân đâu. Tuy nhiên, có những thiệt hại chưa định lượng được và đền bù cũng có nhiều loại như đền bù thương lượng và đền bù xét xử. Hãy tin rằng chúng tôi hành xử vụ Vedan rất minh bạch, trong sáng. Nhiều bài báo nói rằng Đồng Nai không ủng hộ dân kiện Vedan trong khi chúng tôi có những lộ trình riêng cụ thể cho việc này. Khó khăn của vụ Vedan là bài học cấp quốc gia chứ không chỉ riêng cấp tỉnh."
Nói rõ thêm về việc Đồng Nai có cách xử lý riêng trong vụ Vedan, bà Huỳnh Thị Nga, phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho rằng: "Vụ việc chưa đi đến hồi kết là sẽ thỏa thuận hỗ trợ hay khởi kiện, vì thế, nói hội nông dân Đồng Nai có sự nhầm lẫn khi thực hiện các chỉ đạo chỉ là cảm nhận. UBND tỉnh Đồng Nai sẽ xác định lại vụ việc dựa trên quy định pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các bên. Các sở ngành phải thận trọng rà soát để tư vấn cho UBND tỉnh. Chúng tôi không làm theo cách của Bà Rịa- Vũng Tàu hay TP.HCM mà tiến hành một cách thận trọng." Bà Nga cho rằng trách nhiệm của UBND tỉnh là không để người dân ngộ nhận mình không được chính quyền địa phương giúp đỡ, bảo vệ nên phải nhờ tới báo chí, luật sư giúp riêng. Bà nói: "UBND tỉnh sẽ rà soát thật kỹ trách nhiệm cuối cùng thuộc về ai nếu có nông dân nào của tỉnh bị thiệt hại" .
Còn theo ông Trần Như Độ, chủ tịch hội Nông dân Đồng Nai, hội đã hoàn tất việc lấy ý kiến người dân bị thiệt hại. Dự kiến đến ngày 19 hoặc 20.7, hội sẽ có báo cáo chính thức về vấn đề này cho tỉnh ủy Đồng Nai.
Hỗ trợ nông dân thứ hai tại Đồng Nai khởi kiện Vedan
| Luật sư Nguyễn Thị Hoa (trái) cùng chuyên viên văn phòng trao đổi việc hiệu chỉnh thông tin hồ sơ để giúp nông dân Bà Rịa - Vũng Tàu khởi kiện Vedan. Ảnh: Lê Quỳnh |
Ông Hoàng Tiếng Dũng, ngụ ấp Cuối Thạch, xã Phước An, huyện Nhơn Trạch (Đồng Nai) vừa cho biết anh sẽ khởi kiện Vedan với sự hỗ trợ về thủ tục pháp lý của báo Đất Việt. Nếu vậy, ông Dũng sẽ là nông dân thứ hai của tỉnh Đồng Nai khởi kiện công ty này. Trao đổi với báo chí vào chiều 14.7, ông Dũng cho biết học theo ông Nguyễn Lam Sơn (Phước Thái, Nhơn Trạch, Đồng Nai) đi đòi lại công bằng cho mình. Theo ông Dũng, người dân sinh sống bằng nghề chài lưới dọc sông Thị Vải quê ông bị thiệt hại không thể nào kể hết. “Gần 2 năm qua, nông dân tụi tui chỉ được nghe chuyện cãi qua cãi lại của mấy ông chính quyền rồi mới đây, hội Nông dân tỉnh Đồng Nai xuống khuyên tụi tui không nên kiện. Vedan vi phạm bị cơ quan chức năng bắt quả tang, tụi tui là người bị thiệt hại mà sao không nên kiện? Phải bắt Vedan bồi thường thỏa đáng chứ”, ông Dũng bức xúc nói.
Để hỗ trợ ông Dũng khởi kiện, báo Đất Việt sẽ thành lập nhóm “Tư vấn pháp lý vụ kiện Vedan”, luật sư Nguyễn Văn Đức, thành viên đoàn Luật sư tỉnh Bình Phước phụ trách nhóm. Nhóm này sẽ tư vấn pháp lý liên quan đến việc kiện Vedan cho người dân tỉnh Đồng Nai hoàn toàn miễn phí. Theo thông tin từ báo Đất Việt, luật sư Lê Quang Y, phó chủ nhiệm đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai và luật sư Trần Công Ly Tao, phó chủ nhiệm đoàn Luật sư TP.HCM cũng đã nhận lời góp sức cùng nhóm tư vấn của báo Đất Việt hỗ trợ nông dân Đồng Nai trong vụ kiện này.
Lê Quỳnh - T. Quang - Q. Ấn (SGTT)