* Đại diện Ủy ban kiểm tra Trung ương tiếp xúc người dân bị thu hồi đất tố cáo
* Cục Quản lý tài nguyên môi trường chỉ đạo xử lý
Khu đất mặt tiền nằm dọc hai bên con đường đẹp nhất TP. Biên Hòa trị giá hàng trăm tỷ đồng, được Thủ tướng Chính phủ giao Công ty Kinh doanh nhà Đồng Nai xây dựng chung cư cho người thu nhập thấp và tái định cư. Sau gần 10 năm triển khai, dự án nhà ở phục vụ người nghèo lớn nhất của tỉnh Đồng Nai chỉ là ba block nhà với vài trăm căn hộ khiêm tốn, trong đó hai block cao 6 tầng chất lượng kém, đã xuống cấp nặng. Không chỉ đem ba block nhà kinh doanh thu lợi, chủ đầu tư còn cắt một phần diện tích đất dự án “chia” cho nhiều doanh nghiệp khác...
Dự án triển khai với chủ đầu tư là Sonadezi
ĐÓN ĐẦU... TÁI ĐỊNH CƯ!
Ngày 29-5-2000 Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Công Tạn ký quyết định (QĐ) số 498/QĐ-TTg thu hồi 61.820m2 đất tại phường Quang Vinh, TP. Biên Hòa giao cho Công ty Kinh doanh nhà Đồng Nai (viết tắt là Cty KDNĐN, đã cổ phần hóa năm 2005) xây dựng khu nhà ở chung cư cho người thu nhập thấp và tái định cư. QĐ 498 nêu rõ: trong số 61.820m2 được giao, Cty KDNĐN được phép sử dụng 15.510m2 xây nhà ở, còn lại 46.310m2 xây dựng các công trình công cộng. Sau khi xây dựng xong, Cty KDNĐN phải bàn giao toàn bộ diện tích đất công trình công cộng cho UBND tỉnh Đồng Nai để giao cho các đơn vị có chức năng quản lý khai thác. Vị trí ranh giới các khu đất được xác định theo các tờ bản đồ số 1115/BĐĐC (khu A) và 1117/BĐĐC (khu B) do Sở Địa chính tỉnh Đồng Nai xác lập ngày 13-3-2000.
Cty KDNĐN tổ chức đình đám lễ khởi công dự án vào sáng 20-12-2000. Được quảng bá trên các phương tiện thông tin, đây là dự án khu chung cư cao tầng dành cho người có thu nhập thấp lớn nhất của tỉnh Đồng Nai với tổng vốn đầu tư 150 tỷ đồng, chủ đầu tư huy động từ nhiều nguồn (vốn ngân sách, vốn vay ưu đãi, vốn tự có...). Những hạng mục xây dựng gồm: công trình nhà ở 15.510m2; hệ thống cây xanh 18.250m2; hệ thống đường, vỉa hè nội bộ 2.448m2; sân chơi thể thao và đường dạo hơn 7.000m2... Khu chung cư sẽ đáp ứng nhu cầu nhà ở cho hơn 5.000 người có thu nhập thấp và tái định cư cho các gia đình bị giải tỏa. Thời hạn thực hiện dự án kéo dài khoảng 10 năm, chủ đầu tư sẽ làm theo kiểu “cuốn chiếu”...
Sau gần 10 năm triển khai, trên khu đất “vàng” mọc lên ba block chung cư gồm hai block 6 tầng và một block 9 tầng với tổng số căn hộ khoảng 200. Theo phản ánh của một số hộ dân, trong đó có ông T. (kỹ sư xây dựng), số lượng căn hộ chung cư quá ít so với khu đất hơn 6 hécta, còn chất lượng thì rất tệ nhất là hai block 6 tầng đã xuống cấp nặng. Kỹ sư T. phàn nàn: “Quảng bá xây chung cư để phục vụ cho người nghèo, tái định cư nhưng thực tế nhiều trường hợp không thuộc diện này vẫn mua được căn hộ dễ dàng”. Đưa chúng tôi quanh một vòng ba block chung cư, kỹ sư T. bức xúc: “Phần lớn diện tích tầng trệt của cả ba block chung cư được chủ đàu tư chia nhỏ thành hàng chục ki-ốt diện tích từ 17 đến 24m2 bán giá cao hoặc cho thuê kinh doanh để thu lợi”. Chỉ vào một tòa nhà cao tầng nằm cạnh ba block chung cư đang xây, ông H. (gia đình có hơn 3.000m2 đất bị thu hồi) chua chát: “Đất được Chính phủ giao từ 10 năm trước với giá vài chục ngàn đồng mỗi mét vuông, Cty cổ phần KDNĐN “để dành” đến nay mới xây nhà. Chủ doanh nghiệp này quá tài, biết “đón đầu tái định cư trước cả thập niên!”.
BIẾN MỘT THÀNH NĂM!
Dư luận, đặc biệt là những hộ dân bị thu hồi đất làm dự án rất không đồng tình trước việc chủ đầu tư dự án là Cty KDNĐN xin đất “để dành”. Càng bức xúc hơn khi ngày 23-6-2010, một lễ khởi công “Dự án chung cư B2 và khối liên thông B1 & B2 - Khu dân cư Nguyễn Văn Trỗi” lại được tổ chức rình rang trên khu đất 61.820m2. Chủ dự án không phải Cty KDNĐN mà là Liên doanh Tổng công ty Sonadezi (Phát triển Khu công nghiệp Biên Hòa) - Công ty Cổ phần Sonadezi An Bình. Kỹ sư T. cho biết: “Sẽ có bốn block chung cư cao 13 tầng (chưa kể tầng trệt và sân thượng) nằm sát nhau với tổng số căn hộ hơn 700. Thông tin lan truyền thì các block chung cư mới cũng sẽ dành cho tái định cư nhưng tôi cùng nhiều người dân ở đây không tin. Xây dựng căn hộ thuộc hạng sang, cao cấp thì làm sao người nghèo, các hộ tái định cư với tới?”.
Tìm hiểu thực tế, chúng tôi không khỏi giật mình khi dự án khu chung cư cao tầng đường Nguyễn Văn Trỗi có đến năm doanh nghiệp đồng làm chủ đầu tư được trương bảng to đùng ngay trước công trình. Đứng đầu là Công ty Sonadezi, tiếp theo là Công ty cổ phần phát triển đô thị công nghiệp số 2 (D2D), Công ty cổ phần xây dựng Đồng Nai, Công ty cổ phần xây dựng Sonadezi và Công ty cổ phần KDNĐN (đứng cuối cùng).
Luật sư Trần Hải Đức (Đoàn luật sư TPHCM) khẳng định: “Từ một doanh nghiệp được Thủ tướng giao đất biến thành năm công ty đồng làm chủ đầu tư là vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có biểu hiện hành vi “mua bán dự án”. Cty cổ phần KDNĐN là tổ chức kinh tế được Nhà nước giao đất không phải trả tiền sử dụng đất; quyền và nghĩa vụ của công ty được pháp luật điều chỉnh cụ thể tại khoản 1 điều 78b Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai 1993 ngày 2-12-1998. Công ty cổ phần KDNĐN có quyền sử dụng đất theo mục đích được giao nhưng không có quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê quyền sử dụng đất, thế chấp, góp vốn bằng giá trị quyền sử dụng đất...
Trưng ra bằng chứng, luật sư Đức cho biết dự án còn bộc lộ rõ nhiều sai phạm khác. Cụ thể:
QĐ số 498/QĐ-TTg của Chính phủ giao 61.820m2 đất cho Cty KDNĐN thực hiện dự án. Thế nhưng theo văn bản số 4156/TB-UBND của Văn phòng UBND tỉnh Đồng Nai ngày 28-5-2008 thì Cty KDNĐN đã cắt hơn 29.000m2 “chia” cho Công ty Sonadezi để triển khai dự án. UBND TP. Biên Hòa thực hiện việc đền bù giải phóng mặt bằng đồng thời trả cho Cty KDNĐN các chi phí đã đầu tư. Việc làm này trái Nghị định số 85/CP của Chính phủ. Liên quan đến việc lựa chọn chủ đầu tư, Điều 4 của Nghị định 85/CP cũng quy định rõ: “Trường hợp dự án có từ hai nhà đầu tư trở lên đăng ký được làm chủ đầu tư thì UBND cấp tỉnh thực hiện việc lựa chọn chủ đầu tư dự án theo quy chế đấu thầu”...
Ông Hưng trước khu đất 3.400m2
KHÓC RÒNG VÌ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐỀN BÙ... “THƯƠNG”!
Việc triển khai dự án khu chung cư cao tầng có quá nhiều bất cập, nhà đầu tư lộ rõ sai phạm nghiêm trọng khiến dư luận không đồng tình, còn người bị thu hồi đất thì phản ứng gay gắt. Điển hình là trường hợp ông Nguyễn Thành Hưng (SN 1938, ngụ TP. Biên Hòa). Hơn 3.400m2 đất mặt tiền đường Nguyễn Văn Trỗi nằm trong khu đất 61.280m2 quy hoạch dự án được thông báo đền bù lần nhất giá 90,7 triệu đồng (làm tròn sồ), lần hai 142,8 triệu; lần ba 233,8 triệu, lần bốn 233,5 triệu đồng! Có lẽ thấy đền bù giá “bèo” nên ông Hưng được “duyệt” hỗ trợ thêm đến 840,7 triệu đồng! Sau nhiều lần điều chỉnh, tiền đền bù và hỗ trợ cho việc thu khu đất tăng gấp 11 lần, nhưng vẫn chưa bằng 1/10 giá thị trường...
Ngày 3-8-2010, hai Vụ phó Vụ địa phương Ủy ban kiểm tra Trung ương đã đến P. Trung Dũng, TP. Biên Hòa tiếp xúc ông Nguyễn Thành Hưng - người có đơn kêu cứu gởi Thủ tướng Chính phủ đề nghị chỉ đạo làm rõ những sai phạm liên quan đến dự án.
Ngày 24-11-2000 ông Nguyễn Thành Hưng nhận được thông báo do Chủ tịch Hội đồng đền bù (ĐB) TP. Biên Hòa ký đưa ra số tiền đền bù khu đất là 90,7 triệu đồng (26.670đồng/m2). Ngày 8-1-2002 ông Hưng nhận được thông báo lần hai với số tiền đền bù là 142,8 triệu đồng. Từ khiếu nại của ông Hưng, ngày 13-5-2002 Văn phòng Chính phủ có công văn gởi Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai đề nghị giải quyết.
Việc thu hồi đất bỗng dưng rơi vào im lặng, gia đình ông Hưng tiếp tục sử dụng khu đất. Mãi đến ngày 14-3-2008 (gần tám năm sau) ông Hưng được mời họp HĐĐB lúc này đổi thành Hội đồng bồi thường (HĐBT) TP. Biên Hòa mời họp, nghe thông báo lễ khởi công xây chung cư cao tầng vào ngày 15-3-2008 do Công ty Sonadezi làm chủ đầu tư. Ông Hưng kiên quyết phản đối không cho khởi công trên phần đất của gia đình vì chưa bồi thường. Đến ngày 3-12-2008 ông Hưng nhận được thông báo bồi thường khu đất với số tiền 223,8 triệu đồng cùng 840,7 triệu đồng hỗ trợ. Ông Hưng ngạc nhiên: “Số tiền hỗ trợ gấp gần 4 lần tiền bồi thường! Tôi không cần HĐBT thương, tìm cách hỗ trợ theo kiểu ban ơn mà phải bồi thường thỏa đáng, đúng pháp luật”.
Gia đình ông Hưng liên tục khiếu nại. Ngày 30-3-2009 ông Hưng nhận tiếp thông báo bồi thường khu đất lần thứ tư với giá 233,5 triệu đồng, thấp hơn cả lần ba! Riêng tiền hỗ trợ vẫn giữ nguyên 840,7 triệu đồng. Trong thông báo, Phó chủ tịch HĐBT Trương Phúc Hậu ra lời vận động: “Vì lợi ích chung của toàn xã hội, đề nghị ông chấp nhận...”. Ông Hưng phản ứng: “Lợi ích của toàn xã hội là lợi ích toàn dân, trong đó có gia đình dòng họ tôi hơn 30 người. Trên thực tế, chỉ có chủ đầu tư mới hưởng lợi lớn nhất từ kinh doanh dự án, còn gia đình tôi thì bị thiệt đơn thiệt kép, chẳng có lợi lộc gì cả!”.
Ngày 11-4-2009 Tổng cục Quản lý đất đai Bộ Tài nguyên - Môi trường (TN-MT) có văn bản đề nghị Sở TN-MT Đồng Nai xem xét, kiểm tra khiếu nại của ông Hưng. Tiếp đến ngày 18-6-2009 Trụ sở Tiếp công dân của Trung ương Đảng và Nhà nước có văn bản gởi Chủ tịch UBND tỉnh Đông Nai đề nghị làm rõ khiếu nại của ông Hưng liên quan đến việc thu hồi đất không đúng trình tự thủ tục; áp giá bồi thường không đúng quy định...
NĂM NỘI DUNG TỐ CÁO CÓ ĐƯỢC LÀM RÕ?
Ông Hưng làm đơn tố cáo gay gắt, đề nghị xử lý những sai phạm nghiêm trọng của chủ đầu tư là Cty KDNĐN và một số cán bộ liên quan, trong đó có Chủ tịch UBNB TP. Biên Hòa, Chánh Thanh tra TP. Biên Hòa... Ngày 1-12-2009 Chủ tịch UBND TP. Biên Hòa Nguyễn Phú Cường ký QĐ ấn định ngày cưỡng chế là 30-12-2009, buộc ông Hưng giao đất cho Công ty Sonadezi triển khai dự án. Ngày 23-6-2010 Công ty Sonadezi tổ chức lễ khởi công ngay trên phần đất vừa thu hồi được của ông Hưng bằng cưỡng chế.
Liên quan đến tố cáo của ông Hưng, căn cứ báo cáo số 244/BC-TT ngày 18-12-2009 của Chánh Thanh tra tỉnh Đồng Nai, ngày 4-1-2010 UBND tỉnh Đồng Nai có văn bản trả lời. Ông Hưng không đồng ý vì còn nhiều vấn đề chưa được Thanh tra tỉnh làm rõ nên tiếp tục làm đơn tố cáo.
Có mặt tại tòa soạn Báo CATP, ông Hưng đưa ra năm vấn đề:
Thứ nhất, Từ khi Thủ tướng Chính phủ ra QĐ thu hồi đất vào tháng 5-2000 đến tháng 3-2009, ông Hưng đã nhận được đến bốn bảng bồi thường và hỗ trợ cho việc thu hồi 3.400m2 với số tiền chênh lệch rất lớn. Số tiền chênh lệch này, HĐBT TP. Biên Hòa lấy từ nguồn nào để chi trả? Việc dự án kéo dài gần 10 năm vẫn chưa triển khai cần phải được xác định rõ trách nhiệm thuộc về ai. Nếu chủ đầu tư hay cán bộ HĐBT, UBND TP. Biên Hòa sai thì phải xử lý trách nhiệm vì gây thiệt hại số tiền lớn của Nhà nước.
Thứ hai, gia đình ông Hưng trực tiếp quản lý, sử dụng khu đất đến tháng 3-2010. Việc bồi thường và tái định cư phải được thực hiện theo đúng các quy định pháp luật.
Thứ ba, dự án được Thủ tướng Chính phủ giao duy nhất cho Cty KDNĐN làm chủ đầu tư. Đến nay dự án bị phù phép biến tướng với năm doanh nghiệp đồng làm chủ đầu tư khi chưa có ý kiến chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ là trái pháp luật.
Thứ tư, theo quy hoạch được Chính phủ phê duyệt, trong số 61.820m2 được giao, Cty KDNĐN được phép sử dụng 15.510m2 xây nhà ở; còn lại 46.310m2 xây dựng các công trình công cộng. Trên thực tế, quy hoạch này đã bị chủ đầu tư là Cty KDNĐN xé nát.
Thứ năm, chủ đầu tư tự ý xây dựng hàng chục ki-ốt ngay dưới tầng trệt ba block chung cư cho thuê kinh doanh (có ki-ốt đã bán) thu lợi cũng không đúng quy định...
Nội dung tố cáo của ông Hưng đã được chúng tôi chuyển đến Thanh tra tỉnh Đồng Nai. Trao đổi với phóng viên ngày 7-5-2010, Phó Chánh thanh tra tỉnh Võ Văn Phước cho rằng đây là những nội dung mới, ông Hưng không đề cập trong các đơn tố cáo trước đây. Ông Phước ghi nhận những nội dung tố cáo này và khẳng định sẽ báo cáo với UBND tỉnh Đồng Nai để chỉ đạo. Tuy nhiên, đã bốn tháng trôi qua, Báo CATP cũng như phía gia đình ông Hưng vẫn chưa nhận được sự phản hồi từ Thanh tra tỉnh Đồng Nai.
Ông Hưng làm đơn tố cáo gởi khắp nơi. Trao đổi với chúng tôi, ông Hưng hồ hởi: “Tôi rất mừng vì được hai cán bộ của Ủy ban Kiểm tra Trung ương xuống tận địa phương tiếp, nghe tôi trình bày nỗi oan ức, bức xúc bị dồn nén từ lâu. Với năm nội dung tố cáo rất rõ ràng của tôi, hy vọng sẽ được Thủ tướng quan tâm chỉ đạo Thanh tra Chính phủ vào cuộc, làm rõ xử lý nghiêm những sai phạm có dấu hiệu tiêu cực liên quan đến dự án theo đúng quy định pháp luật”.
NHÓM PV CATP