Sai phạm, sao không xử lý?

Hậu quả của những khuất tất này đã để lại bao khốn khổ cho nhiều gia đình nông dân, người dân tộc nghèo ở huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng. Bộ LĐTBXH đã cử đoàn thanh tra Coopimex. Dấu hiệu vi phạm luật pháp đã rõ, nhưng oái oăm, lại không đưa ra biện pháp xử lý. Tại sao?

Ký 2 HĐLĐ là sai phạm luật pháp

Như trước đây, Báo Lao Động từng có bài phản ánh: Trong 2 năm (2005 - 2006), thông qua Phòng LĐTBXH huyện Kế Sách, tỉnh Sóc Trăng, Coopimex đã hứa hão tuyển người lao động (NLĐ) là con em của những gia đình nông dân, dân tộc thiểu số nghèo trong huyện đi làm việc ở Malaysia. Cán bộ Phòng LĐTBXH huyện Kế Sách đã đứng ra thay mặt Coopimex trao những HĐLĐ do Coopimex ký với NLĐ với mức lương từ 1.000 - 1.200RM (tiền Malaysia)/tháng; đồng thời hứa rằng, mỗi NLĐ vay tiền (18 triệu đồng) từ ngân hàng để chuyển sang tài khoản của Coopimex.

Sau khi NLĐ thực hiện xong HĐLĐ làm việc ở Malaysia (3 năm), khi về nước, Coopimex sẽ hoàn trả số tiền này cho NLĐ. Tin tưởng những lời cam kết đường mật trên, hàng chục NLĐ ở huyện Kế Sách đã mang chủ quyền nhà, đất ra ngân hàng thế chấp, vay 18 triệu đồng/người và chuyển hết vào tài khoản của Coopimex. Khoảng 20 NLĐ của tỉnh Sóc Trăng đã được Coopimex đưa đi làm việc ở Malaysia. Trong số những NLĐ này, có 3 người là Kiêm Văn Tài, Sahi Be Ap Dol Kfo (dân tộc Chăm) và Thạch Sơn Long (dân tộc Khmer) đều làm việc tại Cty Victory Enterprise. Sau 3 năm thực hiện xong HĐLĐ làm việc ở Malaysia, 3 NLĐ trên trở về nước và yêu cầu Coopimex hoàn trả 18 triệu đồng/người để họ trả ngân hàng.

Tuy nhiên, Coopimex đã phủ nhận cam kết và cho rằng khoản tiền này, NLĐ phải chịu, Coopimex không trả 18 triệu đồng cho NLĐ (?). Khiếu nại diễn ra, cơ quan chức năng vào cuộc, đã... phát hiện ra vô số những sai phạm tại Cty này. Theo kết luận mới đây của đoàn thanh tra Bộ LĐTBXH, Coopimex có hành vi ký 2 bản HĐLĐ với NLĐ sang làm việc tại Malaysia. Bản HĐLĐ thứ hai - có mức lương 700RM/tháng, là đúng với các nội dung HĐLĐ đã ký với phía Malaysia. Nhưng với bản HĐLĐ thứ nhất ký giữa Coopimex (ông Trần Văn Trường làm giám đốc) với NLĐ, có mức lương cao hơn - từ 1.000 - 1.200RM/tháng là có thật. Tuy nhiên, theo kết luận của đoàn thanh tra, Coopimex không giải thích được vì sao có bản HĐLĐ thứ nhất.

NLĐ do Coopimex đưa sang làm việc ở Malaysia khiếu nại đến Báo Lao Động. Ảnh: Đ.A

Lý do Coopimex đưa ra là... “do giám đốc thời kỳ trước (tháng 5.2008) là ông Trần Văn Trường không bàn giao lại”(?!). Vì vậy, Bộ LĐTBXH kết luận: “Việc Cty ký kết 2 bản HĐLĐ với NLĐ có mức lương khác nhau là sai với quy định của pháp luật”. Về khoản thu 18 triệu đồng, đoàn thanh tra cho rằng Coopimex thu đúng quy định, nhưng “sai sót ở đây là Cty không giải thích rõ các khoản thu trước khi ký kết HĐ với NLĐ, dẫn đến việc NLĐ không hiểu và khi về nước khiếu kiện đòi lại khoản tiền này” (?).

Vì sao không xử lý theo quy định luật pháp?

Các sai phạm trong XKLĐ của Coopimex là rõ ràng, Bộ LĐTBXH đã ra quyết định xử phạt Coopimex 32,5 triệu đồng cho các lỗi vi phạm hành chính trong việc đưa NLĐ đi làm việc ở nước ngoài. Với khoản thu 18 triệu đồng của NLĐ, Thanh tra Bộ LĐTBXH cho rằng: “Sai phạm này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính... với mức phạt tiền từ 15 - 20 triệu đồng”. Tuy nhiên, do hành vi vi phạm trên xảy ra đã lâu, NLĐ đã hoàn thành HĐ về nước đúng hạn, nên “không thể tiến hành xử phạt”, Coopimex “rút kinh nghiệm, tránh lặp lại sai phạm này”...

Song, một điều hết sức quan trọng ở đây, Thanh tra Bộ LĐTBXH lại bỏ qua, không đưa ra biện pháp xử lý. Đó là hành vi ký HĐLĐ thứ nhất với mức lương cao từ 1.000 - 1.200RM/tháng; từ chỗ thấy lương cao, hàng loạt NLĐ mới đổ xô vay tiền, thế chấp nhà cửa để đi XKLĐ... Để rồi khi bắt đầu đặt chân lên máy bay, mới vỡ ra một sự thật, họ chỉ làm việc với mức lương 700RM/tháng, khi người Cty ép buộc họ phải ký HĐLĐ thứ hai; bằng không, mọi chi phí, tiền vay ngân hàng... NLĐ mất tất cả. Tình thế ấy, bắt buộc NLĐ phải chấp nhận ký HĐLĐ thứ hai và đi XKLĐ, cố hoàn thành HĐLĐ, để khi về nước còn cơ may được Coopimex hoàn trả 18 triệu đồng/NLĐ như Cty cam kết.

Hành vi trên đã được thanh tra kết luận là sai phạm quy định của luật pháp, nhưng không hiểu tại sao, Thanh tra Bộ LĐTBXH không chuyển sang xử lý theo quy định của pháp luật? Trái lại, họ dường như quên lửng, không đề cập tới phần xử lý các sai phạm của Coopimex. Theo chúng tôi, Coopimex ký cùng lúc 2 HĐLĐ với 2 mức lương khác nhau, dụ dỗ NLĐ đi làm việc ở nước ngoài là dấu hiệu của hành vi lừa đảo NLĐ, cần phải xử lý hình sự nghiêm khắc theo quy định của pháp luật.

Cho đến hôm nay, một số gia đình nông dân nghèo ở huyện Kế Sách, có con em đi Malaysia vẫn chưa có tiền để trả nợ ngân hàng. Nguy cơ bị ngân hàng phát mại nhà, đất thế chấp để trả nợ lồ lộ trước mắt. Đơn cử, gia đình anh Sahibe Kfor vay 18 triệu đồng, nay cộng lãi đã thành 37,9 triệu đồng. Gia đình anh Thạch Sơn Long hiện còn dư nợ 12 triệu đồng. Tương tự, các anh Lê Ngọc Ba còn nợ 9 triệu đồng, Trần Quang nợ 9 triệu đồng... Tất cả những người này đều được Coopimex XKLĐ sang Malaysia, mà giờ đây họ đã trở thành những con nợ đầm đìa, không biết tới bao giờ mới trả hết nợ?