Chỉ có 280m dài, được phê duyệt từ năm 2006, dự kiến thực hiện xong trong quý IV/2008, rồi tiếp tục được gia hạn chào Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhưng tiến độ DA xây dựng đường Văn Cao - Hồ Tây vẫn bị… phá sản.
Kỳ I: Làm 1, thu hồi 3
Chỉ có 280m dài, được UBND TP Hà Nội phê duyệt từ 2006 với tiến độ thực hiện xong trong quý IV/2008, rồi tiếp tục được gia hạn chào Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhưng tiến độ dự án (DA) xây dựng tuyến đường Văn Cao - Hồ Tây vẫn bị… phá sản, bởi vấp phải sự phản ứng dữ dội của người dân. Tìm theo các phản ánh, chúng tôi nhận thấy, việc thực hiện D.A của chính quyền sở tại “có vấn đề” và sự bất nhất giữa các văn bản là nguyên nhân chính khiến lòng dân không thuận.
DA "mâm xôi vàng"
Trong đơn gửi các cơ quan báo chí, các hộ dân đều có chung bức xúc: Việc thu hồi đất của dân là không có cơ sở pháp lý, trái với các quy định của pháp luật; trình tự, thủ tục thu hồi đất, giải phóng mặt bằng không tuân thủ đầy đủ và chính xác các quy định của pháp luật; quyết định của UBND TP có nội dung không rõ ràng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới quyền, lợi ích hợp pháp của người dân bị thu hồi đất; diện tích đất thu hồi là quá lớn, không cần thiết... Hơn 400 hộ dân bị mất đất đang xáo trộn cuộc sống.
Trong buổi làm việc với nhóm PV, ông Phạm Huy Thuận, Tổ trưởng Tổ dân phố 51 cho biết: “DA đường Văn Cao- Hồ Tây có từ đầu năm 2006, đến thời điểm này đã 4 năm nhưng vẫn chưa thực hiện xong việc đền bù với các hộ dân. Với chiều dài 280m, rộng 50m, diện tích mặt đường khoảng 14.000m2, nhưng DA này phải thu hồi đất của 4 cơ quan và hơn 400 hộ dân với tổng diện tích thu hồi lên tới 47.278m2, theo tính toán của chúng tôi là gấp hơn 3 lần diện tích làm đường. Nhiều thửa đất không nằm trong trục đường Văn Cao- Hồ Tây vẫn bị UBND quận Tây Hồ thu hồi. Nhiều năm qua, ngoài bức xúc vì bị xâm hại quyền lợi khi thực hiện DA, người dân chúng tôi còn phải hàng ngày đối mặt với những bất cập do tiến độ bất bình thường của nó gây ra. Chúng tôi phải sống chung với tiếng ồn, bụi bặm, nghiện hút và vô số tệ nạn xã hội kể từ khi chủ đầu tư quây hàng rào tôn để làm đường”.
Cũng theo ông Thuận, "nếu trong lĩnh vực điện ảnh có giải thưởng cho tác phẩm dở nhất thì các hộ dân chúng tôi ở đây cũng xếp DA đường Văn Cao- Hồ Tây vào loại giải đó với 4 cái dở nhất. Đó là: “DA đắt nhất, thời gian kéo dài nhất, kém hiệu quả nhất, tai tiếng nhất”. Chưa hết, “mới đây, chúng tôi còn được nghe thông tin về việc DA đã giải ngân đến 90%. Chúng tôi cũng không hiểu DA thực hiện như thế nào, giải ngân đến đâu mà đạt 90% trong khi trên 200 hộ dân chúng tôi vẫn đang kiên quyết đấu tranh để làm rõ những điều mập mờ của DA”, ông Thuận nói.
Anh Nguyễn Ngọc Quyến, sống tại số nhà 222 Hoàng Hoa Thám cùng phân tích: Với đoạn đường 280m, khi thực hiện DA, chủ đầu tư phải phá bỏ 1km đường Hoàng Hoa Thám vừa mới trải nhựa và toàn bộ hệ thống cấp nước, hệ thống điện ngầm, các công trình dân sinh đi theo đoạn đường này. Trên 400 hộ dân thuộc diện giải tỏa thiệt hại trung bình mỗi hộ 1 tỷ đồng gồm nhà cửa, vật kiến trúc và suốt 4 năm qua mất mặt bằng để kinh doanh, kiếm sống với mức cho thuê mặt bằng trung bình là 5 triệu đồng/tháng. Số tiền này tương đương hơn 400 tỷ đồng. Trong khi đó, tổng mức đầu tư cho DA là 372 tỷ đồng. Như vậy, sơ bộ ước tính DA này tiêu tốn hơn 800 tỷ đồng tiền của Nhà nước và của nhân dân chỉ để làm 280m đường, khoảng 2,9 tỷ đồng cho 1m đường.
Bà Phạm Thị Thu Huế, người dân tổ 51 cho biết: “Khi chúng tôi hỏi vì sao phải thu hồi đất gấp 3 lần diện tích đất cần để làm đường, chính quyền lại giải thích là để xây dựng 2 đường nhánh rẽ, đường vuốt nối. Theo tìm hiểu của chúng tôi và thực tế xây dựng vừa qua, không thể có đến 6 đường nhánh rẽ và vuốt nối trên một đoạn ngắn như vậy. Lúc khác, chúng tôi lại nhận được thông tin là lấy đất của chúng tôi để làm nhà để bán. Chúng tôi không thể đồng thuận với việc này”. Theo bà Huế, ngay từ trước khi khởi công DA, UBND TP Hà Nội cũng như UBND quận Tây Hồ đã vấp phải sự phản đối quyết liệt của người dân sống tại đây. Tuy nhiên, sau hơn 4 năm thực hiện DA với rất nhiều lần gửi đơn khiếu nại, kêu cứu tới các cơ quan có thẩm quyền, đến nay, phần lớn các hộ gia đình đều không nhận được câu trả lời. Những mong muốn, đòi hỏi chính đáng của người dân vẫn không được đáp ứng.
“Có vết” từ khi xây dựng dự án?
Theo tìm hiểu của chúng tôi, DA đường Văn Cao- Hồ Tây được xem xét đến đầu tiên tại Quyết định số 70/2006/QĐ-UB, ngày 16/5/2006 của UBND TP Hà Nội. Theo đó, phê duyệt hồ sơ chỉ giới đường đỏ tuyến đường Đội Cấn- Hồ Tây, đoạn Hoàng Hoa Thám- Hồ Tây thuộc địa bàn quận Ba Đình và quận Tây Hồ, điểm đầu nối với đường Văn Cao và giao cắt với đường Hoàng Hoa Thám, điểm cuối giao với đường ven Hồ Tây với chiều dài khoảng 280m, mặt cắt ngang đường rộng 50m. Đoạn Hoàng Hoa Thám- Thụy Khuê xác định thống nhất với đường Văn Cao gồm: 2 lòng đường xe chạy 10,5m x 2, vỉa hè 2 bên 6m x 2, dải phân cách rộng 17m. Tiếp đó, tháng 1/2007, UBND TP ra Quyết định 417/QĐ-UB về việc phê duyệt DA đầu tư xây dựng đường Văn Cao Hồ Tây, giao Sở Giao thông Công chính (nay là Sở Giao thông Vận tải) Hà Nội làm chủ đầu tư với tổng dự toán 372,6 tỷ đồng, nguồn vốn ngân sách TP. Tới thời điểm đó, DA đường Văn Cao- Hồ Tây không có hạng mục công trình 2 nhánh đường rẽ ở phía Bắc đường Hoàng Hoa Thám từ dốc Tam Đa đến dốc Đốc Ngữ (dài 400m).
Tuy nhiên, ngay từ khi xây dựng DA ở vị trí đặc biệt về văn hóa này, Sở Giao thông Công chính Hà Nội đã “quên” hỏi ý kiến của Sở Văn hóa-Thông tin (nay là Sở Văn hóa - Thể thao & Du lịch) Hà Nội. Tại Văn bản số 759, Sở Văn hóa- Thể thao & Du lịch khẳng định: Theo bản vẽ qui hoạch mà Ban Quản lý DA giao thông đô thị của Sở Giao thông Công chính Hà Nội gửi cho UBND các quận Tây Hồ, Ba Đình thông báo về DA xây dựng đường Văn Cao- Hồ Tây giai đoạn II, đoạn Hoàng Hoa Thám- Hồ Tây thì tuyến đường Hoàng Hoa Thám sẽ bị san phẳng không còn dấu vết, trùm lên đó là một phố mới có chiều rộng 53,5m. Thời điểm này, Sở Giao thông Công chính không có văn bản hỏi ý kiến Sở Văn hóa- Thông tin. Do vậy, đến năm 2009, Sở Giao thông Vận tải triển khai DA đã gây nên những ý kiến không đồng thuận trên các phương tiện thông tin đại chúng và trong nhân dân. Văn bản này cũng khẳng định: “Bản đồ Thăng Long thời Hồng Đức năm 1490, lưu giữ tại Viện Thông tin Khoa học xã hội, một trong những tư liệu quan trọng minh chứng cho sự tồn tại của thành Đại La, đó là dấu tích dưới mặt đường Hoàng Hoa Thám. Thành là một di tích gắn liền với lịch sử ngàn năm Thăng Long nên trong qui hoạch tổng thể Thành Thăng Long, các nhà khoa học đều đánh giá cao vai trò của vòng thành ngoài là đường Hoàng Hoa Thám hiện nay.
Những điều “lạ” của DA đường Văn Cao- Hồ Tây không chỉ có thế. Chúng tôi sẽ tiếp tục nhận diện sự bất thường của DA này, những điều khiến lòng dân không thuận tại bài viết sau.
Kỳ II: Văn bản thiếu minh bạch, không nhất quán
Theo Thanh tra