Nhưng càng ngăn chặn, dân buôn lậu càng nghĩ ra nhiều thủ đoạn để vượt “tường lửa” đưa hàng lậu vào nội địa. Lực lượng chức năng và dân buôn lậu có lúc phải giành nhau từng mét vuông đường đi, từng bọc hàng lậu.
Đắp 6 cái chăn vẫn không hết rét
Những đợt rét tăng cường không ngừng tràn về, có lúc cao điểm của đợt lạnh, nhiệt độ tại TP.Lạng Sơn chỉ còn 5 - 6 độ C. Khu vực biên giới, giá buốt khỏi phải nói. Ông Nguyễn Công Trưởng - Cục trưởng Cục Hải quan Lạng Sơn vừa nhấp cốc trà nóng nghi ngút khói vừa xuýt xoa: “Đêm qua anh em đóng chốt trên đỉnh 386 ở Cốc Nam đắp đến sáu cái chăn bông mà vẫn thấy rét run. Lạnh đến thấu xương, buốt thịt”. Nhưng nhiệt độ có xuống thấp đến -3 độ C, đỉnh Mẫu Sơn có đóng thành băng thì độ nóng của hoạt động buôn lậu ở các đường mòn giáp biên vẫn không chịu giảm nhiệt. Thế nên, rét quá cũng có cái hay, khiến anh em chẳng tài nào ngủ được, chỉ có bếp lửa và núi rừng làm bạn. Dân buôn lậu chỉ còn khóc dở mếu dở.
Tại chốt của Tổ kiểm soát chống buôn lậu Tân Thanh nằm dưới một hang đá, cách cửa khẩu Tân Thanh chưa đầy trăm mét, trung tá biên phòng Phùng Bá Thường xoa xoa hai tay bên bếp lửa rồi ấp lên mặt để giữ ấm. Từ nửa tháng nay, anh được điều động từ Đồn biên phòng Tân Thanh về tăng cường cho Tổ kiểm soát chống buôn lậu. Những hôm rét xuống 2-3 độ C, gió lùa vào trong hang đá rít lên những tiếng dài sởn cả người, tỉnh cả ngủ. Chỉ mới nghe thôi cũng đã cảm được hết cái lạnh thấu xương của rừng núi. Năm trước, tổ của anh cũng phải trực tới 27 - 28 Tết Nguyên đán, khi dân đánh hàng nghỉ tết hết, chợ Tân Thanh đóng cửa thì tổ mới nghỉ. Cuộc chiến chống buôn lậu là vậy, cứ dai dẳng và âm ỉ, đòi hỏi sự kiên trì và sức chịu đựng của người ở cả hai “chiến tuyến”...
 |
Chốt trực dã chiến tại đường mòn 386. Ảnh: Giang Huy
|
Nhằm tận mắt chứng kiến những thủ đoạn đối phó với lực lượng chống buôn lậu của dân buôn, chúng tôi theo chân cửu vạn sang chợ Lũng Vài tìm hàng. Ngược đường mòn dẫn sang Thác Ném, chúng tôi thấy nhiều bao hàng vứt chỏng chơ trên sườn núi vì tắc đường. Hàng đổ đống nhưng không thấy người trông. Quay trở lại lối dẫn sang đường mòn 386, số lượng cửu vạn đang tụ tập ở đây đã tăng hơn đáng kể. Người nghỉ ăn trưa, có người gửi nhờ những bọc chăn hay bọc quần áo rét trên lưng vào lán trên sườn núi để tranh thủ chợp mắt.
Chỉ vào một thùng hàng lớn cạnh một nữ cửu vạn trung niên, tôi hỏi dò: “Thùng gì lớn thế này? Chắc là pháo rồi?”. Có tiếng phân bua lơ lớ của người dân tộc: “Không có đâu, quạt sưởi vớ. Bá không muốn bị tù đâu”. Đang đợt rét đậm, quần áo ấm, chăn đệm, quạt sưởi bán rất chạy. Có đợt quạt sưởi bị cháy hàng, giá tăng vù vù nên các chủ hàng giục ghê lắm. Giá nhập thường chưa đến 200.000 đồng/chiếc, về đến chợ Đông Kinh đã lên gấp đôi, gấp ba tùy loại. Về trót lọt tới thủ đô, giá đội lên gấp 4 - 5 lần. Chỉ cần lọt vài ba chuyến hàng là có một cái tết ấm cho cả gia đình cửu vạn lẫn chủ hàng.
Chiến thuật “lấy thịt đè người”
Sau khi “cái rốn” tập kết hàng lậu tại khu vực là Hang Dơi bị triệt phá, cửu vạn vác hàng lậu đổ dồn sang các tuyến gốc Bưởi, gốc Nhãn, Thác Ném và đặc biệt là đường mòn trên đỉnh 386. Mỗi tuyến đường chính lại có nhiều nhánh đường mòn nhỏ rẽ ngang để cửu vạn vác hàng chạy thẳng đến những nhà dân nằm sát QL4B. Có tận mắt mục kích những tảng đá bị giẫm mòn trên đường gốc Bưởi hay những chỗ đặt chân bóng nhẫy trên vách núi ở Thác Ném mới cảm nhận được số lượng hàng lậu được cửu vạn tuồn qua biên giới nhiều đến mức nào trước khi những chốt trực dã chiến được tái lập cuối tháng 12.2010.
 |
Cán bộ hải quan túc trực tại đường mòn 386, phía bên kia biên giới, dân cửu vạn chờ sơ hở là đánh hàng.
|
...Buổi trưa, khu chợ bớt vẻ nhộn nhịp thường thấy nhưng tại những điểm đầu đường mòn dẫn sang phía VN, rất đông cửu vạn tụ tập ngồi chờ đến khi thông đường để vác hàng về Cốc Nam. Đến bữa, một số phụ nữ từ đường mòn 386 đi sang gánh theo quang gánh phục vụ bữa trưa tại chỗ. Món ăn thông dụng là những miếng xôi hay bánh chưng loại nhỏ rán trên một chiếc mâm lớn, đều là những thứ ăn nhanh, no và rẻ. Vừa ăn bánh, nữ cửu vạn tên Thào vừa ta thán: “Mấy hôm nay làm căng quá, ban ngày cấm có hở ra được tí nào. Chắc lại phải chơi hội đồng rồi”.
Cái kiểu chơi hội đồng, lấy thịt đè người này là anh em chống buôn lậu ngại nhất. Khi trời tối sẫm, những đợt vài chục cửu vạn cùng ào qua đường mòn một lúc, kèm theo những cửu vạn không vác hàng sẵn sàng giải cứu đồng bọn. Cách vác hàng liều lĩnh, manh động này đã không ít lần vượt chốt chống buôn lậu thành công vì lấy số lượng áp đảo được các lực lượng chức năng.
Tổ phó Tổ kiểm soát chống buôn lậu cửa khẩu Cốc Nam Hoàng Văn Trung vừa thoăn thoắt leo lên những bậc thang đất mới được tạo để lên chốt trực, vừa kể chúng tôi nghe vụ cướp lại hàng đêm 29.12.2010. Chiều đó, được tin báo là có chuyến hàng lớn về, anh em tập trung lực lượng, gồm có CA, biên phòng, hải quan, quản lý thị trường gần 30 người, có cả chó nghiệp vụ, leo ngược con dốc dựng đứng, chạy bộ hơn 60m về phía cột mốc 1103/2, tóm gọn cả một nhóm cửu vạn gần 20 người. Dù có xô đẩy, chống trả, nhưng vì lực lượng chức năng đông hơn nên khống chế được các đối tượng và tịch thu hết số hàng lậu.
Đến khi trời tối, dường như có ý chủ quan, dân cửu vạn lại tập kết một chuyến mới định vượt biên sang đường mòn. Do lần này anh em phối hợp thiếu đồng bộ, một tổ 5 người lên trước để phục bắt đã bị hơn 20 đối tượng chống trả, giằng co, xô đẩy ngã và cướp lại hàng chạy về bên kia cột mốc. Thậm chí, trong lúc giành giật, có đối tượng manh động dùng đèn pin vụt thẳng vào đầu anh Trung. May lúc đó đội mũ cối, chiếc mũ bị lõm luôn một chỗ. Nhưng sau vụ đó, dân cửu vạn chờn, không dám ồ ạt cõng hàng vượt chốt ban ngày mà chỉ chực chờ lúc thay ca hoặc đêm xuống, anh em mà lơ là là hò nhau vụt qua, tỏa xuống các đường mòn chạy về bản hoặc ra đường chính...
Hồi chốt trực dã chiến mới được lập, anh em có kéo đường điện để thắp sáng đèn trực đêm. Nhưng cứ hễ tối đến là dân bản gần đó lại lén ra cắt dây điện. Họ cốt gây khó để tổ công tác phải nản mà bỏ về. Thế là anh em biên phòng, hải quan phải tìm xuống tận từng bản, nói chuyện với trưởng bản, với bà con, nói sao để bà con hiểu và thông cảm cho công việc của tổ. Mấy tối liền nói chuyện, thuyết phục, dần dần bà con cũng hiểu, hết cắt dây điện. Nhưng còn việc gùi hàng thuê thì bà con vẫn cứ làm vì rét quá, đói quá, trồng cái ngô, cái lúa nó lâu mọc, nuôi con trâu, con gà nó lâu lớn. Gùi hàng thuê thì nhanh được tiền hơn nên cứ có người thuê là làm thôi.
Việc lập các chốt trực dã chiến 24/24h trước Tết Nguyên đán tỏ ra cũng có hiệu quả trong hai năm trở lại đây, nhưng dù sao vẫn chỉ là giải pháp tình thế - ông Hoàng Khánh Hòa - Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lạng Sơn nhận định. Ví như ở điểm nóng Hang Dơi, muốn xóa sổ điểm này, không có cách nào khác là phải cho xây dựng một nhà kiên cố làm chốt, trạm cho anh em túc trực ở đấy 24/24h. Dân buôn lậu từ đó không dám ho he, manh động tập kết hàng nữa. Ông Hòa tiếp: “Nhưng không thể áp dụng cách làm này ở mọi nơi, không thể cho xây dựng dọc biên giới những chốt, trạm kiên cố như thế vì ảnh hưởng tới chính sách ngoại giao biên giới giữa ta và nước bạn”.
Với địa hình rừng núi hiểm trở, hàng trăm ngàn lối mòn giữa biên giới hai nước, việc thẩm lậu hàng hóa từ nước bạn sang nước ta là một thực tế hiển nhiên và phải đối mặt với nó. Trong khi đó, chức năng của lực lượng hải quan vẫn còn hạn chế, nếu không có sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời với bộ đội biên phòng, CA thì không thể bắt giữ người vận chuyển hàng lậu.
Ngoài ra, các chủ hàng lậu cũng lợi dụng chính sách của Nhà nước ưu đãi cho người dân vùng biên được phép mang hàng hóa trị giá 2 triệu đồng/người/ngày không phải chịu thuế để thuê người dân vận chuyển hàng lậu. Việc xác định nguồn gốc hàng lậu và giá trị hàng cũng là điều vô cùng khó khăn với lực lượng hải quan. Vì thế, nhiều khi hôm trước tịch thu hàng lậu, hôm sau chủ hàng đã đến trình đủ giấy tờ hợp lệ để lấy lại hàng. Cơ quan chức năng biết rõ là giấy tờ đó đều do “chạy” mà có, nhưng cũng đành bó tay.