Kỳ 2: XÃ THAY QUYỀN HUYỆN
Mặc dù không phải là cơ quan đủ thẩm quyền nhưng một số người có trọng trách ở hai xã Tân Thắng và Thắng Hải, đã ngang nhiên thu hồi và cấp đất. Họ tự ý lấy đất nhang khói của đình làng đổi cho một số gia đình nhưng lại không thực hiện nghiêm túc theo hợp đồng đã lập. Các khu nghĩa địa còn bị lấn chiếm, đào bới nham nhở, người sống không ổn, người chết chẳng yên.
Ông Nguyễn Duy Trì, trưởng ban tế tự đình làng Thắng Hải trình bày bức xúc
BỎ XÓ ĐÌNH LÀNG
Xã Thắng Hải đã có đình làng từ thế kỷ XIX. Đình làng xưa có ruộng gồm hai sở, diện tích 12.000 mét vuông. Năm 1987, ban tế tự đình làng xin chính quyền địa phương cấp lại cho một ít ruộng để canh tác, lấy kinh phí lo nhang khói cho đình. Thay vì làm tờ trình xin huyện cấp đất cho đình thì ngày 28-4-1997, ông Nguyễn Sơn Hà, chủ tịch xã Tân Thắng tự ý ra Quyết định số 53/UB-TT, thu hồi 2.824 mét vuông ruộng của ông Nguyễn Văn Hoàng ở thôn 3, cấp cho đình làng Thắng Hải. Sau khi được cấp, ban tế tự đình làng đã tổ chức sản xuất gây quỹ cho chi hội người cao tuổi thôn 7, lo nhang khói cho đình và các hoạt động lễ hội, không có ai tranh chấp.
Nhiều năm nay, đình làng bị lãng quên,
Năm 2005, nhân lễ khai hạ đình Thắng Hải, ban quản lý đình và bà con thôn Hà Lãng, bàn bạc đổi 2.824 mét vuông ruộng đình lấy 1.500 mét vuông đất của ông Hồ Văn Lộc để xây dựng hội trường thôn, sân khấu, sân chơi cho trẻ em và khu dưỡng sinh cho người già. Ý nguyện này được thực hiện, thôn Hà Lãng sẽ có một quần thể văn hóa cổ - kim kết hợp, tạo nên hào khí cho bộ mặt của làng. Trong buổi mạn đàm này, bà con cũng xin đầu tư xây dựng đường giao thông nông thôn để tiện cho việc đi lại và phát triển kinh tế địa phương.
Ngày 23-3-2006, ông Lê Văn Giỏi, chủ tịch xã Tân Thắng lập tờ trình số 43/TTr-UBND xin ủy ban huyện Hàm Tân đầu tư đường giao thông và trụ sở thôn. Ngày 9-5-2006, ủy ban huyện đồng ý xây dựng hai công trình này, các công trình còn lại như sân khấu văn nghệ, sân chơi cho trẻ, khu dưỡng sinh cho người già, xã không hề đề cập. Gần bốn năm nay, mặc dù các cụ và nhân dân thôn Hà Lãng nhiều lần đề xuất, kiến nghị nhưng chính quyền địa phương vẫn làm ngơ. Trong khi đó, cán bộ lại tự biên tự diễn các công trình đã được phê duyệt để phục vụ lợi ích cá nhân của họ.
Ruộng đình bỏ hoang không có người canh tác
Trụ sở thôn thay vì ở trước mặt đình, cách Quốc lộ 55 khoảng 70 mét thì được xây cách xa đình vài trăm mét. Hội trường thì chật hẹp, o ép trong thế bốn không: không sân khấu, không khu dưỡng sinh, không sân chơi trẻ em và không có nhà vệ sinh. Ruộng bỏ hoang, sân đình cỏ mọc um tùm, nhiều năm nay đình làng luôn trong cảnh hương tàn, bàn lạnh. Nguyện vọng của bà con là lấy 2.824 mét vuông đất ruộng đình đổi 1.500 mét vuông đất ông Hồ Văn Lộc thì các cán bộ xã tự ý lấy 2.000 mét vuông đất ruộng đình đổi 132 mét vuông đất của bà Huỳnh Thị Ngọt, thế nhưng sau đó đơn phương phá vỡ hợp đồng với những lý do trời ơi.
ĐEM CON BỎ CHỢ
Ngày 12-8 và 18-10-2006, UBND xã Tân Thắng (cũ) làm hợp đồng đổi đất với gia đình bà Huỳnh Thị Ngọt ở thôn Hà Lãng, xã Thắng Hải. Bà Ngọt đồng ý đổi 132 mét vuông đất mặt tiền Quốc lộ 55 lấy 2.000 mét vuông ruộng đình để canh tác. Trong vòng 90 ngày, xã Tân Thắng có trách nhiệm làm sổ đỏ thửa đất ruộng đình cho bà Ngọt. Nếu trong thời hạn trên, UBND xã Tân Thắng không làm sổ đỏ cho bà Ngọt thì bà có quyền yêu cầu xã tháo dỡ hội trường thôn, trả lại đất đã đổi. Thế nhưng không phải 90 ngày mà gần bốn năm nay gia đình bà Ngọt đã nhiều lần yêu cầu ủy ban xã thực hiện theo hợp đồng đã lập thì xã hẹn rày hẹn mai, cố tình trì hoãn. “Khoảng tháng 3-2009, tôi lên gặp ông Nguyễn Sơn Hà, bí thư xã để hỏi sự việc và yêu cầu làm sổ đỏ cho mẹ tôi thì cán bộ xã không thèm giải quyết, cứ đùn đẩy cho nhau. Ông Hà còn nói: xã đã hết trách nhiệm, chờ huyện về giải quyết. Một người dân bình thường như tôi cũng hiểu khi lập hợp đồng thì phải thực hiện đúng những điều khoản trong hợp đồng đó, nếu vi phạm sẽ phải bồi thường. Thế nhưng cán bộ xã lại không hiểu điều đơn giản đó thì không biết khi có những sự việc phức tạp hơn họ sẽ xử lý ra sao?” - ông Lê Tiếp (con rể bà Ngọt) bức xúc. Không chỉ mất công, tốn tiền lên xuống để yêu cầu xã làm sổ đỏ mà hàng năm, gia đình bà Ngọt còn mất đi nguồn thu từ việc canh tác trên đất.
Ông Lê Tiếp trình bày với phóng viên
Sau nhiều lần hứa hẹn, ngày 9-9-2009, UBND xã Thắng Hải đưa ra hai hướng giải quyết việc đổi đất với gia đình bà Ngọt. Hướng thứ nhất là theo đúng thỏa thuận năm 2006 giữa xã với gia đình bà Ngọt. Hướng thứ hai: nếu gia đình bà không đồng ý với hướng thứ nhất thì xã sẽ đền tiền đất theo giá thị trường. Gia đình bà Ngọt chấp nhận hướng giải quyết thứ nhất. Nhưng hơn một năm nay, xã Tân Thắng vẫn không thực hiện theo cả hai hướng trên. “Làm sổ đỏ thì họ hẹn hoài; nói bồi thường đất theo giá thị trường, xã nói không có ngân sách; yêu cầu tháo dỡ công trình thì xã bảo: “công trình đã xây dựng, không tháo dỡ được”. Gia đình tôi rất thoải mái đưa ra các phương án để cán bộ lựa chọn, vậy mà họ vẫn không thực hiện, tôi cũng không biết phải làm cách nào nữa. Không lẽ họ muốn lấy đất nhà tôi”, ông Tiếp nói.
Thấy quy trình thu hồi, hoán đổi đất của xã Tân Thắng không đúng thẩm quyền, thiếu chặt chẽ nên ngày 19-8-2009 UBND huyện Hàm Tân ban hành Quyết định số1875/QĐ-UBND thu hồi và hủy bỏ Quyết định số 53/UB-TT, số đất trên giao lại cho UBND xã Thắng Hải quản lý, theo đúng quy định của luật đất đai. Không chỉ thu hồi đất không đúng thẩm quyền, “bỏ quên” đình, cán bộ xã Thắng Hải còn để các đối tượng xấu vào đào bới, xúc đất trong ba khu nghĩa địa. Hàng chục ngôi mộ bị đào bới nham nhở hoặc nằm chênh vênh trên những miệng hố sâu hoắm khiến người sống lo lắng, người chết chẳng yên. “Không biết khi mưa lũ tràn về thì những ngôi mộ có còn nguyên vẹn?”, ông Nguyễn Dự, trưởng thôn Bàu Giêng, xã Thắng Hải xót xa.
Ông Nguyễn Dự tại khu nghĩa địa đang bị đào bới nham nhở
Nguyện vọng của bà con và các cụ lão thành là được các cấp quan tâm đầu tư xây dựng một số công trình như trong buổi mạn đàm nhân dịp khai hạ đình làng năm 2005, để người già có nơi sinh hoạt, trẻ nhỏ có nơi vui chơi, hoặc cấp lại số ruộng ngày trước để đình làng có kinh phí lo nhang khói. Tuy nhiên, từ khi được huyện Hàm Tân giao đất, đến nay xã Thắng Hải vẫn chưa có một phương án thích hợp nào.
(Còn tiếp)
Bài, ảnh: HẢI VĂN (CATP)