Luật sư NGUYỄN ĐĂNG TRỪNG (nguyên ĐBQH khóa XII):
Sai ngay từ đầu!
|
|
Muốn có chiến lược giảm tai nạn, ùn tắc giao thông thì không nên tạo điều kiện cho người dân mua xe máy. Nhưng sai lầm của chúng ta là cho nhập xe máy ồ ạt, ngay trong nước cũng cho sản xuất xe máy rất nhiều. Để rồi hôm nay hết phí sử dụng đường bộ lại đến phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân và phí đi vào trung tâm các TP lớn giờ cao điểm. Quá nhiều loại phí chỉ làm khổ dân chứ không giải quyết được gì cả!
Theo quan điểm của tôi, để có cách xử lý căn cơ, Chính phủ phải giải quyết tốt hệ thống vận tải hành khách công cộng. Ở TP.HCM hiện nay, do điều kiện đường sá chưa tốt nên chỉ cần xe buýt nhỏ để tạo điều kiện thuận lợi cho công chức đi làm. Khi được tạo thói quen đi xe công cộng đồng thời với việc dịch vụ này ngày càng được nâng chất thì từ từ người dân sẽ bỏ phương tiện cá nhân.
Về mặt pháp lý, rõ ràng là có việc phí chồng phí vì người dân khi lưu hành xe trên đường bộ đã đóng phí sử dụng đường bộ. Nay họ phải đóng thêm hai khoản phí mới theo dự kiến mà dịch vụ họ nhận lại thì không thấy đâu, thậm chí họ còn bị mất quyền lợi.
Theo tôi, Ủy ban Thường vụ Quốc hội không nên bổ sung thêm hai loại phí này vào danh mục phí, lệ phí.
Luật sư TRƯƠNG THỊ HÒA (Đoàn Luật sư TP.HCM):
Dân nộp phí thì được gì?
|
|
Trong gia đình, ông chồng muốn vợ đưa cho mình một số tiền lớn thì cũng phải bàn bạc với vợ, giải thích lý do. Nếu không có lý do chính đáng và xét thấy tiền sẽ “một đi không trở lại”, đời nào vợ đồng ý. Ngược lại, người chồng sẽ thuyết phục được vợ nếu đồng tiền đó đưa vào tay chồng sẽ sinh lời hoặc sẽ đem lại một lợi ích nào đó. Trong một gia đình nhỏ đã cần yếu tố minh bạch, rõ ràng như thế thì khi có một chính sách gây tác động đến toàn xã hội, Nhà nước cũng cần phải hỏi ý dân.
Đằng này khi đề xuất thu các khoản phí giao thông và mức phí dự kiến, không thấy Bộ GTVT đem vấn đề ra hỏi dân. Trong khi đó, nền kinh tế hiện nay đang có nhiều khó khăn. Thêm một khoản phí phải đóng là thêm một gánh lo cho người dân. Dân kêu ca vì việc đóng thêm phí đã chạm đến quyền lợi của nhiều người trong thời buổi thắt lưng buộc bụng.
Theo Pháp lệnh Phí và lệ phí, “phí là khoản tiền mà các tổ chức, cá nhân phải trả khi được một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ…”. Bản chất của phí là người ta trả tiền để được phục vụ một điều gì đó và phí giúp Nhà nước, tổ chức, cá nhân thu hồi vốn vì họ đã bỏ tiền ra đầu tư. Như vậy, khoản phí sử dụng đường bộ thì hợp lý bởi Nhà nước cần thu hồi khoản kinh phí khổng lồ phải bỏ ra để làm đường.
Còn đối với hai loại phí hạn chế phương tiện giao thông cá nhân, phí đi vào trung tâm các TP lớn giờ cao điểm thì tôi không đồng ý vì không thấy tính hợp lý. Với hai loại phí này, chỉ thấy là Nhà nước sẽ thu tiền của dân mà không thấy cung cấp được cho người dân dịch vụ, lợi ích nào cả. Như vậy là không đúng với bản chất của phí. Hơn nữa, người dân có quyền tự do cư trú, tự do đi lại, tại sao lại thu phí với mục đích hạn chế việc di chuyển của người dân vào trung tâm TP?
Do đó, Bộ GTVT cần giải thích rõ cho dân các loại phí giao thông đó sẽ dùng để làm gì, ai giám sát việc thu và sử dụng, đặc biệt là trả lời câu hỏi: “Dân nộp phí đó sẽ được gì?”. Tôi tin rằng với bất cứ khoản thu nào, nếu thuyết phục được dân về tính cần thiết và lợi ích của nó thì dân sẽ vui vẻ đồng thuận. Ngược lại, dư luận sẽ chỉ trích nếu bị áp đặt để thu bằng được.
Luật sư NGUYỄN VĂN TÂM (Đoàn Luật sư TP.HCM):
Không khả thi
|
|
Nếu thuế là nghĩa vụ thì phí lại là khoản tiền mà chỉ khi nhận dịch vụ thì người dân mới đóng. Do vậy, tôi cũng cho rằng phí hạn chế xe cá nhân hoàn toàn không đúng với bản chất của phí vì ở đây người dân không có sử dụng dịch vụ.
Riêng đối với phí sử dụng đường bộ, nếu tôi đóng phí tức là khi sử dụng dịch vụ thì tôi có quyền hài lòng hay không. Vậy khi gặp đường không tốt như lầy lội, ổ voi, ổ gà, khúc quanh nguy hiểm, biển báo không đúng, không đảm bảo an toàn…, tôi có quyền khiếu nại và chấm dứt sử dụng dịch vụ này hay không?
Xem ra pháp luật của ta vẫn chưa có cơ chế bảo vệ người sử dụng dịch vụ. Các loại phí do Bộ GTVT đề xuất thể hiện sự bất cập ở nhiều góc độ: 1. Không có tính khoa học ở chỗ tùy tiện (thu phí không đúng với bản chất của phí, phí chồng phí…); 2. Có tính trái pháp luật vì đã xâm phạm quyền tự do đi lại của công dân được Hiến pháp quy định, xâm phạm tới quyền sở hữu tài sản của công dân; 3. Thiếu tính thực tiễn vì dù có nộp phí thì người dân vẫn phải sử dụng xe cá nhân và như vậy phí sẽ không đạt được mục đích đề ra.
N.NAM - A.PHƯƠNG - K.PHỤNG ghiPLTPHCM
*
"Hãy chỉ ra những lợi ích từ đề xuất thu phí, thưa Bộ trưởng Thăng"
Theo Luật sư Bùi Đình Ứng, đề xuất của Bộ GTVT không đúng Pháp lệnh phí và lệ phí. Cũng theo LS Ứng, đề xuất thu phí lần này của Bộ khó lòng hợp lòng dân.
Luật sư Bùi Đình Ứng, Trưởng Văn phòng luật sư Bùi Đình Ứng nêu ý kiến xoay quanh một loạt những vấn đề liên quan tới đề xuất thu phí hạn chế phương tiện giao thông và phí ô tô vào nội thành giờ cao điểm của Bộ GTVT mới đây.
Dưới góc độ pháp luật, luật sư Ứng cho rằng, hiện nay đề xuất mà Bộ trưởng Đinh La Thăng trình lên Thủ tướng Chính phủ đang đi ngược Pháp lệnh phí và lệ phí của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Theo đó, điểm 4 quy định các loại phí được phép thu thuộc lĩnh vực giao thông vận tải quy định 13 loại phí, nhưng không có 2 loại phí mà Bộ trưởng Thăng mới đề xuất.
Ông Ứng nói thêm, cho rằng chủ trương lần này của Bộ là đúng thì trước tiên các loại phí này phải được bổ sung vào danh mục kể trên. Đó là chưa nói tới việc đề án này có làm cho tình hình giao thông thực tế khá lên không, người dân được hưởng lợi như thế nào. Người dân cũng chưa nhìn thấy được cơ sở để đảm bảo những điều trên. Ở Bộ Giao thông Vận tải, ai dám cam đoan rằng cơ sở hạ tầng giao thông sẽ tốt dần lên?
Chủ ôtô hiện phải nộp 8 loại thuế và phí gồm:
- Thuế nhập khẩu ôtô
- Thuế tiêu thụ đặc biệt
- Thuế VAT
- Phí trước bạ
- Phí đăng ký cấp biển số
- Phí xăng dầu
- Phí kiểm định
- Phí bảo hiểm.
Thời gian tới sẽ phải nộp:
- Phí bảo vệ môi trường
- Phí bảo trì đường bộ
"Tôi e rằng, sau vài ba năm, khi người dân đã đóng ra khoản tiền khổng lồ rồi, đường sá và dịch vụ giao thông vận tải vẫn dậm chân tại chỗ", LS Ứng nói.
LS Bùi Đình Ứng phân tích thêm: "Trên lý thuyết, Bộ Giao thông Vận tải nói rằng thu phí nhằm giảm tải ùn tắc giao thông. Tuy nhiên, tôi cho rằng bản chất đề xuất này nhằm tạo nguồn thu cho Bộ. Bởi vì, nói về việc ùn tắc giao thông, cần phải kể tới rất nhiều yếu tố khác bên cạnh việc lượng phương tiện quá đông. Mà một trong những nguyên nhân sâu xa là ý thức của người tham gia giao thông ở Việt Nam quá kém. Đó mới là mấu chốt của ùn tắc và tai nạn. So với nước ngoài, lượng ô tô của ta chỉ bằng một phần nhỏ, vậy mà tình hình giao thông của họ vẫn ổn. Đó là do hạ tầng giao thông và ý thức tham gia giao thông của người dân đều tốt. Và để tránh được ùn tắc, lẽ ra Bộ phải áp dụng đồng loạt nhiều giải pháp, chứ không riêng gì việc thu phí như hiện nay.
Hơn nữa, tôi cho rằng, Bộ Giao thông Vận tải đang nhầm lẫn về mặt sở hữu. Đường sá này là của ai? Của người dân, còn Bộ chỉ là đơn vị quản lý Nhà nước về hạ tầng cơ sở giao thông. Do đó, người dân có quyền đi trên đường của họ".
Luật sư Bùi Đình Ứng cũng e ngại, đề án này nếu triển khai không khéo sẽ phát sinh những hệ lụy. Đơn cử, nếu không tính toán kỹ lưỡng, Bộ Giao thông Vận tải không những không làm giảm mà còn gia tăng ùn tắc cho nội thành các thành phố lớn. Bởi vì, khi thu phí, thì phải có những điểm thu phí. Đặt điểm thu phí ở đâu cho hợp lý là điều vô cùng khó.
Nếu đặt ngoài vành đai nội thành thì sẽ xuất hiện nhiều trường hợp phải nộp oan phí, do họ chỉ có nhu cầu đi ở đường vành đai thành phố. Ngược lại, nếu đặt điểm thu phí trong vành đai, mỗi khi ô tô dừng lại nộp phí, sẽ mất nhiều thời gian và tăng thêm ùn tắc. Đó là chưa nói tới việc thu phí đối với xe máy rất khó kiểm soát.
LS Ứng nói thêm, theo lời Bộ trưởng Thăng thì đề án này sẽ làm cho người dân được hưởng lợi hơn. Nhưng ít nhất Bộ trưởng cũng phải chỉ ra người dân sẽ được hưởng lợi trên con đường nào trước? Cụ thể thì tới khi nào sẽ được hưởng? Lộ trình thực hiện như thế nào? Liệu Bộ trưởng có dám chắc sẽ giảm ùn tắc không? Nếu không giảm ùn tắc thì ai sẽ chịu trách nhiệm? Chịu trách nhiệm như thế nào?
Ông Ứng khẳng định rằng, đề xuất thu phí như hiện nay là bất bình đẳng. Bởi vì, nếu áp dụng thu phí như vậy, ô tô dùng để chở hàng hóa (đi nhiều) cũng nộp giống xe đi ít; xe rẻ tiền cũng nộp như xe đắt tiền.
"Đề xuất của Bộ Giao thông Vận tải như hiện nay có được chấp thuận hay không còn phụ thuộc nhiều vào Quốc hội. Tuy nhiên, mức thu cao như vậy, có lẽ khó nhận được đồng thuận từ phía nhân dân, nhất là trong hoàn cảnh kinh tế nước ta đang gặp nhiều khó khăn như hiện nay", ông Ứng khẳng định.
Do đó, theo LS Ứng, Bộ Giao thông Vận tải nên nghiên cứu lại cách thu, mức thu một cách kỹ lưỡng, tránh tạo nên sự choáng váng cho người dân. Đối với chính sách của Nhà nước thì nhân dân luôn ủng hộ, nhưng đã là chính sách thì cần phải hợp lòng dân.
Thảo Lăng (GDVN)