Trước đây, do thiếu kinh phí nên nhiều cơ quan, đơn vị đóng bàn ghế gỗ sưa cho rẻ. Giờ, những bộ bàn ghế “giá bèo” ấy thành bạc tỉ.
Khi mà ba cây sưa khổng lồ ở Hung Trí trở thành vấn đề nóng, những gùi sưa bị cướp bóc trong rừng, các băng nhóm giang hồ lộng hành trấn cướp thì ở Quảng Bình, một số cơ quan có bàn ghế gỗ sưa đã phải tìm cách bảo vệ hết sức vất vả.
Lắp camera theo dõi gỗ sưa
Công ty LCN Long Đại tức tốc cho lắp ba camera trong phòng khách, nơi có bộ gỗ sưa khổng lồ để theo dõi, giám sát cửa ra vào ở đây nhằm chống trộm. Trong khi đó, UBND huyện Minh Hóa phải cắt cử thêm bảo vệ chốt trực ngay tại phòng chủ tịch huyện nơi có bộ gỗ sưa quý hiếm án ngữ.
Sở Y tế Quảng Bình phải thuê cả lực lượng chức năng canh giữ một bộ bàn ghế trong phòng giám đốc. Trong khi đó, tại phòng bí thư Huyện ủy Bố Trạch, một bộ gỗ sưa đã được bán để giải tỏa áp lực sợ bị trộm cắp. Một cán bộ ở đây cho biết bộ gỗ sưa này mua vào giá vài chục triệu đồng cả gần chục năm trước nhưng gần đây có thương nhân đến trả một ngày hai giá, lúc đầu ra giá 500 triệu đồng, cuối ngày đưa giá 1,5 tỉ đồng nên quyết định họp bàn và quyết định bán. Trước khi bán, lãnh đạo văn phòng huyện ủy cùng bảo vệ phải ngủ trên bộ bàn ghế này để chống trộm.
Khi giá sưa lên cao, Tỉnh ủy Quảng Bình cũng quyết định bán một bộ gỗ sưa để tránh mất cắp. Một cán bộ tỉnh ủy (đề nghị không nêu tên) cho biết cơ quan nào hiện có bàn ghế gỗ sưa là mất ăn mất ngủ vì sợ trộm. Trong nhà mình còn bị mất huống gì cơ quan kẻ ra người vào đông đúc.
Vì sao nhiều cơ quan có bàn ghế gỗ sưa? Chúng tôi được giải thích ngày trước sưa rẻ, kinh phí eo hẹp thì đóng nó, thực tế bàn ghế sưa không đẹp. Nhưng khi sưa đắt thì các bộ bàn ghế này có giá và trở thành nỗi lo mất cắp công sản.
Hung Trí, nơi ba cây sưa bị hạ, lực lượng liên ngành đang thực nghiệm lại hiện trường. Ảnh: Minh Quê
Phách gỗ sưa được gùi rời Hung Trí mấy ngày trước đây. Ảnh: Minh Quê
Giang hồ dựng lán trại chờ cướp sưa. Ảnh: Minh Quê
Gỗ sưa gốc rễ bị kiểm lâm Phong Nha-Kẻ Bàng bắt giữ. Ảnh: Minh Quê
“Vương quốc sưa”: Chỉ là chuyện ngày xưa
Sưa có tên địa phương là huê mộc. 15 năm trở về trước, Phong Nha-Kẻ Bàng chưa trở thành Di sản thiên nhiên thế giới, sưa được khai thác như củi. L. ở Phúc Trạch kể: “Ngày trước, sưa như thứ gỗ tạp, dễ tìm kiếm, cây cổ thụ to cao, có cây cả hai chục khối gỗ. Bọn tôi vào rừng, đốn thân, cành, nhánh vứt lại, gốc rễ chẳng buồn lấy. Có những gốc cây bề mặt rộng đến mấy mét, thợ sơn tràng chúng tôi leo lên đó 12 người, ngồi quây vòng ăn cơm thoải mái lắm”.
Ông Hoàng ở Sơn Trạch nói: “Hồi xưa gỗ huê (sưa) qua trạm kiểm lâm làm luật ít tiền hơn gỗ lim, mun, táu. Nó chót bẹt, dân cứ chặt phá thoái mái, kiểm lâm thấy sưa có khi không muốn làm luật nữa. Nhưng không biết vì răng mà độ chục năm trở lại, giá huê tăng chóng mặt. Nhiều người bỏ cả mạng của mình để vào rừng tìm lại cành rễ, gốc lõi ngày xưa không lấy. Nhớ lại trước đây, có ngày vài chục thuyền xuôi sông Son chất đầy sưa khối, mỗi thuyền chở cả chục khối, qua trạm ngon ơ. Chừ thì mót cả rễ. Khiếp quá!”.
Kiểm lâm Phong Nha-Kẻ Bàng xác nhận ngày trước rừng ở đây là vương quốc của loài huê mộc. Giá trị không lớn, người dân đưa sưa về ngoài làm củi còn làm chuồng bò, có nhà vì nghèo quá không đóng được giường chõng bằng gỗ lim nên đành dùng gỗ sưa.
Với giới lâm tặc, ba cây sưa ở Hung Trí bị chặt phá vừa qua là trường hợp ngoại lệ. Gặp mười người đều được trả lời như thế. Bởi rừng Phong Nha, khi sưa lên giá, giới đi rừng chuyên nghiệp quần thảo các hung hóc và đều kết luận chẳng còn cây sưa nào đủ lớn. Nhưng ba cây ở Hung Trí là một điều kỳ lạ. Bởi Hung Trí trong mắt lâm tặc ở Sơn Trạch, Phúc Trạch, Xuân Trạch thì ai cũng biết. Chính vì ai cũng biết nên người nào đi qua đó đều nghĩ Hung Trí nhỏ, chắc chắn đã có người “đạp” vào nên chẳng ai vào để làm gì. Chỉ đến khi Hoàng Hạnh, kẻ chủ mưu triệt hạ ba cây sưa này vào chỉ mục đích chơi vui thì thấy ngã ngửa trước sự đồ sộ của ba cây huê mộc vĩ đại này.
Và khi ba cây huê mộc bị triệt hạ cũng là lúc giới lâm tặc kết luận gỗ sưa hoàn toàn chẳng còn trong khu vực này. Theo ngôn ngữ bảo tồn của các nhà thực vật học, điều đó có nghĩa là tuyệt chủng về trạng thái tự nhiên. Đó là một tổn thất đau lòng, một tổn thất xấu hổ, một thất bại trong bảo vệ rừng, bảo vệ loài và cấu trúc loài của thực vật rừng nhiệt đới, một mắt xích quan trọng đã mất đi?!
MINH QUÊ
Tán gia bại sản vì sưa
Chị Hạnh ở một ngôi nhà nhỏ cùng ba đứa con ven đường Hồ Chí Minh đoạn qua Quảng Bình. Gặp chị, chúng tôi phải nhờ một người quen và chị nhất quyết không nêu họ tên đầy đủ, cũng không cho chúng tôi nêu cái thôn và xã mà chị đang ở, bởi sợ giang hồ và các chủ nợ tìm gặp thanh toán.
Hạnh theo chồng về quê ở Nghệ An buôn bán gỗ sưa, tất bật với những lô hàng hằng trăm tỉ đồng, nhà cửa xây xa, bất động sản có mặt ở cả Hà Nội, Sài Gòn. Nhưng hiện tại là hai bàn tay trắng trong túp lều lợp tôn nóng ran giữa mùa hè oi nực. Chị kể: “Về quê chồng lập nghiệp, cả làng đi gỗ sưa, chồng buôn bán lành nghề cho thương lái Trung Quốc, mỗi chuyến hàng cách đây 10 năm đã là cả trăm tỉ đồng, năm năm trước, thời vàng son, tôi và chồng buôn bán với người mua hàng từ bên kia biên giới qua giao dịch không bằng tiền Việt mà là bằng tiền Mỹ, mỗi chuyến từ ba đến 10 triệu đô. Gỗ sưa chủ yếu đánh từ Lào về, lúc đó ở Việt Nam mình đã cạn kiệt”.
Hai vợ chồng chị Hạnh làm ăn nhanh phất, giá sưa mỗi ngày tăng một giá. Hạnh cũng tiết lộ nhiều khi lợi dụng bất đồng ngôn ngữ mà “gian” được của họ cả triệu đô. Nhưng sau thời kỳ huy hoàng, sưa rơi vào thời kỳ rớt giá thê thảm. Thương lái Trung Quốc bặt tăm, gọi điện thoại không liên lạc được, những chuyến đánh hàng từ Lào mắc vì không ai nhận. Các bạn hàng quen thuộc trong Nam ngoài Bắc cũng trắng tay nên không làm ăn được, nợ nần đầm đìa, đất đai nhà cửa đều bán hết để trả vay nóng. Cuối cùng căn nhà ba tầng sót lại trong đống nợ cũng phải gá lại cho giang hồ đòi nợ thuê. Nay chị còn nợ chừng hơn 100 tỉ đồng nữa. Chồng quẫn quá mà thắt cổ cách đây ba năm. Chị cùng con trốn khỏi quê chồng, về đằng ngoại dựng túp lều, mở cái quán nước bán buôn tạp hóa vặt qua ngày. Cứ thấy người nào lạ đến mua hàng, chị đều sai con ra bán, không dám ra mặt vì sợ giang hồ tìm gặp thanh toán, sợ đám đòi nợ thuê. Đứa con gái lớn của chị có chút nhan sắc, lúc còn ở quê nội, hết tiền, đám đòi nợ thuê suýt bắt đi để trừ nợ bằng cách cho đi bán dâm nhưng may cháu trốn thoát được mà theo mẹ về quê ngoại sinh sống.
Cùng đường dây với chị Hạnh có thêm 12 người cùng làm ăn khác lâm nợ và trốn chạy khắp nơi, chị cho biết.
Trạm phó kiểm lâm bị “tố” lấy 10 kg gỗ sưa
Ngày 22-5, nguồn tin từ Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình) cho biết đang xác minh thông tin trạm phó kiểm lâm di sản lấy sưa của lâm tặc trong lúc thi hành nhiệm vụ.
Cụ thể, ông Nguyễn Thanh Trì, Phó Trạm Kiểm lâm 37, trong khi đi kiểm tra hiện trường Hung Trí đã bỏ vào ba lô của mình một thanh gỗ sưa khoảng 10 kg, trị giá 150 triệu đồng. Thanh gỗ sưa này được cho là của một nhóm lâm tặc hoạt động ở Hung Trí đưa cho. Hiện lãnh đạo Hạt Kiểm lâm Phong Nha-Kẻ Bàng đang đấu tranh làm rõ và có yêu cầu ông Trì viết tường trình.