Thông tin tên lửa Bắc Triều Tiên gặp « sự cố kỹ thuật » phải kéo dài thời gian chuẩn bị làm cho các chính phủ ở châu Á đặt ra nhiều nghi vấn. Phải chăng đằng sau thông báo mập mờ của hãng thông tấn KCNA là áp lực chính trị của Bắc Kinh? Theo giới phân tích, Bắc Triều Tiên có nhiều lá chủ bài để tháo gỡ áp lực từ mọi phía, kể cả từ Trung Quốc.
Tháo gỡ « bộ phận » tên lửa bị hỏng hay tháo gỡ « áp lực »? Nghi vấn này đang được các thủ đô châu Á nêu lên từ hai ngày nay, sau khi hãng tin chính thức của Bình Nhưỡng loan báo phải nới rộng thêm một tuần thời gian chuẩn bị phóng vệ tinh nhân tạo đến ngày 29/12/2012.
Điều này có nghĩa là chế độ Kim Jong Un khó có thể thực hiện kế hoạch tự cho là « đột phá khoa học » nhân ngày giỗ đầu (17/12) của cố lãnh đạo Kim Jong Il mà giới ly khai gọi là Kim nhị thế. Theo các chuyên gia phương Tây dự đoán thì lý do đầu tiên làm cho kế hoạch phóng tên lửa của Bình Nhưỡng bị chậm trễ là do thời tiết xấu từ Siberia kéo về. Nhưng, qua hình ảnh vệ tinh gián điệp thì tên lửa của Bắc Triều Tiên « có vấn đề », phải thay thế tầng số ba. Theo một nguồn tin của Seoul, hiện nay, các kỹ sư Bắc Triều Tiên đang thao tác tháo gỡ bộ phận một tầng tên lửa, nhưng không rõ họ sẽ tiếp tục tháo hết ba tầng hay không?.
Theo AFP, điều chắc chắn là Bình Nhưỡng vẫn tiếp tục theo đuổi chương trình tên lửa đạn đạo và vũ khí hạt nhân bất chấp áp lực và các biện pháp trừng phạt qua hai nghị quyết của Liên Hiệp Quốc, lần thứ nhất vào năm 2006 và tăng cường vào năm 2009.
Trong những ngày qua, rất nhiều phản ứng quốc tế khuyến cáo Bắc Triều Tiên từ Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu cho đến ASEAN. Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen, một nhân vật được xem là thân Trung Quốc kêu gọi Bình Nhưỡng không nên gây « lo sợ và căng thẳng » trong khu vực. Hoa Kỳ và Nhật Bản còn bố trí thêm khu trục hạm để theo dõi và sẵn sàng chận bắn tên lửa của Bình Nhưỡng, nếu nhu cầu an ninh đòi hỏi.
Sau vụ thử nghiệm thất bại hồi tháng Tư năm nay, hỏa tiễn đẩy vệ tinh bị nổ tung sau hơn một phút rời dàn phóng, Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc đề nghị thêm vào danh sách đen 40 công ty quốc doanh làm ăn buôn bán với Bắc Triều Tiên. Trung Quốc chỉ chấp thuận trừng phạt 3 trên tổng số 40, mặc dù cũng lên tiếng « cảnh báo » đồng minh không nên tái diễn.
Theo một nhà ngọai giao Tây phương tại Liên Hiệp Quốc, Hoa Kỳ đang thương lượng với Trung Quốc để gia tăng biện pháp trừng phạt. Tuần qua, lần đầu tiên, Bắc Kinh đã phản ứng với lời lẽ mạnh mẽ khác thường khi khẳng định rằng « tin Bắc Triều Tiên dự định phóng vệ tinh gây lo ngại cho Trung Quốc và cho nhiều quốc gia khác».
Bắc Kinh có thực tâm « kềm » đàn em của mình hay không và hiệu quả đến đâu?
Theo chuyên gia Hàn Quốc Woo Jung-Yeop của Viện nghiên cứu Á châu tại Seoul, Trung Quốc « gây sức ép trong hậu trường để buộc Bắc Triều Tiên ngưng chương trình thử nghiệm tên lửa ». Lý do là vì tân lãnh đạo Tập Cận Bình không tha thứ được thái độ « ngông cuồng » của Bình Nhưỡng, tạo cơ hội cho Hoa Kỳ tăng cường quân sự đến gần Trung Quốc.
Giới phân tích tại Hoa lục cũng cho rằng, Kim Jong Un chưa được Bắc Kinh tin cậy, bằng chứng là cháu nội Kim Nhật Thành chưa được chính thức công du Trung Quốc. Trong khi đó, nữ giáo sư Vương Đống, giám đốc Trung tâm nghiên cứu chiến lược Đông Bắc Á tại Bắc Kinh còn cho rằng, sức ép của Trung Quốc có giới hạn, "không phải vì mình cung cấp thức ăn, dầu hỏa cho họ mà có thể buộc họ cúi đầu ».
Trên thực tế, không có sự đồng thuận của Trung Quốc, cộng đồng quốc tế không thể trang bị vũ khí pháp lý để kềm chế Bắc Triều Tiên một cách hiệu quả. Bruce Klingner, môt cựu nhân viên cao cấp của CIA nhận định: Không phải là chuyện ngẫu nhiên mà nhiều lần hải quân Hoa Kỳ để cho tàu Bắc Triều Tiên bị nghi chuyên chở vũ khí trên vùng tây Thái Bình Dương chạy thoát.
Vấn đề là Bình Nhưỡng cũng tìm cách tránh bớt lệ thuộc vào Trung Quốc qua nỗ lực nối lại đối thoại với cựu đàn anh Nga và kẻ thù cũ Nhật Bản. Mục đích sau cùng của chế độ Bắc Triều Tiên là chế tạo thành công tên lửa liên lục địa, đủ sức đe dọa an ninh Hoa Kỳ, để thương lượng trực tiếp với Washington một thỏa hiệp sống còn. Giáo sư Hàn Quốc Woo Jung-Yeop kết luận, « dù Trung Quốc mạnh đến đâu cũng không trói buộc được Bắc Triều Tiên ».
Tú Anh (RFI)