Một tòa án Nga hôm 11/7 ra phán quyết kết tội ông Sergei Magnitsky về tội trốn thuế, mặc dù luật sư nổi tiếng này đã qua đời. Từ Moscow, thông tín viên Jessica Golloher của đà VOA gởi về bài tường thuật sau đây.
Bà Nataliya Magnitskaya cầm chân dung của con trai đã chết trong tù, luật sư Sergei Magnitsky, trong một cuộc phỏng vấn với AP.
Trong một phiên tòa mang nhiều tính chất phô trương của thời Stalin, ông Sergei Magnitsky đã bị quan tòa kết tội trốn thuế, tuy ông đã qua đời cách nay gần 4 năm.
Vị luật sư phanh phui những hành vi tham ô của các giới chức chính phủ Nga từng làm việc cho Quỹ đầu tư Hermitage Capital, công ty đầu tư Tây phương lớn nhất ở Nga. Ông Magnitsky cho biết ông đã phát giác một âm mưu lớn của các giới chức bộ nội vụ để gian lận những khoản tiền hoàn thuế lên tới 230 triệu đô la mà công ty Hermitage nộp cho chính phủ Nga.
Năm 2008, ông bị chính các giới chức mà ông tố cáo gian lận thuế bắt giữ về tội trốn thuế. Một năm sau đó, ông chết trong tù ở tuổi 37 vì bệnh viêm tụy tạng. Một cuộc điều tra của Hội đồng Nhân quyền Nga cho thấy ông Magnitsky bị tước đoạt quyền được chăm sóc sức khỏe và đã bị đánh đập một cách tàn nhẫn.
Kết quả là Hoa Kỳ đã thông qua Luật Magnitsky để áp dụng lệnh cấm cấp thị thực nhập cảnh và các biện pháp chế tài tài chánh đối với những người Nga bị tố cáo vi phạm nhân quyền. Để đáp lại, Nga thông qua một đạo luật cấm người Mỹ không được nhận trẻ em Nga làm con nuôi.
Tháng 7 năm 2011, Tòa án Hiến pháp Nga ra phán quyết cho rằng các tòa án có thể xét xử những người đã chết. Các giới chức Nga nói rằng việc này giúp cho gia đình của các bị can đã qua đời tìm kiếm công lý cho người thân của mình.
Ông Kirill Kabanov là người đứng đầu Ủy ban chống tham nhũng của Nga. Phát biểu trên đài truyền hình do nhà nước điều hành, ông Kabanov nói rằng vụ án ông Magnitsky rất quan trọng.
Ông Kabanov nói rằng vụ án này rất quan trọng vì ông Magnitsky đã phanh phui một vụ tai tiếng qui mô lớn và ông đã nêu tên những người dính líu trong vụ này.
Các luật sư và người trong gia đình của ông Magnitsky nói rằng vụ xử sau khi chết này là kỳ quái và không ai có được lợi ích gì từ bản án này.
Những người chỉ trích nói rằng nói rằng phán quyết có tội này cho thấy rằng tất cả mọi người, bất kể là còn sống hay đã chết, đều có thể bị truy tố nếu họ lên tiếng chống lại Điện Kremlin.
Trong lúc đưa ra phán quyết, thẩm phán Igor Alisov nói rằng ông Magnitsky là người chủ mưu một vụ trốn thuế qui mô lớn.
Jessica Golloher (VOA)