Truyền thông nhà nước Trung Quốc lên tiếng cảnh cáo chống lại sự can thiệp quân sự vào Syria. Họ nói rằng Hoa Kỳ và các nước đồng minh lợi dụng vấn đề vũ khí hóa học làm một cái cớ để theo dõi mục tiêu thay đổi chế độ ở Damascus. Tuy nhiên, theo tường thuật của thông tín viên Bill Ide của đài VOA ở Bắc Kinh, một số các nhà phân tích cho rằng sự can dự quân sự có thể phù hợp với lợi ích chiến lược của Trung Quốc.
Ảnh do phe đối lập Syria phổ biến trên hệ thống tin tức Shaam cho thấy thi hài các nạn nhân mà phe nổi dậy nói đã bị thiệt mạng vì cuộc tấn công bằng khí độc do lực lượng thân chính phủ Syria thực hiện
Trung Quốc lâu nay vẫn phản đối việc can thiệp vào tình hình Syria. Bắc Kinh đã cùng với Nga phủ quyết hai nghị quyết của Liên hiệp quốc nhằm gây sức ép lên Tổng thống Syria Bashar al-Assad.
Các nhà phân tích cho rằng sự can thiệp của nước ngoài chống lại một chính phủ phi dân chủ là một mối đe dọa cho Bắc Kinh và một số nước đồng minh của họ, như Bắc Triều Tiên chẳng hạn.
Nhưng theo nhận xét của giáo sư Tạ Đào của Học viện Ngoại giao ở Bắc Kinh, lập trường của Trung Quốc chống sự can thiệp vào Syria cũng là một cơ hội để họ hợp tác với Nga. Ông nói:
"Có lẽ và thậm chí là rất có thể là Trung Quốc có lập trường nhất quán về vấn đề Syria vì Trung Quốc thật sự quan tâm nhiều hơn tới hình ảnh của một mối quan hệ chiến lược với Nga, chứ không thật sự quan tâm về tình hình ở Syria."
Trung Quốc chỉ có những khoản đầu tư nhỏ trong lãnh vực dầu khí ở Syria. Số người Trung Quốc sinh sống và làm việc ở đó cũng rất ít. Tuy nhiên, những nỗ lực của Bắc Kinh, cùng với Moskova, nhằm ngăn chận sự can thiệp có thể là một cách thức phòng hờ để hạn chế ảnh hưởng của Tây phương ở khu vực này.
Theo một bản phúc trình năm 2011 của Ban Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, Nga và Trung Quốc là hai nước cung ứng vũ khí qui ước nhiều nhất cho Syria, trong đó kim ngạch xuất khẩu vũ khí của Nga sang Syria lên tới 2,9 tỉ đôla.
Phúc trình cho biết Trung Quốc cung cấp cho quân đội của ông Assad một số lượng vũ khí trị giá 300 triệu đô la từ năm 2003 đến năm 2010.
Tuy lập trường của Bắc Kinh là ngăn chận sự can thiệp vào Syria, nhưng Trung Quốc cũng đã hối thúc chính phủ ở Damascus đàm phán với phe nổi dậy và thỏa mãn những đòi hỏi về thay đổi chính trị.
Ông Thẩm Định Lập, giáo sư chính trị học của Đại học Phục Đán ở Thượng Hải, cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục kêu gọi mọi người kiên nhẫn.
Bắc Kinh đang hối thúc Hoa Kỳ và các nước khác chờ kết quả điều tra của Liên hiệp quốc về vụ tấn công hồi tuần trước. Tuy nhiên, theo giáo sư Thẩm, nếu Hoa Kỳ các nước đồng minh quyết định can thiệp thì điều đó sẽ không làm cho Trung Quốc tức giận. Ông nói:
Trung Quốc công khai phản đối việc can thiệp, nhưng trên thực tế họ sẽ hoan nghênh và thậm chí còn trông mong là sẽ có can thiệp. Tại sao vậy? Tại vì qua việc can thiệp, Hoa Kỳ tự tấn công mình. Hoa Kỳ đã tự gây tổn hại cho mình qua việc can thiệp vào Afghanistan năm 2002 và can thiệp vào Iraq năm 2003.
Giáo sư Thẩm nói rằng sự can thiệp của Mỹ vào Syria cũng sẽ có tác động tiêu cực đối với những nỗ lực của Washington nhằm tăng cường quan hệ ngoại giao và quân sự với các nước vùng Á châu Thái bình dương, một chính sách mà Bắc Kinh xem là một mưu toan nhằm ngăn chận sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Các giới chức Hoa Kỳ bác bỏ quan điểm đó. Họ nói rằng chiến lược mới của Mỹ có mục đích tăng cường các mối quan hệ trong một khu vực được xem là thiết yếu đối với quyền lợi kinh tế và ngoại giao của Mỹ trong những năm sắp tới.
Các nhà phân tích: 'Mỹ sẽ tấn công Syria'
Các giới chức Hoa Kỳ nói rằng không có gì nghi ngờ là chính phủ Syria đã sử dụng vũ khí hóa học tấn công chính người dân của họ. Chính quyền Tổng thống Obama đang cân nhắc cách đáp lại điều họ gọi là sự vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế của Damascus. Theo tường thuật của Thông tín viên VOA Zlatica Hoke phe chống đối Tổng thống Bashar al-Assad ủng hộ một cuộc tấn công toàn diện vào các lực lượng chính phủ và lật đổ ông Assad. Nhưng các nhà phân tích nói rằng một cuộc tấn công do Mỹ thực hiện sẽ giới hạn trong phạm vi phá hủy các cơ sở vũ khí hóa học của Syria.
Hoa Kỳ nói rằng rõ ràng là quân đội Syria đã sử dụng vũ khí hóa học tấn công chính người dân của họ.
Phó Tổng thống Joe Biden hôm thứ Ba nói rằng chính phủ Damascus phải chịu trách nhiệm về những hành động vi phạm luật pháp quốc tế đó:
"Bởi vì chúng ta biết rằng chỉ có chế độ Syria có vũ khí hóa học, họ đã sử dụng vũ khí hóa học nhiều lần trong quá khứ, họ có những phương tiện để sử dụng các loại vũ khí đó, và họ nhất định muốn xóa sạch những nơi đã bị tấn công bằng vũ khí hóa học."
Các giới chức Mỹ nói rằng chính phủ Hoa Kỳ đang thảo luận với các đồng minh về một sự đáp ứng chung đối với việc Syria sử dụng vũ khí hóa học.
Phân tích gia chính trị Michael Rubin nói rằng Hoa Kỳ rất có thể sẽ phát động một cuộc tấn công quân sự nhắm vào những mục tiêu được xác định trong phạm vi giới hạn:
"Tôi tin là Hoa Kỳ sắp phát động một cuộc tấn công quân sự. Tôi tin đó sẽ là tấn công bằng phi đạn hành trình để cho các phi công Mỹ không phải đi vào những chỗ rủi ro. Và có lẽ những gì sắp xảy ra sẽ giống như những vụ không kích mà chính phủ của Tổng thống Clinton đã thực hiện tại Sudan và Afghanistan năm 1998 sau khi hai đại sứ quán ở Ðông Phi bị đánh bom."
Một thủ lãnh của lực lượng đối lập Syria nói rằng phe nổi dậy hoan nghênh bất cứ sự can thiệp nào của nước ngoài có thể lật đổ chính phủ của ông Assad:
"Vì những gì đang xảy ra với gia đình chúng tôi, với nhân dân của chúng tôi, và những gì xảy ra với những đứa trẻ ở Damascus, tất nhiên là chúng tôi ủng hộ tấn công. Chúng tôi không những ủng hộ mà còn yêu cầu cộng đồng quốc tế ủng hộ chúng tôi và giáng một đòn vào chế độ Assad. Là những người nổi dậy tại đây, chúng tôi rất khó hành động một mình, chúng tôi không có đủ khả năng để kết liễu chế độ đó, một chế độ đã tồn tại hơn 50 năm rồi."
Nhưng các nhà phân tích nói rằng cộng đồng quốc tế có thể sẽ không tiến hành một chiến dịch quân sự lớn hơn để chống lại chính phủ Assad.
Phân tích gia Rubin nói rằng nhiều người lo ngại là sau khi xảy ra những vụ không kích, cuộc xung đột Syria và vũ khí hóa học sẽ lan sang các nước xung quanh. Ông nói một chính phủ đã sử dụng vũ khí hóa học tấn công chính người dân của họ sẽ không ngần ngại sử dụng vũ khí đó để tấn công những người ở Thổ Nhĩ Kỳ, Jordan, Libăng và Israel.
Sau hơn 2 năm tự mình chiến đấu chống lại quân đội chính phủ có vũ trang hùng hậu hơn rất nhiều, nay nhiều người Syria có thái độ nghi ngờ đối với bất cứ một sự giúp đỡ nào của phương Tây.
Ông, Mohammed Qaza, người đứng đầu Hội đồng Cách mạng ở Sarmada, phát biểu như sau:
"Trước hết, nếu cuộc tấn công diễn ra, thì đó chỉ là một cách tuyên truyền. Cuộc tấn công đó thực sự không đánh vào chế độ Assad. Cuộc tấn công sẽ được thực hiện để không ai có thể nói là vũ khí hóa học đã được dùng để sát hại trẻ em nhưng các cường quốc thế giới lại không ra tay ngăn chặn điều đó."
Một người phát ngôn của chính quyền Tổng thống Obama hôm thứ Ba đã nói rõ rằng thay đổi chế độ ở Syria không phải là chính sách của chính phủ Hoa Kỳ. Giới chức này nói chính phủ đang thảo luận về cách thức đáp lại hành động vi phạm luật quốc tế cấm sử dụng vũ khí hóa học.
Theo VOA