Tình hình rối ren ở Ai Cập ảnh hưởng đến mấy trăm ngàn người Syria nghĩ rằng họ có thể tìm nơi trú thân ở đó. Từ Cairo, thông tín viên VOA Elizabeth Arrott ghi nhận chi tiết trong bài tường thuật sau đây.
Wael Mustafa là một người Syria tỵ nạn đến Cairo hồi năm ngoái và trong vòng vài tháng, đã tìm được việc làm và một nơi để sinh sống và nuôi đại gia đình.
“Ở đây mọi thứ đều dễ dàng. Người dân dễ dàng. Tìm việc cũng dễ. Dọn đến đây ở cũng dễ.”
Bây giờ thì không dễ dàng như thế nữa.
Hai tháng sau khi Mustafa nói chuyện với đài VOA, Tổng thống Mohamed Morsi, một người cực lực ủng hộ phe đối lập ở Syria, đã bị lật đổ. Và mọi thứ đã thay đổi.
“Sau khi ông Morsi ra đi, tôi thấy một số nguời Ai Cập nhìn chúng tôi như những người không tốt, coi chúng tôi là người xấu.”
Doanh nghiệp của ông đã bị thiệt hại. Và sự hào phóng trước kia của chính phủ, như tiếp cận với y tế và giáo dục, đang được xét lại.
Người Syria đã có lúc được hoan nghênh như các đồng minh lâu đời ủng hộ một cuộc nổi dậy của dân chúng rất giống với Ai Cập. Nay họ đã trở nên có liên hệ với ông Morsi trong vụ chính phủ đàn áp đảng Huynh Ðệ Hồi giáo của ông.
Nhà hoạt động Haitham Maleh, thuộc Liên minh Quốc gia của các Lực lượng Ðối lập và Cách mạng Syria, nêu ra rằng hàng trăm người Syria ở Ai Cập đã bị cảnh sát bắt giữ hay bị đánh đập ngoài đường phố, trong khi những người khác bị trục xuất. Theo ông, các cơ quan truyền thông nhà nước còn làm cho mọi chuyện trở nên tệ hại hơn.
“Một số cơ quan truyền thông nói rất xấu về chúng tôi. Một số nói chúng tôi giống như đảng Huynh Ðệ Hồi giáo, một thứ khủng bố. Ðạo quân Giải phóng Syria là các phần tử khủng bố.”
Chính phủ Ai Cập cũng đã phê chuẩn các luật mới gay gắt hơn về thị thực, gây khó khăn hơn cho người Syria xin tỵ nạn.
“Người Syria đến Ai Cập và gia đình họ sẽ đi theo. Nay, họ không còn làm thế được nữa, và họ ở lại Libăng hay Thổ Nhĩ Kỳ hay Syria. Và một số người Syria quay trở về Syria.”
Và họ trở về ngay cả khi phải đối mặt với việc có thể có sự can thiệp quân sự từ bên ngoài.
Ông Mustafa, ở vùng ngoại vi Damascus bị chiến tranh gây tan tác, đã tránh vấn đề chính trị cách đây vài tháng. Nay ông mong mỏi thấy chính phủ Syria sụp đổ.
“Chúng tôi cần có ai đó đến gỡ rối vấn đề này. Có thể nước Mỹ có thể làm được. Chúng tôi không biết nhưng chắc chắn là chúng tôi rất sợ hãi. Chúng tôi lo sợ cho dân chúng. Chúng tôi lo sợ cho đất nước.”
Có sự can thiệp hay không, ông Mustafa không có ý định quay trở về. Và bất chấp những gì ông nói rất tốt về những người láng giềng của Ai Cập, ông cũng không có ý định ở lại Cairo. Mới đây, ông đã nộp đơn xin thị thực để sang Hoa Kỳ và châu Âu.
Elizabeth Arrott
Nhóm người Syria tị nạn đầu tiên rời Libăng đến Ðức
Cơ quan Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc UNHCR cho hay nhóm đầu tiên gồm những người Syria tỵ nạn yếu đuối nhất hôm 11/9 rời Libăng để đáp máy bay đi Hanover, Ðức. 107 người tỵ nạn sẽ được cấp quy chế tỵ nạn tạm thời theo một Chương trình Tiếp nhận Nhân đạo đặc biệt. Từ trụ sở UNHCR ở Geneva, thông tín viên VOA Lisa Schlein gửi về bài tường thuật sau đây.
Ðức đã thông báo cho cơ quan tỵ nạn Liên Hiệp Quốc hồi tháng 3 rằng Ðức sẵn sàng tiếp nhận tới 5,000 người Syria tỵ nạn trên cơ sở tạm thời trong năm nay. UNHCR nói đây là chương trình tái định cư lớn nhất hiện hữu dành cho vụ khủng hoảng Syria.
Nữ phát ngôn viên của UNHCR, bà Melissa Fleming nói sau khi người tỵ nạn đến Ðức, họ sẽ ở lại trong một trung tâm gia cư trong 2 tuần lễ. Ở đó, họ sẽ được dành cho các lớp hướng dẫn văn hóa để giúp họ hòa nhập vào cuộc sống mới. Các lớp này gồm lớp dậy ngôn ngữ và thông tin cơ bản về nước Ðức.
Sau đó, bà nói người tỵ nạn sẽ lên đường đến nhà mới của họ tại các địa điểm khác nhau ở Ðức.
“Họ sẽ được ở trong những trung tâm nhỏ hay các căn hộ và được tiếp cận đầy đủ với các dịch vụ y tế, giáo dục và các dịch vụ xã hội khác. Họ cũng được quyền đi làm. Ðây là một chương trình theo đó họ sẽ nhận được giấy phép cư trú trong thời gian 2 năm. Nếu tình hình tiếp tục không thay đổi hay tệ hơn ở Syria, thì thời gian này có thể được gia hạn.”
Bà Fleming nói Áo đã cam kết nhận 500 người Syria tỵ nạn để tái định cư trong năm nay và 10 quốc gia Tây phương khác đã cam kết hơn 1 ngàn 650 suất tái định cư. Bà nói Hoa Kỳ cũng cho biết có thể sẵn sàng nhận thêm một số trường hợp không nói rõ.
Bà cho biết UNHCR nhắm mục tiêu tái định cư 10 ngàn người Syria tỵ nạn theo chương trình nhân đạo tạm thời trước cuối năm nay và tìm 2,000 chỗ thường trực khác để tái định cư người Syria đang có nhu cầu cấp thiết.
Bà Fleming thừa nhận rằng con số này là nhỏ so với tầm vóc của vụ khủng hoảng người Syria tỵ nạn. Nhưng bà nói thêm rằng đó là bước khởi đầu.
UNHCR báo cáo hơn 2 triệu người Syria đã chạy trốn khỏi quốc gia của họ bị chiến tranh tàn phá. Và cơ quan tin rằng con số này có thể lên đến 3 triệu rưởi người vào cuối năm nay. 4 nước láng giềng là Libăngg, Jordan, Iraq và Thổ Nhĩ Kỳ đang tiếp nhận phần lớn người tỵ nạn.
Hồi đầu tháng này, UNHCR và các bộ trưởng của 4 nước vừa kể đã kêu gọi cộng đồng quốc tế tăng cuờng hỗ trợ cho người tỵ nạn. Họ hối thúc các nước giàu có hơn gánh vác thêm gánh nặng bằng cách ban quy chế tỵ nạn cho người Syria đi chạy loạn.
Bà Fleming nói các nước tiếp nhận người tỵ nạn ở gần Syria đang đi tới mức giới hạn về những gì họ có thể làm được.
“Các nền kinh tế của họ, xã hội của họ, các cơ sở hạ tầng của họ đều bị đặt dưới áp lực cực độ. Chúng tôi đã đi thăm và chứng kiến các thị trấn và làng mạc có nhiều người Syria tỵ nạn hơn so với cư dân địa phương. Vì thế, chương trình này mà Ðức đang đề xuất là nêu một tấm gương quan trọng và chúng tôi hy vọng có thêm các nước ở châu Âu và trên khắp thế giới sẽ đề xuất các kế hoạch tương tự.”
Bà Fleming nói những người được chọn vào chương trình tái định cư này đặc biệt là yếu đuối và tái định cư họ ở các nước Tây phương sẽ đem lại mạch sống cho họ. Bà nói những người có nhu cầu cấp thiết gồm phụ nữ và các em gái có nguy cơ, những người sống sót sau khi bị tra tấn, và những người ở trong tình trạng sức khỏe rất trầm trọng không thể được chữa trị ở các nước tiếp nhận.
Bà nói đây là những người đã trốn thoát những kinh nghiệm khủng khiếp ở Syria và nay đang chật vật thích nghi tại các nước láng giềng xin tỵ nạn trong các điều kiện cực kỳ ngặt nghèo.
Lisa SchleinVOA