Hôm 14/09/2013, tại Genève, Hoa Kỳ và Nga đã đạt được thỏa thuận về một kế hoạch tiêu hũy vũ khí hóa học của Syria, gia hạn cho chính quyền Damas một tuần để đệ trình danh sách các vũ khí này và dự trù thông qua một nghị quyết Liên hiệp quốc de dọa dùng vũ lực đối với chế độ Bachar al-Assad, nếu lãnh đạo Syria không thực hiện đúng cam kết.
Hai Ngoại trưởng Sergei Lavrov và John Kerry tại Genève. Reuters Trên đây là thông báo của Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sau ba ngày hội đàm với đồng nhiệm Nga Serguei Lavrov tại Genève. Thỏa thuận Mỹ-Nga cũng dự trù trể nhất là tháng 11 Syria phải để cho các thanh tra quốc tế vào nước này, với mục tiêu là dỡ bỏ hoàn toàn các vũ khí hóa học vào giữa năm 2014.
Cũng theo lời ông Kerry, hai bên đã đạt đến một thẩm định chung về khối lượng vũ khí hóa học của Syria. Cho tới nay Hoa Kỳ thẩm định Damas hiện có hơn 1000 tấn vũ khí hóa học, cao hơn nhiều so với thẩm định của Nga.
Về phần Ngoại trưởng Serguei Lavrov thì cho rằng hội đàm Mỹ-Nga đã đạt được mục tiêu về việc đặt vũ khí hóa học của Syria dưới sự kiểm soát của quốc tế. Ông tuyên bố: « Bản thân tôi và ông Kerry đều xác nhận ủng hộ một giải pháp hòa bình ở Syria ».
Trong bài phát biểu được phát thanh hàng tuần hôm 14/9, tổng thống Mỹ Barack Obama cũng tuyên bố sẳn sàng tạo cơ hội cho các nỗ lực hòa bình trong hồ sơ vũ khí hóa học Syria, nhưng ông kêu gọi cộng đồng quốc tế vẫn sẳn sàng hành động nếu ngoại giao thất bại.
Thứ ba vừa qua, ông Obama loan báo đã yêu cầu Quốc hội Mỹ tạm ngưng xem xét nghị quyết về việc sử dụng vũ lực ở Syria, sau khi Matxcơva, đồng minh của Damas, đưa ra đề nghị đặt hệ thống vũ khí hóa học của Syria dưới sự giám sát của quốc tế.
Pháp và Anh đã lên tiếng hoan nghênh thỏa thuận Mỹ-Nga, nhưng lãnh đạo quân sự của phe nổi dậy tại Syria đã bác bỏ thỏa thuận này.
Thanh Phương (RFI)
Thế giới phản ứng thuận lợi đối với kế hoạch của Mỹ-Nga về Syria
Thỏa thuận Mỹ-Nga về một khung sườn nhằm chấm dứt chương trình vũ khí hóa học của Syria nhanh chóng được sự ủng hộ của những cường quốc chính phương Tây.
Pháp ca ngợi thỏa thuận. Bộ trưởng Ngoại giao Laurent Fabius gọi kế hoạch này là “một bước tiến có ý nghĩa.”
Anh hoan nghênh kế hoạch. Bộ trưởng Ngoại giao William Hague nói cần làm việc ngay tức khắc để thi hành đề nghị.
Bộ trưởng Fabius và Hague sẽ thảo luận chi tiết kế hoạch với Ngoại trưởng Mỹ John Kerry tại Paris vào ngày thứ Hai.
Thủ tướng Đức Angela Merkel nói nhờ thỏa thuận, có cơ hội thêm nữa về một giải pháp chính trị cho cuộc tấn công khủng khiếp bằng vũ khí hóa học này.
Liên hiệp châu Âu lên tiếng ủng hộ và đề nghị trợ giúp. Người đứng đầu ngoại giao của EU, bà Catherine Ashton nói một số quốc gia EU có khả năng kỹ thuật để giúp đảm bảo và tháo gỡ những địa điểm vũ khí hóa học tại Syria.
Tại Liên Hiệp Quốc, Tổng Thư Ký Ban Ki-moon nói ông đang muốn biết thêm về kế hoạch và hy vọng kế hoạch này sẽ giúp tìm ra một giải pháp chính trị chấm dứt “sự đau khổ kinh khiếp” của người dân Syria.
Tuy nhiên không phải tất cả các phản ứng đều tích cực.
Kế hoạch gặp sự chỉ trích mạnh mẽ của Quân đội Syria Tự do đối lập. Tướng Selim Idriss của phe nổi dậy nói tổ chức không thể nào chấp thuận kế hoạch này vì kế hoạch “làm ngơ việc tàn sát” người dân Syria. Ông nói tổ chức của ông sẽ tiếp tục chiến đấu chống lại chế độ của Tổng thống Bashar al-Assad.
Iran, đồng minh của Syria nói cũng vì thỏa thuận này nên Hoa Kỳ và “một vài nước” không còn có “cớ” để tấn công Syria. Thứ trưởng ngoại giao Hossein Amir-Abdollahian cũng nói cần có những nỗ lực để ngăn “các phần tử khủng bố vũ trang” xâm nhập Syria.
Theo VOA