Các thành viên Đảng dân chủ và Đảng Cộng Hòa tại Hạ Viện vẫn còn bế tắc vào thứ Sáu tức là sang tới ngày thứ tư của vụ đóng cửa chính phủ gây ra bởi việc không thỏa thuận được với nhau về dự luật ngân sách.
Tổng thống Obama và Phó Tổng thống Joe Biden mua thức ăn trưa tại một cửa hiệu bán bánh mì gần Tòa Bạch Ốc, 4/10/13
Vụ đóng cửa chính phủ này đã làm hơn 800.000 công nhân chính phủ, tức là một phần ba lực lượng lao động liên bang, phải nghỉ việc.
Hôm thứ Sáu, Tổng thống Obama xuất hiện tại một tiệm bán bánh mì ở thủ đô Washington cung cấp hàng giảm giá cho các công nhân bị nghỉ việc.
Trước khi gọi thức ăn trưa cho mình và cho Phó Tổng thống Joe Biden, ông Obama kêu gọi Chủ tịch Hạ Viện John Boehner cho phép Hạ Viện biểu quyết về một dự luật ngân sách không kèm theo các điều kiện.
Tổng thống Obama và các thành viên Đảng Dân Chủ đã gây áp lực đối với các thành viên Đảng Cộng Hòa để họ chấp thuận một ngân sách không bao gồm những thay đổi tới đạo luật chăm sóc sức khỏe của Tổng thống.
Trước đó, ông Boehner và các dân biểu thuộc Đảng Cộng Hòa khác đòi hỏi các thành viên Đảng Dân Chủ thương thảo về một giải pháp.
Tổng thống Obama nói rằng, ông rất vui được thương thảo với các thành viên Đảng Cộng Hòa và Chủ tịch Boehner về “toàn bộ các vấn đề” nhưng ông nói rằng, các giới chức không thể làm việc đó “với một khẩu súng chĩa vào đầu nhân dân Mỹ.”
Chính phủ đã đóng cửa hôm thứ Ba sau khi Hạ Viện do Đảng Cộng Hòa kiểm soát và Thượng Viện do Đảng dân chủ kiểm soát không thể thỏa thuận được với nhau về một ngân sách để tài trợ cho các hoạt động. Mong muốn của các dân biểu Đảng Cộng Hòa để thay đổi đạo luật về chăm sóc sức khỏe của ông Obama đã gây bế tắc cho dự luật ngân sách thường lệ.
Nữ Chủ tịch Ủy ban Nông nghiệp Thượng Viện, bà Debbie Stabenow đã nói trong một cuộc họp báo hôm thứ Sáu rằng việc đóng cửa chính phủ đã gây phương hại tới khả năng của Viện Y Tế Quốc Gia, cácTrung tâm Kiểm soát và Phòng chống dịch bệnh, cũng như Cơ quan Quản trị Thực phẩm và Dược phẩm trong việc thi hành công tác. Bà và các Nghị sĩ Đảng Dân Chủ khác đã đả kích việc đóng cửa chính phủ, mà họ đổ lỗi cho các thành viên Đảng Cộng Hòa, là gây phương hại tới sức khỏe và an toàn của nhân dân Mỹ.
Bà Stabenow, và Chủ tịch Ủy ban Chuẩn Y Ngân sách, bà Barbara Mikulski, cùng với Chủ tịch Ủy ban Y tế Thượng Viện Tom Harkin đã chỉ trích những toan tính của các dân biểu Đảng Cộng Hòa về đường lối làm “từng phần một” để chấm dứt việc đóng cửa chính phủ, và nói rằng, toàn bộ chính phủ cần được mở cửa lại, chứ không phải chỉ có một vài cơ quan, tại một vài nơi.
Các công nhân liên bang được xếp loại là nhân viên thiết yếu, như các nhân viên kiểm soát không lưu, các nhân viên Tuần tra Biên giới và nhiều nhân viên thanh tra thực phẩm tiếp tục làm việc cũng như là nhiều cơ truyền thông Hoa Kỳ trong đó có đài VOA.
Nhưng việc đóng cửa một phần chính phủ đang có hệ quả tai hại.
Tối thứ Năm, Tòa Bạch Ốc loan báo rằng Tổng thống Obama đã quyết định hủy bỏ chuyến viếng thăm Indonesia và Brunei vì vụ đóng cửa chính phủ này. Lúc đầu ông đã dự định viếng thăm bốn quốc gia trong chuyến du hành Châu Á một tuần lễ, nhưng đã hủy bỏ việc thăm viếng Malaysia và Philippines hồi đầu tuần này bởi vì vụ đối đầu về vấn đề ngân sách với các dân biểu Đảng Cộng Hòa.
Tòa Bạch Ốc nói rằng, Ngoại trưởng John Kerry sẽ lãnh đạo phái đoàn Hoa Kỳ tới Indonesia, Brunei, Malaysia và Philippines. Ông Kerry sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh APEC tại Bali thay thế Tổng thống Obama.
Hôm thứ Năm, Tổng thống Obama nói rằng một dự luật đơn giản để tài trợ cho chính phủ, không có những vấn đề kèm thêm vào – kể cả kế hoạch chăm sóc sức khỏe của ông - sẽ đưa qua Hạ Viện.
Tổng thống Obama đã tố cáo Chủ tịch Hạ Viện John Boehner phục vụ cho một nhóm nhỏ những người mà ông gọi là bảo thủ, những người quá khích trong Đảng Cộng Hòa muốn không tài trợ hay hoãn lại đạo luật về chắm sóc sức khỏe.
Nhưng các dân biểu Đảng Cộng Hòa kể cả lãnh tụ khối đa số tại Hạ Viện, ông Eric Cantor, đã quy trách nhiệm cho Tổng thống và các thành viên Đảng Dân Chủ về việc từ chối thương lượng hay thông qua bất cứ dự luật nào để mở cửa lại nhiều phần của chính phủ trong khi hai phía tìm cách san bằng những khác biệt của họ.
Hôm thứ Năm, lãnh tụ khối đa số tại Thượng Viện, ông Harry Reid, đã nói với đài truyền hình CNN rằng, Chủ tịch Hạ Viện Boehner đã không giữ lời hứa cho phép bỏ phiếu về một dự luật ngân sách không có điều kiện kèm theo, ngay cả sau khi các thành viên Đảng Dân Chủ đồng ý chấp thuận những mức chi tiêu của Đảng Cộng Hòa.
Với việc đóng cửa chính phủ khiến ông Obama phải hủy bỏ chuyến đi Châu Á, ông sẽ không tham dự được hội nghị thượng đỉnh APEC thứ nhì liên tiếp. Thông tín viên đài VOA tại Tòa Bạch Ốc, Dan Robinson, tường thuật rằng việc này có thể gây ra hoài nghi về cam kết của Hoa Kỳ đối với vùng Châu Á Thái Bình Dương.
Chủ tịch Hạ viện Mỹ đối mặt với nhiều áp lực vì vụ chính phủ đóng cửa
Tình trạng bế tắc tiếp diễn giữa phe Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội Hoa Kỳ hiện làm dấy lên mối quan ngại rằng hai đảng đối nghịch có thể không đạt đồng thuận về việc nâng mức trần nợ vào giữa tháng 10, và điều đó sẽ khiến chính phủ bị vỡ nợ. Cả Bộ Tài chính Mỹ và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đều kêu gọi các nhà lập pháp nhanh chóng chấm dứt cuộc khủng hoảng về ngân sách để tránh gây tổn hại tới nền kinh tế toàn cầu. Theo tường thuật của thông tín viên Zlatica Hoke của đài VOA, Chủ tịch Hạ viện Mỹ đang đối mặt với nhiều áp lực đòi ông hành động để chấm dứt cuộc khủng hoảng.
Các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng có nhiều người Mỹ đổ lỗi cho Đảng Cộng hòa về việc chính phủ đóng cửa. Trong những ngày gần đây, mọi sự chú ý phần lớn dồn vào một nhà lập pháp, đó là Dân biểu John Boehner, lãnh tụ phe Cộng hòa đa số ở Hạ viện.
Trong cương vị chủ tịch Hạ viện, ông Boehner đã chặn một cuộc bỏ phiếu về dự luật ngân sách tạm thời mà lẽ ra đã giữ chi tiêu ở mức hiện thời. Tất cả các đảng viên Dân chủ và một số đảng viên Cộng hòa ủng hộ dự luật.
Tổng thống Mỹ Barack Obama đã chỉ trích ông Boehner hôm 3/10 trong khi phát biểu trước một nhóm công nhân xây dựng ở ngoại ô thủ đô Washington.
“Hiện có đủ đảng viên Cộng hòa và Dân chủ tại Hạ viện mà nếu Chủ tịch Hạ viện John Boehner chỉ đưa dự luật ra bỏ phiếu thì mọi dân biểu sẽ bỏ phiếu bằng chính lương tâm của họ, và việc đóng cửa sẽ chấm dứt ngày hôm nay”.
Cho tới giờ này, ông Boehner vẫn từ chối cho phép bỏ phiếu về một ngân khoản tạm thời, có thể giúp 800 nghìn nhân viên chính phủ liên bang trở lại làm việc. Các chuyên gia chính trị dẫn hai lý do để giải thích hành động này: Một là ông Boehner sẽ mất sự ủng hộ của nhóm bảo thủ và có lẽ là cả vị trí chủ tịch, và một điều khác là sức mạnh của ông sẽ giảm đi khi ông thương lượng với phe Dân chủ về ngân sách mới của Mỹ.
Trong khi đó, phe Cộng hòa chỉ trích Thượng viện do đảng Dân chủ nắm giữ đã bác bỏ ý tưởng tiếp tục cấp quỹ cho một số cơ quan và chương trình như việc chữa trị ung thư cho trẻ em tại Viện Y tế Quốc gia.
Hôm 3/10, một nhóm các đảng viên Cộng hòa đã tìm cách thu hút sự chú ý đối với những khó khăn mà việc thiếu ngân sách gây ra cho chương trình đó. Renee Ellmers, một đảng viên Cộng hòa đại diện tiểu bang North Carolina và một cựu nhân viên y tá, đã say sưa nói thay cho các em bị bệnh ung thư và gia đình của các em.
“Nếu ta từng chứng kiến vẻ mặt của một người cha, người mẹ khi họ được thông báo rằng con họ bị ung thư và rồi ta tước đi hy vọng của họ, ngay khi họ biết rằng họ vẫn còn hy vọng”.
Theo một ước tính, việc đóng cửa một phần chính phủ liên bang đã làm thất thu kinh tế ít nhất 300 triệu đôla mỗi ngày, và sự thất thu đó sẽ còn tăng.
Tổng giám đốc IMF Christine Lagarde hôm 3/10 cảnh báo rằng cuộc khủng hoảng ngân sách của Mỹ cũng có thể ảnh hưởng tới nền kinh tế toàn cầu.
“Những bất ổn tiếp diễn về chính trị xoay quanh ngân sách, mức trần nợ, không giúp ích gì. Việc đóng cửa chính phủ đã quá tệ hại. Nhưng việc không thể nâng mức trần nợ còn xấu hơn nhiều và sẽ gây tổn hại hết sức nghiêm trọng không chỉ với kinh tế Mỹ mà cả kinh tế toàn cầu nữa”.
Hoa Kỳ phải nâng mức trần nợ vào ngày 17/10 để tránh bị vỡ nợTheo VOA
- Khoảng 800 ngàn công chức liên bang sẽ phải nghỉ việc không lương.
- 1 triệu 400 ngàn nhân viên quân đội hiện dịch sẽ tiếp tục thi hành nhiệm vụ, nhưng có thể phải lãnh lương trễ.
- NASA sẽ cho nghỉ việc gần như toàn bộ nhân viên.
- Các nhân viên kiểm soát không lưu và kiểm tra hành khách sẽ tiếp tục công tác.
- Các toà án liên bang sẽ tiếp tục hoạt động.
- Sẽ tiếp tục giao thư tín vì Sở Bưu chính Hoa Kỳ không được tài trợ bởi tiền thuế.
- Phần lớn nhân viên của Bộ An ninh Nội địa sẽ tiếp tục làm việc.
- Phần lớn các dịch vụ dành cho cựu chiến binh sẽ tiếp tục vì đã nhận tiền tài trợ từ trước.
- Các Công viên quốc gia và các viện bảo tàng Smithsonian sẽ đóng cửa.