Quyết định bãi bỏ chuyến công du 4 quốc gia châu Á của Tổng thống Obama đã khơi ra những thắc mắc trong giới lãnh đạo khu vực về sự cam kết của chính phủ Hoa Kỳ đối với vùng này.
Từ phải: Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Jonh Kerry, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Michael Froman và Bộ trưởng Thương Mại Indonesia Gita Wirjawan tại hội nghị APEC ở Bali, Indonesia, 4/10/13
Chuyến công du của ông Obama theo kế hoạch nhắm mục đích tăng cường cam kết kinh tế và quân sự với khu vực Ðông nam châu Á. Ngoại trưởng John Kerry nay đang đại diện cho Tổng thống tại cuộc họp thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á Thái bình Dương, tức APEC, ở Indonesia.
Một số tham dự viên, như đồng chủ tịch Hội đồng Hợp tác Kinh tế Thái Bình Dương, ông Jusuf Wanandi, bày tỏ sự thất vọng trước việc hủy bỏ chuyến đi.
Ông nói: “Thực là đáng tiếc, bởi vì dĩ nhiên là có cảm giác thất vọng, mà còn có ảnh hưởng phần nào đến uy tín của giới lãnh đạo Hoa Kỳ trong tương lai nữa. Bởi vì ông đã không có mặt ở Vladivostok dự hội nghị APEC 2012, và nay lại không có mặt ở đây. Do đó theo tôi, họ phải cứu xét một vấn đề quan trọng, một cách nghiêm túc hơn trong tương lai.”
Nhưng những người khác tại cuộc họp có một luận điệu hòa hoãn hơn. Ông Charles Morrison, chủ tịch Trung tâm Ðông Tây, nói sự vắng mặt của ông Obama có phần chắc sẽ không có ảnh hưởng đến sự cam kết của Hoa Kỳ với khu vực.
Ông Morrison nói: “Theo tôi, có một số người sẽ lập luận rằng có thể nó có nghĩa là việc Hoa Kỳ tái quân bình hướng về châu Á bớt khả thi hơn so với trước đây. Tôi không nghĩ thế. Tôi nghĩ đó là một sự tái quân bình toàn bộ một xã hội, nhất là về mặt doanh nghiệp, đã tiếp diễn lâu nay rồi.”
Chuyến công du của tổng thống Obama bị huỷ bỏ đã được dự trù bao gồm một cuộc hội kiến thủ tướng Shinzo Abe của Nhật Bản.
Tại một cuộc họp báo hôm 4/10, phát ngôn viên hàng đầu của chính phủ Nhật Yoshihide Suga kêu gọi các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ chấm dứt việc đóng cửa chính phủ.
Ông Suga nói: “Ðể bảo đảm vấn đề này không lan qua mọi vấn đề khác, chúng tôi kêu gọi Quốc Hội Mỹ hãy gắng sức thương lượng với Tòa Bạch Ốc và giải quyết vụ bế tắc càng sớm càng hay.”
Hội nghị thượng đỉnh APEC sẽ được tổ chức ở Bali từ ngày 5 đến 7 tháng 10 và sẽ tiếp đón các vị nguyên thủ quốc gia trong khắp vùng, kể cả Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Nga, Malaysia và Philippin.
Hội nghị diễn ra vào lúc Hoa Kỳ đang cố gắng tham gia Ðối tác Xuyên Thái Bình Dương, một hiệp định thương mại tự do quan trọng giữa 12 quốc gia, không có Trung Quốc.
Với 21 thành viên, APEC đại diện cho điều mà nhiều chuyên gia phân tích coi là khối kinh tế năng động nhất thế giới.
Tổng thống Mỹ hủy chuyến đi Châu Á, Trung Quốc tận dụng cơ hội
Các nhà phân tích tình hình Châu Á cho biết việc Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama hủy bỏ chuyến công du 4 nước Malaysia, Philippines, Indonesia và Brunei có thể sẽ gây thương tổn cho chiến lược 'xoay trục Châu Á' của Washington. Từ Jakarta, thông tín viên Kate Lamb của đài VOA gởi về bài tường thuật sau đây.
Chuyến công du 4 nước Châu Á mà Tổng thống Obama định thực hiện vốn có mục đích tăng cường sự cam kết của Mỹ đối với khu vực Đông Nam Á trong các lãnh vực kinh tế và quân sự.
Ông Aleksius Jemadu, giáo sư môn quan hệ quốc tế của Đại học Pelita Harapan ở Jakarta, cho rằng việc hủy bỏ chuyến đi nêu lên những nghi vấn về cam kết của nhà lãnh đạo Hoa Kỳ đối với khu vực này.
"Tôi nghĩ rằng chính phủ của ông Obama phải một lần nữa ra sức thuyết phục các đối tác ở Châu Á là Hoa Kỳ thật sự nghiêm túc về kế hoạch chuyển trọng tâm sang Châu Á, trong bối cảnh của sự trỗi dậy về kinh tế của các nước như Trung Quốc và Ấn Độ cùng với những thị trường mới nổi như Indonesia trong vùng Châu Á Thái bình dương."
Trong 5 năm tới đây, khoảng 70% sự tăng trưởng của kinh tế thế giới sẽ phát xuất từ các thị trường mới nổi, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ chiếm hơn 40% của khoản gia tăng đó.
Chiến lược “xoay trục Châu Á” của chính phủ Obama được loan báo năm 2011 như một sự chuyển dịch trọng tâm ngoại giao và quân sự sang một khu vực được xem là vô cùng quan trọng cho tương lai của nước Mỹ.
Nhưng với cuộc nội chiến ở Syria, một cuộc đảo chánh quân sự ở Ai Cập và vụ bế tắc ở Quốc hội hiện nay, các nhà phân tích nói rằng sự chú ý của chính phủ ở Washington đã chuyển đi nơi khác.
Cựu Thứ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Walter Slocombe đã lên tiếng bênh vực cho cam kết của Mỹ đối với Châu Á. Ông phát biểu như sau tại một cuộc họp báo ở Philippines.
"Sở dĩ có việc hủy bỏ là vì Tổng thống Obama phải có mặt ở Washington để ứng phó với một vấn đề chính trị nội bộ quan trọng và không thể có mặt ở nước ngoài trong một thời gian dài. Việc này không liên hệ gì tới chính sách của Mỹ. Nó xảy ra vì chúng tôi đang có một vụ đối đầu chính trị ở Washington và Tổng thống phải có mặt ở đó để xử lý."
Nhưng trong lúc nhà lãnh đạo Hoa Kỳ phải chật vật ứng phó với vụ giằng co về vấn đề ngân sách, Trung Quốc đã tiếp tục tăng cường các mối quan hệ với các nước ở Đông Nam Á.
Trong chuyến viếng thăm Jakarta hồi đầu tuần này, Chủ tịch Tập Cận Bình đã ký kết 23 hiệp định thương mại trị giá 33 tỉ đô la. Tại Malaysia ngày 4/10, nhà lãnh đạo Trung Quốc đồng ý tăng kim ngạch mậu dịch song phương lên tới 160 tỉ vào năm 2017.
Ông Tập Cận Bình cũng đang vận động cho một mối quan hệ chặt chẽ hơn với ASEAN, một tổ chức khu vực mà Bắc Kinh đã có một hiệp định thương mại tự do.
Trung Quốc là một trong các đối tác kinh tế quan trọng nhất của ASEAN, nhưng những hành động được cho là hung hãn của Bắc Kinh để đòi hỏi chủ quyền ở Biển Đông đã làm gia tăng những mối căng thẳng trong khu vực.
Các nhà phân tích cho rằng sự vắng mặt của ông Obama tại hộïi nghị thượng đỉnh APEC sẽ giúp cho Trung Quốc có thêm cơ hội để chiêu dụ các nhà lãnh đạo khu vực.
Ông Vương Tuấn Sinh, một nhà nghiên cứu của Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho biết như sau.
Giáo sư Vương nói rằng về các vấn đề an ninh, khối APEC không quan trọng đối với Trung Quốc, nhưng tổ chức này là một diễn đàn quan trọng để thực hiện những nỗ lực ngoại giao đa phương.
Ông Vương nói thêm rằng với 21 nước thành viên, APEC là khối kinh tế năng động nhất thế giới và Trung Quốc sẽ lợi dụng hộïi nghị này để phát triển quan hệ với các nước thành viên như Nam Triều Tiên và Nga.
Cuộc họp thượng đỉnh APEC - từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 10 trên đảo Bali, sẽ có sự tham dự của các vị nguyên thủ của nhiều nước trong khu vực, trong đó Trung Quốc, Nhật Bản, Nam Triều Tiên, Nga, Malaysia và Philippines.
Hội nghị APEC diễn ra trong lúc Hoa Kỳ đang ra sức hoàn tất Hiệp định Hợp tác Thương mại Xuyên Thái bình dương. Hiệp định mậu dịch tự do gồm 12 nước được gọi tắt là TPP này không bao gồm Trung Quốc.
Theo VOA