Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đang tiến hành công tác ngoại giao ráo riết trong tuần này tại hai cuộc họp quan trọng trong khu vực ở Ðông Nam Á. Các giới chức đang tìm cách tập trung vào các quyền lợi kinh tế thay vì tranh chấp lãnh hải, theo ghi nhận của thông tín viên VOA Shannon Van Sant tại Bắc Kinh trong bài tường thuật sau đây.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình Dương tại Bali, Indonesia, ngày 7/10/2013.
Trong khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình họp với các nhà lãnh đạo Châu Á tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á Thái Bình Dương ở Bali, Indonesia, các giới chức tại Bắc Kinh đang tìm cách xoa dịu các tranh chấp lãnh hải về vùng Biển Ðông bằng cách tập trung vào nền kinh tế khu vực.
Trong một cuộc họp báo, Thứ trưởng Tài chính Chu Quang Diệu tuyên bố Trung Quốc hy vọng các tranh chấp ở Biển Ðông sẽ không là trọng điểm của cuộc họp thượng đỉnh Ðông Á. Ông nói ông hy vọng quan hệ sẽ êm xuôi giữa Trung Quốc và các nước khác.
Việt Nam, Philippines, Ðài Loan, Malaysia và Brunei đều nhận chủ quyền từng phần trong Biển Ðông. Thủy lộ này là một đường giao thông quan trọng và giàu về tiềm năng trữ lượng dầu khí. Trung Quốc nhận chủ quyền gần như toàn bộ vùng biển này.
Tại Bắc Kinh, các bộ trưởng Trung Quốc nói nền kinh tế khu vực nên là đề tài hàng đầu trong nghị trình thảo luận.
Một phúc trình của Ngân hàng Thế giới công bố hôm 7/10 nói rằng các nền kinh tế đang phát triển ở Ðông Á và Thái Bình Dương đang tăng trưởng ở mức độ chậm hơn trong khi nền kinh tế Trung Quốc cũng chậm lại. Giới hữu trách Trung Quốc nói họ vẫn cam kết thúc đẩy tăng trưởng kinh tế khu vực.
Thứ trưởng Thương mại Cao Nghiễm nói một trong những kết quả đáng kể nhất của công cuộc hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN là việc thành lập các khu phát triển kinh doanh với 14 ngàn cơ hội công ăn việc làm mới ở Châu Á.
Giới hữu trách cũng thảo luận về việc đóng cửa một phần các hoạt động của chính phủ Hoa Kỳ khiến Tổng thống Obama phải hủy bỏ chuyến công du đến khu vực trong tuần này.
Hoa Kỳ đã dự định tận dụng các cuộc họp APEC như một cơ hội để thúc đẩy các cuộc thương nghị về Hợp tác xuyên Thái Bình Dương, một khối thương mại bao gồm nhiều nước Á châu, nhưng không có Trung Quốc.
Bộ trưởng Tài chính Chu Quang Diệu nói sẽ thiếu vắng sự hiện diện của ông Obama trong các cuộc họp tuần này. Giới hữu trách cũng kêu gọi Washington giải quyết vụ khủng hoảng nợ nần.
Bộ trưởng Tài Chính Chu nhấn mạnh đến các quan hệ kinh tế giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Ông Chu nói mối liên hệ không thể tách lìa đó có nghĩa là mỗi bên có có tác động to lớn đến bên kia. Ông nói Trung Quốc đang theo dõi sát tình hình tài chính ở Hoa Kỳ.
Trung Quốc là chủ nợ lớn nhất của chính phủ Hoa Kỳ.
APEC: Ngoại trưởng Kerry bênh vực sự cam kết của Mỹ với châu Á
Thay mặt tổng thống, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry đã trấn an các nhà lãnh đạo Á châu về cam kết của Hoa Kỳ đối với khu vực. Theo tường thuật của Thông tín viên Kate Lamb từ Jakarta ông Kerry nói việc chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa một số hoạt động chỉ là một lời chú thích, và trong một thế giới hết sức toàn cầu hóa, một hệ thống kinh tế an toàn là liều thuốc giải tốt nhất cho chủ nghĩa cực đoan tôn giáo.
Sau khi Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama buộc phải ở nhà và giải quyết vụ bế tắc chính phủ, Ngoại trưởng John Kerry đã trấn an các nhà lãnh đạo APEC tề tựu ở Bali, Indonesia, rằng sự cam kết của Mỹ đối với khu vực không hề xuy xuyển.
Nói đùa rằng khi ông đi vận động để tranh cử tổng thống vào năm 2004, đây không phải là điều ông suy nghĩ, ông Kerry nói Hoa Kỳ sẽ bật trở lại và việc đóng cửa sẽ mau chóng qua đi.
Ông Kerry tuyên bố: “Tôi bảo đảm với quý vị rằng chúng ta sẽ vượt qua và sẽ tiến ra khỏi giai đoạn này với sức mạnh và lòng quyết tâm.”
Nhưng sự vắng mặt của Tổng thống Obama tại hội nghị thượng đỉnh của các nền kinh tế nặng ký, trong khuôn khổ chuyến công du Á châu bị hủy bỏ, đã khơi ra lời chỉ trích rằng lập trường “Xoay trục Á châu” được quảng bá rầm rộ của Mỹ cũng dễ thay đổi.
Sự chú ý của Hoa kỳ tiếp tục bị chiếm đóng bởi tình hình bất ổn chính trị ở Trung Ðông và một cuộc nội chiến ở Syria, tất cả vào một thời điểm mà Trung Quốc đang củng cố các quan hệ của họ trong khu vực.
Các chuyên gia phân tích nói sự vắng mặt của ông Obama đã đem lại lợi thế quan trọng cho Trung Quốc.
Như một lời mào đầu trước cuộc họp thượng đỉnh APEC, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ký một thỏa thuận thương mại với Indonesia trị giá 33 tỷ đôla và cam kết tăng cường đáng kể giao thương với nước láng giềng Malaysia trước năm 2017.
Tại cuộc họp thượng đỉnh APEC, Tổng thống Obama đã dự định thúc đẩy các cuộc thương nghị về hiệp định Hợp tác Xuyên Thái Bình Dương, hay TPP, một khối thương mại không có Trung Quốc.
TPP sẽ hợp thức hóa tiếp cận thị trường mở giữa 12 nền kinh tế lớn trong đó có Nhật Bản, Canada, và Mexico.
Phát biểu tại diễn đàn hôm 7/10, ông Kerry nhấn mạnh rằng sáng kiến mậu dịch này vẫn là một yếu tố chủ chốt trong lập trường xoay trục châu Á của chính quyền Obama.
Ông Kerry nói: “Chúng tôi hiểu rõ sự kiện này quan trọng như thế nào. Cốt lõi của TPP là phát sinh sự tăng trưởng cho các nền kinh tế và công ăn việc làm của chúng ta bằng cách tháo mở cho một đợt đầu tư và kinh doanh, tất cả trong khắp vùng châu Á Thái Bình Dương. Sự kiện này diễn ra vào một thời điểm mà tất cả chúng ta đều mưu tìm sự tăng trưởng mạnh và bền vững. TPP đang tạo ra một cuộc chạy đua lên đỉnh điểm, chứ không phải xuống đáy.”
21 nước thành viên của APEC chiếm hơn phân nửa GDP toàn cầu và khoảng 44% thương mại thế giới.
Quyết định của ông Obama không dự cuộc họp thượng đỉnh năm nay đã gây được sự đồng cảm của Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Ông Putin nói tình hình ở Hoa Kỳ không dễ dàng và quyết định của Tổng thống Obama không dự họp là điều hoàn toàn có thể biện minh được. Ông Putin cho rằng trong tình huống tương tự, ông cũng sẽ không đi dự hội nghị. Và bất cứ nguyên thủ quốc gia nào cũng thế.
Trong tư cách là nền kinh tế lớn nhất thế giới, ông Putin nói giải quyết vụ chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa càng nhanh càng tốt là có lợi cho tất cả mọi người.
Bàn về sức mạnh của nền kinh tế toàn cầu, Ngoại trưởng Kerry cũng nói rằng trong thế giới hết sức toàn cầu hóa ngày nay, an ninh kinh tế là liều thuốc giải tốt nhất cho chủ nghĩa cực đoan tôn giáo.
Ông Kerry lập luận: “Trong một thế giới nơi các khối to lớn những người trẻ tuổi đang bùng ra tham gia vào cục diện với các khát vọng và nhu cầu tất cả đều có liên hệ với nhau qua mạng truyền thông xã hội, vào thời điểm đó, tình trạng vô chính phủ và khủng bố đối khi đem lại những chọn lựa để lấp đầy những công ăn việc làm và cơ hội.”
Các nhận định được đưa ra sau hai vụ đột kích liên tiếp của lực lượng Hoa Kỳ nhắm vào 2 mục tiêu khủng bố đáng giá ở Somalia và Libya. Vụ đột kích ở Libya đã đưa đến việc bắt giữ một thủ lãnh hàng đầu của al-Qaida.
Sau cuộc họp APEC kết thúc, ngoại trưởng John Kerry sẽ đi cùng với một phái đoàn Hoa Kỳ đến dự hội nghị thượng đỉnh Ðông Á.
Theo VOA