Hôm 11/10, Trung Quốc đã chỉ trích Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry vì đã ngấm ngầm ủng hộ Philippines trong cuộc tranh chấp hiện nay tại Biển Đông, cùng lúc Trung Quốc nhấn mạnh một lần nữa là họ không chấp nhận giải pháp trọng tài của Philippines.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry phát biểu tại hội nghị ASEAN, ở Brunei, 9/10/13
Là một đồng minh của Hoa Kỳ, Philippines đã làm Trung Quốc nổi giận khi yêu cầu Liên Hiệp Quốc quyết định về tính cách hợp pháp của lời đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc theo như bản đồ đường lưỡi bò mà Trung Quốc đã đưa ra.
Từ trước tới giờ, Hoa Kỳ vẫn tuyên bố không đứng về phe nào trong cuộc tranh chấp này, mặc dù vẫn mong muốn thủy lộ quan trọng này cần được tự do lưu thông.
Nhưng trong tuần qua, tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á ở Brunei, có mặt Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường, Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Kerry nói rằng “tất cả các phe đòi chủ quyền có thể sử dụng giải pháp trọng tài và các phương tiện khác để đàm phán hòa bình.”
Khi được hỏi về chuyện này, bà Hoa Xuân Doanh, phát ngôn viên bộ ngoại giao Trung Quốc nói rằng “các phe không can dự vào cuộc tranh chấp này nên tôn trọng các nỗ lực của các phe có liên quan, muốn giải quyết hòa bình cuộc tranh chấp thông qua đàm phán trực tiếp và thân thiện, thay vì làm những chuyện có thể gây nguy hại cho hòa bình và ổn định trong khu vực.”
Bà nói tiếp, Biển Đông đang lặng gió, vì thế nếu quốc gia nào thực sự muốn gìn giữ hòa bình và ổn định tại đó, thì quốc gia đó nên ngưng khuấy động cho sóng gió nổi lên.
Sau đó, bà nhắc lại lập trường của Trung Quốc là không chấp nhận giải pháp trọng tài của Philippines và bảo rằng lập trường này hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tế.
Lực lượng Mỹ, Philippines kết thúc cuộc tập trận chung
Hơn 2.000 binh sĩ Thủy quân Lục chiến Mỹ và Philippines hôm 11/10 đã kết thúc cuộc thao dượt đổ bộ kéo dài 3 tuần lễ ở miền bắc Philippines. Các giới chức của cả hai nước cho biết họ hy vọng chương trình huấn luyện chung này sẽ được nới rộng trong tương lai gần. Từ Manila, thông tín viên Simone Orendain của đài VOA gởi về bài tường thuật sau đây.
Các cuộc thao dượt hỗn hợp đã kết thúc vào một ngày mà theo lịch trình trước đây Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama sẽ đến Philippines. Nhưng ông Obama đã hủy bỏ chuyến đi vì vụ chính phủ Mỹ đóng cửa. Ngoại trưởng John Kerry lẽ ra sẽ thay mặt ông Obama để thực hiện chuyến công du này, nhưng chiều 10/10 ông Kerry cũng phải hủy bỏ chuyến đi vì Manila sắp bị bão.
Tuy vậy, người đứng đầu Ủy ban các lực lượng thăm viếng Philippines, ông Edilberto Adan, cho biết nước ông tiếp tục vững tin vào mối quan hệ hợp tác với Hoa Kỳ.
"Chúng tôi có những giá trị chung. Chúng tôi muốn có một nền dân chủ sinh động. Cả hai nước đều thượng tôn luật pháp. Chúng tôi muốn có tự do hàng hải trong vùng biển của mình. Vì vậy quan hệ đồng minh này được nêu bật qua những cuộc thao dượt quân sự hỗn hợp và hai nước tiếp tục giữ vững cam kết đối với mục đích và các mục tiêu của Hiệp ước Phòng thủ Chung."
Các nhà thương thuyết của hai nước đang dựa trên hiệp ước đó và Hiệp định về các lực lượng thăm viếng để bàn về vấn đề Philippines sẽ làm thế nào để thỏa mãn nhu cầu của các chuyến viếng thăm thường xuyên hơn của binh sĩ Mỹ.
Washington muốn được tiếp cận dễ dàng hơn những khu vực ở Philippines mà chiến hạm Mỹ có thể cập bến, máy bay Mỹ có thể hạ cánh và các khí tài quân sự của Mỹ được tồn trữ để sẵn sàng sử dụng khi cần tới. Các nhà thương thuyết Philippines nói rằng kế hoạch này phù hợp với chương trình có kinh phí 1 tỉ 800 triệu đô la để hiện đại hóa quân đội của họ. Họ cũng nói thêm rằng việc có thêm những cơ hội huấn luyện với sự hiện diện đông đảo của binh sĩ Mỹ sẽ có ích cho mục tiêu hình thành “một tư thế phòng vệ khả tín tối thiểu.” Philippines đang có tranh chấp với Trung Quốc về chủ quyền của những hòn đảo nhỏ và những bãi đá ngầm ở Biển Tây Philippines mà Việt Nam gọi là Biển Đông.
Trong lúc các chi tiết của hiệp định đang được đôi bên thảo luận tại nhiều vòng đàm phán ở Washington và Manila, binh sĩ Thủy quân Lục chiến của hai nước đã thực hiện những cuộc tập trận gần vùng biển có tranh chấp.
Những cuộc thao dượt đổ bộ đã được thực hiện ở đảo Ternate, cách bãi cạn Scarborough có tranh chấp khoảng 220 kilo mét về hướng đông nam.
Đây không phải là lần đầu tiên Thủy quân Lục chiến Philippines tập dượt hoạt động đổ bộ. Nhưng phát ngôn viên Thủy quân Lục chiến Philippines Vince Salmingo nói rằng đây là một hoạt động quan trọng để chia sẻ với các đối tác Hoa Kỳ."
Hiệp định hợp tác quốc phòng đang được thương thảo có nói rõ là Hoa Kỳ sẽ không có căn cứ quân sự nào ở Philippines, nơi mà các cơ sở của Mỹ đã bị đóng vào năm 1992 vì áp lực trong nước.
Theo VOA