Sau 20 giờ thảo luận gần như liên tục, Hoa Kỳ và Afghanistan chỉ mới đồng thuận trên một số điểm cơ bản về hợp tác hậu chiến sau khi lực lượng Nato kết thúc nhiệm vụ vào cuối năm tới. Văn kiện này đã được hai bên thương lượng gay go từ 11 tháng nay để quy định nhiệm vụ của lực lượng Mỹ ở lại Afghanistan, số căn cứ quân sự và quy chế pháp lý của quân nhân Mỹ.
Tổng thống Afghanistan Hamid Karzai (phải) bắt tay Ngoại trưởng Mỹ John Kerry sau cuộc họp báo tại Kabul ngày 12/10/2013. REUTERS/Jacquelyn Martin/Pool Mặc dù Ngoại trưởng Mỹ đã đích thân sang tận Kabul để đàm phán nhưng cuối cùng vẫn không giải quyết được chướng ngại cốt lõi liên quan đến trường hợp xét xử binh sĩ Mỹ phạm tội. Đối với Washington, một quân nhân Mỹ dù phục vụ ở nước ngoài vẫn bị chi phối bởi luật pháp Mỹ.
Từ Kabul, thông tín viên Maeva Bambuck tường thuật:
Sau 12 tiếng đồng hồ thương lượng thêm cho đến 10 giờ tối thứ Bảy ngày 12 tháng 10, ngoại trưởng John Kerry rời Kabul mà không đạt được một thỏa thuận toàn diện với tổng thống Hamid Karzai về các điều kiện duy trì lực lượng Mỹ tại Afghanistan sau năm 2014.
Thật ra thì hai ông Kerry và Karzai đã giải quyết được hai vấn đề cốt lõi: Washington đồng ý tham khảo ý kiến Kabul mỗi lần mở một cuộc hành quân chống khủng bố trên lãnh thổ Afghanistan. Phía Kabul, tổng thống Karzai bỏ yêu sách muốn Mỹ phải can thiệp nếu Afghanistan bị tấn công quân sự từ các nước láng giềng.
Tồn tại một vấn đề gay go khác là « quyền đặc miễn trừ tư pháp » của quân nhân Mỹ, trấn thủ tại Afghanistan, nếu phạm tội sau năm 2014. Washington dứt khoát không chấp nhận yêu sách của Kabul muốn chính tòa án Afghanistan xét xử binh sĩ Mỹ phạm tội trên lãnh thổ Afghanistan. Năm 2011, cũng vì điều kiện không khoan nhượng này của Bagdad mà Hoa Kỳ quyết định rút hết toàn bộ lực lượng ra khỏi Irak thay vì để lại một số đơn vị yễm trợ.
Cuối cùng, hai ông Kerry và Karzai chọn thỏa hiệp để hội đồng nhân sĩ Afghanstan Loya Jirga định đoạt, một hình thức trưng cầu ý kiến lãnh đạo các bộ tộc. Nhưng chọn giải pháp này không phải là dấu hiệu thuận lợi cho Washington.
Công luận Afghanistan chưa quên trường hợp Robert Bales, một hạ sĩ quan Mỹ can tội hạ sát 16 dân làng trong đó có nhiều phụ nữ và trẻ em năm 2012. Bản án chung thân chỉ tạm làm giảm phần nào cơn giận của người Afghanistan muốn can phạm phải ra tòa tại nơi gây tội ác.
Tú Anh (RFI)