Nhập cư và vụ Mỹ nghe lén: Hai hồ sơ chính của Thượng định Châu Âu

Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Herman Van Rompuy (T) và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jose Manuel Barroso trong cuộc họp báo tại Bruxelles, 24/10/2013 Ba tuần lễ sau vụ đắm tàu làm hơn 360 thuyền nhân thiệt mạng tại Lampedusa – Ý, các thành viên Châu Âu ở vùng Địa Trung Hải, gồm Ý, Malta, Hy Lạp và Tây Ban Nha đòi các đối tác trong Liên Hiệp Châu Âu đưa hồ sơ nhập cư vào chương trình nghị sự. Thủ tướng Ý yêu cầu mở rộng vai trò của cơ quan giám sát biên giới Châu Âun Frontex. Malta đòi Bruxelles phải có một chiến lược rõ ràng về nhập cư. Thủ tướng Tây Ban Nha nhấn mạnh việc kiểm soát biên giới để ngăn chặn các làn sóng nhập cư bất hợp pháp vào Liên Hiệp Châu Âu phải là « nghĩa vụ chung ». 

Hồ sơ thứ nhì đang thu hút chú ý của các bên liên quan đến vụ Mỹ bị tố cáo theo dõi các đồng minh Châu Âu. Đầu tuần, nhật báo Le Monde tiết lộ, Pháp là mục tiêu nghe trộm của cơ quan an ninh Hoa Kỳ NSA. Hơn 70 triệu lượt ghi âm các cuộc điện đàm của công dân Pháp đã bị NSA lưu trữ. Tiếp theo đó, chính phủ Đức thông báo là điện thoại di động của Thủ tướng Angela Merkel dường như đã bị theo dõi. Berlin vào sáng 24/10 đã triệu đại sứ Mỹ tại Đức lên Bộ Ngoại giao để giải thích về vụ việc. 

Tuy cùng là mục tiêu tấn công của ngành tình báo Hoa Kỳ, nhưng trước mắt các nước Châu Âu chưa có chung một tiếng nói. Vài giờ trước khi Thượng đỉnh Bruxelles khai mạc, Ủy ban Châu Âu kêu gọi 28 nước thành viên trong Liên Hiệp Châu Âu hãy « đoàn kết » để đối phó trong vụ này. 

Ngoài ra, tổng Thống Pháp François Hollande và thủ tướng Đức Angela Merkel sẽ có một cuộc hội đàm riêng bên lề Thượng đỉnh Bruxelles hôm 24/10 để thảo luận về vụ Paris và Berlin trong tầm ngắm của ngành tình báo Hoa Kỳ.

Tổng thống Mỹ B.Obama cam đoan không có chuyện Washington theo dõi thông tin của Thủ tướng Merkel cũng như của chính phủ Đức. Chính quyền Berlin phản ứng cương quyết, nhưng vẫn giữ thái độ khá mềm mỏng với đồng minh Washington.

Thông tín viên Pascal Thibault tường trình từ thủ đô Đức: 

« Mùa hè năm nay, bà Angela Merkel trong một cuộc trả lời phỏng vấn đã bác bỏ khả năng bà bị cơ quan an ninh Mỹ nghe lén điện thoại. Vài tuần sau đó, phụ trách bộ phận an ninh của Đức xác nhận vụ NSA đã khép lại.

Giờ đây, bà Angela Merkel lại bị lôi kéo vào chủ đề đã từng bị đàm tiếu nhiều hồi mùa hè. Phát ngôn viên của Thủ tướng Đức đã phản ứng rất mạnh mẽ về cuộc nói chuyện điện thoại giữa bà Merkel và ông Obama hôm 23/10 với tuyên bố: Nếu như sự việc này được khẳng định là có thực, chúng tôi đánh giá là không thể chấp nhận được. Đó là giọng điệu cương quyết cùng với lập trường mềm mỏng của chính phủ Đức trong những tuần qua.

Về phần giới chính trị, cánh tả cũng như cánh hữu đều lên án hành động nghe lén là không thể chấp nhận được và sẽ làm đổ vỡ lòng tin giữa hai đồng minh. Một nhật báo Đức nhấn mạnh rằng, trước kia, Hoa Kỳ vẫn là biểu tượng của sự tự do, nay lại ứng xử như một cường quốc bất chấp luật pháp và coi thường đồng minh.

Về chính sách đối nội, tờ báo Süddeutsche Zeitung nhận định Thủ tướng Đức giờ đây chắc sẽ không bị chỉ trích quá nhiều về lập trường trên hồ sơ này. Cánh tả cũng đã đỡ cứng rắn hơn trước. Hôm 23/10 họ đang chuẩn bị cộng tác với bà Merkel trong chính phủ mới ».