Bị chỉ trích bần tiện, Trung Quốc đành tăng viện trợ cho Philippines

Thủy quân lục chiến Mỹ và Philippines phối hợp cứu giúp nạn nhân bão Haiyan, Philippines, 13/11/2013. REUTERS Hôm thứ Hai 11/11 Bắc Kinh loan báo viện trợ 100.000 đô la cho Manila, và sau đó là Hồng Thập Tự Trung Quốc với số tiền tương đương. Số tiền hỗ trợ lấy lệ, quá thảm hại so với viện trợ từ các quốc gia khác, kể cả các nước nghèo, đã khiến cộng đồng quốc tế chê cười. 

Được biết các nước Hoa Kỳ, Anh, Úc đều viện trợ cho Philippines trên 20 triệu đô la mỗi nước, chưa kể các phương tiện khác được huy động. Indonesia, một nước Châu Á cũng thường xuyên bị thiên tai, tặng 2 triệu đô la. Đức Giáo hoàng Phanxicô gởi tặng đợt đầu 150.000 đô la, và AFP cho biết, ngay cả nước láng giềng Việt Nam cũng bị ảnh hưởng trận bão Hải Yến, đã tặng Philippines 100.000 đô la. 

Tuần báo uy tín Time của Mỹ chạy tựa « Nền kinh tế thứ nhì thế giới tống bớt tiền lẻ cho đảo quốc bị bão tàn phá ». Báo Time cho rằng đây là một số tiền « đáng sỉ nhục » và đả kích sự « bủn xỉn » của Bắc Kinh. 

Hai nước đang tranh chấp kịch liệt chủ quyền lãnh thổ tại Biển Đông: Manila đòi hỏi chủ quyền bãi cạn Scarborough chỉ cách duyên hải Philippines có 200 km, đã bị Bắc Kinh chiếm vào năm ngoái. 

Đại sứ quán Trung Quốc tại Philippines rốt cuộc cho biết Bắc Kinh sẽ viện trợ bổ sung 10 triệu nhân dân tệ (1,2 triệu euro) bằng hàng hóa: Mền, lều và các vật liệu khác. Thông cáo của tòa đại sứ Trung Quốc cam đoan: « Tất cả những hàng hóa này hiện đang được chuẩn bị và sẽ chuyển giao cho chính phủ Philippines càng sớm càng tốt ». Thông cáo này hôm 14/11 đọc được trên trang web của đại sứ quán Trung Quốc nhưng không có bản tiếng Hoa. 

Ngay tại Hoa lục, thái độ của Bắc Kinh cũng gây nhiều tranh cãi trên các mạng xã hội. Nhiều cư dân mạng dân tộc chủ nghĩa ủng hộ việc chỉ hỗ trợ tối thiểu cho Philippines. Trên mạng Vi Bác, người thì cho rằng nếu quá « hào hiệp » với Philippines là đi ngược lại với tình cảm của dân Trung Quốc. Người khác cam đoan Manila sẽ không biết ơn mà dùng tiền viện trợ đi mua vũ khí đánh lại Trung Quốc. 

Báo chí Nhà nước tìm cách giảm nhẹ các cuộc tranh luận về vấn đề này. Tờ Global Times ngay từ hôm thứ Ba đã nhắc nhở, việc giúp đỡ Manila là có lợi cho chính Bắc Kinh. Xã luận của báo này viết: « Trung Quốc, với tư cách một cường quốc có trách nhiệm phải tham gia vào các hoạt động cứu hộ một nước láng giềng bị thiên tai, cho dù đó là một nước thù địch hay không ». 

Hôm 14/11, Global Times cũng quay lại đề tài này, nhấn mạnh: « Vị thế của một quốc gia trên trường quốc tế không chỉ tùy thuộc vào sức mạnh kinh tế và quân sự, mà còn được quyết định bởi quyền lực mềm được triển khai, trong đó có thái độ trước các thảm họa nhân đạo ».

Một thành viên lực lượng cứu hộ thiên tai Nhật Bản đang chuyển hàng cứu trợ tại sân bay Tacloban, Philippines, 12/11/2013. REUTERS/Edgar Su Đây là một chiến dịch được cho là lớn nhất ở nước ngoài của quân đội Nhật kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ 2, quy mô còn lớn hơn chiến dịch mà Tokyo tham gia cứu hộ Indonesia trong trận sóng thần 2004.

Theo Bộ Quốc phòng Nhật, Tokyo dự tính đưa tới Philippines tối đa một nghìn quân thuộc Lực lượng phòng vệ, ba tàu chiến cùng nhiều máy bay trực thăng và vận tải quân sự.

Chính phủ Nhật cho biết hành động trên đáp lại đề nghị được giúp đỡ của Philippines sau trận bão Haiyan. Tokyo cũng hứa viện trợ cho Manila 10 triệu đô la và đã cử một đoàn chuyên gia y tế gồm 25 người và 50 binh sĩ tới làm nhiệm vụ cứu hộ tại vùng bị bão tàn phá.

Trong thời gian đệ nhị Thế Chiến, Nhật cũng đã từng chiếm đóng Philippines. Tuy nhiên, không như một số nước Châu Á khác, chính phủ Philippines không đặt vấn đề quá nặng nề về quá khứ quân phiệt của Nhật.

Philippines vẫn coi Nhật Bản cũng như Hoa Kỳ là đồng minh chiến lược, để có thể làm đối trọng với ảnh hưởng của Trung trong khu vực.