Tân Hoa Xã ngày 29/11/2013 loan báo, chính quyền Trung Quốc hôm 28/11 đã gởi nhiều phi cơ tiêm kích và một phi cơ do thám bay vào « vùng nhận dạng phòng không » (ZAI) do Bắc Kinh đơn phương lập ra tại biển Hoa Đông.
Tiêm kích J-10 của Trung Quốc cất cánh từ căn cứ không quân ở ngoại ô Thiên Tân (ảnh chụp 13/04/2010). REUTERS Cũng trong hôm 28/11, Nhật Bản và Hàn Quốc đều cho phi cơ chiến đấu bay vào vùng này. Trước đó hôm thứ Ba 26/11, Hoa Kỳ cũng đã điều hai pháo đài bay B-52 bay qua, như một dấu hiệu chứng tỏ sự ủng hộ đồng minh Nhật Bản. Tất cả các máy bay chiến đấu trên đều không báo cho Bắc Kinh trước khi bay vào « vùng nhận dạng phòng không ».
Cuối tuần trước, Trung Quốc đã thông báo là các phi cơ ngoại quốc bay vào vùng nhận dạng phòng không do Bắc Kinh tự ý quy định, kể cả các máy bay dân dụng, phải báo trước cho chính quyền Trung Quốc. Vùng phòng không này bao phủ cả khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư do Tokyo quản lý nhưng Bắc Kinh yêu sách chủ quyền.
Ông Trầm Kim Khoa (Shen Jinke), phát ngôn viên Không quân Trung Quốc tuyên bố, nhiệm vụ của phi đội tuần tiễu được gởi đi hôm 28/11 là « một biện pháp phòng vệ, phù hợp với thực tiễn quốc tế hiện nay ». Theo ông, các máy bay tiêm kích trong đó có những chiếc Sukhoi-30 do Nga sản xuất thực hiện việc tuần tiễu thường lệ và giám sát các « mục tiêu » trong vùng nhận dạng phòng không.
Trầm Kim Khoa tuyên bố: « Không quân Trung Quốc đang được đặt trong tình trạng báo động, và sẽ sử dụng các biện pháp để đối phó với các mối đe dọa trên không khác nhau, nhằm đảm bảo chắc chắn sự an toàn của không phận đất nước ».
Tuy vậy, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Dương Vũ Quân (Yang Yujun) lại tỏ thái độ ôn hòa hơn, nói rằng sẽ « không đúng đắn » nếu cho là Trung Quốc sẽ bắn hạ các phi cơ bay vào vùng nhận dạng phòng không mà không báo cáo.
Chánh văn phòng nội các Nhật Bản Yoshihide Suga hôm 29/11 tuyên bố là không biết có các phi cơ Trung Quốc trong vùng nhận dạng phòng không này hay không, nhưng Nhật vẫn duy trì cảnh giác. Hai công ty hàng không chính của Nhật là ANA và Japan Airlines kể từ hôm thứ Tư đã không còn thông báo cho chính quyền Bắc Kinh khi bay qua vùng này.
Quan hệ Nhật-Trung đã trở nên căng thẳng từ hơn một năm qua vì vấn đề chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Hoa Kỳ tuyên bố không đứng về phía nào, nhưng công nhận việc Tokyo đang quản lý hành chính, và bảo đảm rằng hiệp ước an ninh Mỹ-Nhật cũng liên quan đến quần đảo này.
Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden tuần tới sẽ đến thăm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Nhân chuyến công du, ông Biden sẽ cố gắng làm hòa dịu bớt tình hình cuộc khủng hoảng mới này.
Global Times: Nhật phải là mục tiêu chính của vùng phòng không
Nhật báo Global Times của Trung Quốc hôm 29/11/2013 khẳng định, Nhật Bản phải là « mục tiêu chủ yếu » của vùng nhận dạng phòng không do Bắc Kinh quy định. Tờ báo nổi tiếng là dân tộc chủ nghĩa cho rằng tình hình căng thẳng dâng cao thậm chí có thể dẫn đến một cuộc « chiến tranh lạnh ».
Bản đồ vùng nhận dạng phòng không do Trung Quốc đơn phương thiết lập (ảnh internet)
Global Times viết: « Chúng ta phải không ngần ngại sử dụng những biện pháp đối phó đúng lúc khi Nhật từ chối tuân thủ vùng nhận dạng phòng không do Trung Quốc quyết định ».
Cả Nhật Bản lẫn Hàn Quốc hôm 28/11 đều khẳng định đã gởi phi cơ bay qua vùng này mà không báo cho chính quyền Trung Quốc, sau phi vụ của hai chiếc B-52 của Mỹ vào đầu tuần. Nhưng theo Global Times, thái độ của Hoa Kỳ và Hàn Quốc có thể được bỏ qua, vì Nhật Bản mới là « mục tiêu chủ yếu » trong khu vực.
Tờ báo nhấn mạnh: « Nếu Hoa Kỳ không đi quá xa, chúng ta sẽ không nhắm vào họ trong vùng nhận dạng phòng không của ta. Điều mà ta phải làm hiện nay là kiên quyết chống lại mọi hành động khiêu khích của Nhật Bản ».
Tương tự, những đả kích từ Úc « có thể được ngó lơ trong lúc này » vì hai nước « không có những bất đồng thực sự ». Bắc Kinh « không cần thay đổi thái độ đối với Seoul », vì Hàn Quốc cũng đang có quan hệ căng thẳng với Nhật Bản.
Được đơn phương tuyên bố vào thứ Bảy tuần trước, vùng nhận dạng phòng không Trung Quốc bao trùm một phần lớn biển Hoa Đông và phủ lên khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Bắc Kinh quy định các phi cơ bay ngang qua vùng này phải trình kế hoạch bay, cho biết quốc tịch và giữ liên lạc vô tuyến với chính quyền Trung Quốc. Những đòi hỏi trên đã gây ra một trận bão ngoại giao trong khu vực.
Hôm 28/11 Trung Quốc đã cho các phi cơ chiến đấu bay lên tuần tiễu vùng này. Global Times cảnh cáo: « Nếu cứ tiếp tục, có thể sẽ có những vụ va chạm và đối đầu (giữa Trung Quốc và Nhật Bản), và tình hình căng thẳng trên không tương tự như cuộc chiến tranh lạnh giữa Hoa Kỳ và Liên Xô trước đây ».
Thụy My (RFI)