Thị trường chứng khoán sụt giá làm danh sách tỷ phú Trung Quốc mỏng hẳn đi Báo Anh báo động chuyện các tỷ phú Nga và Trung Quốc đều gặp khó khăn tài chính và phải tìm đến giới chính trị để dựa dẫm.
Khủng hoảng tài chính đang làm đảo ngược số phận các 'người hùng' của Nga thời chuyển đổi thế chế: Oleg Deripaska, Mikhail Fridman, Roman Abramovich v.v. trong lúc những tỷ phú Trung Quốc như Hoàng Quang Dụ không chỉ bị bắt mà còn có nguy cơ mất nghiệp.
Moscow vắng đại gia
Nhà báo Mark Franchetti viết trên The Times of London (22/02/09) rằng từ tháng Năm 2008, thị trường chứng khoán Nga mất đi 80% giá trị và Moscow nay chỉ còn một nửa con số 110 tỷ phú đôla.
"Các oligarch của Nga mất đi chừng 150 tỷ bảng Anh trong vòng vài tháng qua".
Các tỷ phú còn lại hiện đang phải rơi vào vòng tay của các ông chủ Kremlin để xin cứu viện và đảm bảo chuyện sống còn.
Lấy ví dụ Oleg Deripaska, tỷ phú ngành nhôm có tài sản ước tính khoảng 14 tỷ bảng Anh năm ngoái, vừa mất 6 tỷ và còn phải nhận 3 tỷ tiền 'cứu trợ' từ chính quyền. Một người khác, Michail Fridman, cũng phải đến cầu cạnh Tổng thống Medvedev vì thiếu tiền. Cũng mới năm ngoái, ông Fridman được xếp hạng người giàu thứ 20 trên toàn thế giới, theo tạo chí Forbes.
Nay ông cần 1.3 tỷ bảng Anh từ điện Kremlin để cứu vụ làm ăn trong ngành điện thoại di động.
Alisher Usmanov, người nắm cổ phiếu CLB bóng đá Anh Arsenal từng mời nhà báo Franchetti ăn trưa một năm trước tại dinh thự 12 héc ta có đầy vệ sĩ. Khi ấy, ông ta có chừng 5 tỷ bảng Anh nhưng nay được nói là không còn mấy. Gặp và nói chuyện với Michail Fridman tại Moscow không lâu trước khi ông ta phải đến tìm sự hỗ trợ của Tổng thống Medvedev, nhà báo Franchetti được nghe rằng thời mà các tỷ phú tác động đến chính trị Nga đã qua. Các tỷ phú Nga hoặc đầu hàng Kremlin, hoặc phải bỏ nước ra đi Ông Fridman nói:
"Chuyện giới kinh doanh ảnh hưởng đến chính trị Nga hôm nay chỉ là huyền thoại, là chuyện bậy."
Thời Yeltsin, đúng là có những người đã chia các mối làm ăn cùng chính giới và còn trực tiếp nhúng tay vào chính trị.
Nhưng từ khi ông Vladimir Putin lên cầm quyền, các tỷ phú Nga hoặc phải 'đầu hàng' điện Kremlin, hoặc bị trừng phạt và phải bỏ nước ra đi. Người 'ngã ngựa' đau nhất là tỷ phú trẻ Mikhail Khodorkovsky, chủ tập đoàn dầu khí Yukos, bị bắt và xử tù.
Boris Berezovsky, oligarch thế lực nhất Nga đã phải bỏ tham vọng chính trị và trốn khỏi Nga sau khi không còn được Kremlin chấp nhận hồi năm 2000. Vladimir Gusinsky, tỷ phú không ủng hộ Putin đã bị bắt giam ngắn ngày trước khi bỏ trốn khỏi Nga như Berezovsky, để lại cả một đế quốc truyền thông.
Người được xem như 'biết điều', theo nhà báo Franchetti, chính là Roman Abramovich. Còn trẻ, từng là bạn với con gái cựu tổng thống Yelsin và chồng cô ta, Abramovich nay sẵn sàng chi tiền khi Kremlin yêu cầu cho các 'việc công'. Làm chủ CLB Chelsea ở Anh nhưng Abramovich vẫn về Nga và giữ quan hệ với các chủ nhân ông cầm quyền.
Công ty Evraz chuyên về khai khoáng của Abramovich cũng phải nhận khoản tiền tương đương 1.7 tỷ bảng Anh của nhà nước Nga để trả nợ nước ngoài.
Giàu bị ghétTại Trung Quốc, tình hình có vẻ giống Nga nếu nói về số phận các tỷ phú.
Chỉ có điều khác biệt là dư luận và cả một số phe phái trong đảng Cộng sản nay nhắm vào các đại gia Trung Quốc để trút giận trong khi các tỷ phú Nga có thể bị ghét nhưng nếu biết thời thì vẫn tồn tại.
Phóng viên Michael Sheridan trên Times of London 01/03/2009 viết rằng lối sống xa hoa của các tỷ phú mới nổi tại Trung Quốc khiến dân chúng bực bội.
Người dân nghĩ các đại gia làm ăn được là nhờ tham nhũng và quan hệ với giới có quyền thế.
Nay thì với cuộc khủng hoảng kinh tế, khi hàng triệu người phải chịu cảnh thất nghiệp, cơn giận từ dư luận, báo chí dồn sang những người giàu có:
"Dư luận bực giận vì nạn tham nhũng trong quan chức nay chuyển sang thành căm thù giai cấp với hết triệu phú này đến triệu phú khác hoặc vào nhà đá, hoặc phải chạy đến cầu xin sự bảo trợ của thân hữu chức to".
Sau vụ ông Hoàng Quang Dụ bị bắt năm ngoái, nay có trường hợp gặp khó khăn của tỷ phú Larry Yung (Vinh Trí Kiện), 66 tuổi, con trai của một cựu phó chủ tịch nước CHND Trung Hoa.
Người Trung Quốc nghèo khó lên án sinh hoạt xa hoa của giới nhà giàu Là chủ của tập đoàn Citic, một cánh đầu tư thuộc chính quyền trung ương, ông Yung nay gặp khó khăn sau một vụ làm ăn dính tới buôn bán đôla Úc.
Trong lúc Hong Kong đang điều tra vụ việc, ông đã bỏ chạy về Bắc Kinh tìm sự bảo vệ.
Bà Trương Nhân, chủ hãng giấy Cửu Long, từng giữ vị trí một trong 10 phụ nữ tự làm nên sự nghiệp tỷ phú trên thế giới, nay cũng rơi vào cảnh không may sau khi xuất khẩu của công ty bà sụt 90%.
Nhưng người dân còn vui khi bà Trương gặp hạn vì bà "là bộ mặt của chủ nghĩa tư bản".
Ngồi trong Đại hội Hiệp thương Chính trị bên cạnh Quốc hội Trung Quốc, bà từng đề nghị cắt giảm thuế cho người giàu và ngăn cản luật lao động mới cấm chủ khai thác nhân công một cách thậm tệ.
Không phải bây giờ các tỷ phú Trung Quốc mới mất tiền.
Báo Anh, tờ The Guardian hồi tháng 11/2008 đã đưa tin cổ phiếu sụt giá khiến Trung Quốc chỉ còn 24 tỷ phú, từ con số 66 trong năm 2007.
Mấy quý cuối năm 2008 chứng kiến thị trường chứng khoán Trung Quốc sụt 60%, và thị trường Hong Kong xuống giá 50%.
Điểm đáng chú ý, như Michael Sheridan viết là giống như ở Nga, các tỷ phú còn lại của Trung Quốc nay đều về với những người có thế lực chính trị để được an toàn.
(Theo BBC)