 |
| Ảnh minh hoạ |
Mối quan hệ ngày một xấu đi giữa Nga và phương Tây, đặc biệt sau vụ bê bối gián điệp liên quan đến NATO, đã và đang đẩy Nga ngày càng gần về phía Trung Quốc. Moscow và Bắc Kinh đã nhất trí cùng nhau đẩy mạnh mối quan hệ hợp tác quân sự song phương đồng thời tiến hành một kế hoạch Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO) nhằm chống lại sự bành trướng của Mỹ vào khu vực Trung Á.
Từ Tây sang Đông
Chủ nghĩa "hướng phương Tây" đang phải nhường bước cho chủ nghĩa "hướng phương Đông" trong chính sách ngoại giao tương lai của Moscow. Trong bối cảnh mối quan hệ với phương Tây đang trên đà đi xuống thì việc Nga chuyển hướng sang xây dựng một mối quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc là điều không thể tránh khỏi.
Moscow đã phản ứng một cách tức giận trước việc NATO gần đây trục xuất 2 nhà ngoại giao Nga vì cáo buộc họ làm gián điệp. Nga đã gọi động thái của NATO là một hành động “khiêu khích trắng trợn và mang tính sỉ nhục” đối với Nga. Bộ Ngoại giao Nga đã cáo buộc “các lực lượng giả dối” ở phương Tây đang nỗ lực tìm cớ để phá hoại các cuộc đối thoại giữa Nga và Châu Âu.
Đại sứ Nga tại NATO còn đi xa hơn, cáo buộc phương Tây “đang tìm cách ngăn cản quá trình cải thiện quan hệ Nga-Mỹ". Kết quả là cuộc họp cấp ngoại trưởng đầu tiên giữa Nga và NATO dự kiến diễn ra vào ngày 19/5 đã đổ vỡ. Lực lượng hiếu chiến không muốn quan hệ tốt đẹp hơn giữa Nga và phương Tây đã thắng thế.
Trước đó, Moscow cũng lên án gay gắt cuộc tập trận của NATO tại Gruzia, cho rằng đó là “một hành động khiêu khích công khai”. Tổng thống Dmitry Medvedev cảnh báo về “hậu quả tiêu cực” của các cuộc tập trận đồng thời cáo buộc NATO đang khuyến khích Gruzia “tái quân phiệt hoá”. Moscow dường như lo ngại về một âm mưu “dồn Nga vào chân tường” ở khu vực Caucasus.
Trong một hành động được coi là đáp trả phương Tây, Moscow đã ký các thoả thuận bảo vệ biên giới với hai khu vực ly khai của Gruzia là Abkhazia và Nam Ossetia. Theo đó, hai khu vực này đã trao trách nhiệm bảo vệ biên giới của họ cho các lực lượng của Nga.
Tất cả những nhân tố trên đã khiến quan hệ NATO và Nga trở nên khó lòng hàn gắn. Nhưng mọi việc chưa dừng lại ở đó. NATO, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Mỹ, lại một lần nữa quyết tâm “cắm trại” tại khu vực Trung Á.
Phương Tây gần đây đang nỗ lực thiết lập một trung tâm chống khủng bố của NATO ở Tajikistan sau khi Mỹ ký được thảo thuận xây dựng một căn cứ cho các chiến dịch của NATO tại nước này. Mỹ cũng đã thiết lập được những cơ sở tương tự tại Uzbekistan và đang đàm phán để đặt được một căn cứ tại Turkmenistan. Những bước đi này của Mỹ và phương Tây chắc chắn sẽ khiến Nga lo ngại và tức giận.
Những diễn biến trên đã chứng tỏ nỗ lực nối lại các cuộc đối thoại và quan hệ giữa Nga-NATO dường như đã thất bại. Hy vọng nhen nhóm về “sự điều chỉnh” trong quan hệ Nga-Mỹ cũng ngày một mờ nhạt. Trong khi Nga đang phải đối mặt với rất nhiều sức ép từ phương Tây thì hai quan chức hàng đầu của Trung Quốc - Bộ trưởng Quốc phòng Liang Guanglie và Ngoại trưởng Yang Jiechi, đã đến bắt tay với Moscow.
Tình bạn Nga-Trung
Nga và Trung Quốc đã nhất trí đẩy mạnh chương trình hợp tác quân sự song phương, trong đó có việc tổ chức đến 25 cuộc tập trận chung trong năm 2009. Đây là một dấu hiệu chứng tỏ hai bên đang tăng cường thúc đẩy các mối quan hệ chiến lược.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã đề cập đến hai nguyên tắc cơ bản là nền móng cho quan hệ hợp tác chiến lược Nga-Trung “đang ngày càng phát triển nhanh chóng".
Một là, hai nước có chung quan điểm về thế giới đương đại.
Hai là, hai bên “sẽ luôn ủng hộ lẫn nhau trong các vấn đề cụ thể” có liên quan và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia của mỗi bên.
Lực chọn từ một cách thận trọng, Ngoại trưởng Lavrov nói thêm rằng Nga và Trung Quốc đã đồng ý trong các cuộc gặp gỡ ở Moscow rằng “sự giúp đỡ lẫn nhau theo kiểu tình bạn, tình đồng chí” giữa hai nước sẽ tiếp tục được tăng cường.
Song song với việc củng cố quan hệ đối tác chiến lược song phương, Moscow và Bắc Kinh sẽ tìm cách tăng cường sức mạnh của SCO để làm đối trọng với Mỹ và NATO.
Tờ People''s Daily của Trung Quốc gần đây có đăng một bài xã luận trong đó nói rằng, trong khi chính sách của Obama có đặc điểm là dùng “quyền lực mềm” thì điều đó chỉ có ý nghĩa về mặt chiến thuật bởi vì “Mỹ sẽ không từ bỏ vai trò thống trị thế giới… Gói một chiếc gậy lớn trong một lớp bọt biển mềm hoặc là giơ củ cà rốt ra phía trước trong khi đằng sau đó là một chiếc gậy lớn, Mỹ chưa bao giờ từ bỏ sức mạnh quân sự hùng mạnh của nước này ... Chính sách ngoại giao cũng là một kiểu trò chơi chính trị.
Một trong những nhân tố cơ bản là giành được lợi ích lớn nhất với cái giá thấp nhất. Sự điều chỉnh trong chính sách ngoại giao của Tổng thống Obama chỉ là để nhằm giảm sự mất mát xuống mức thấp nhất mà không có bất kỳ sự thay đổi nào về mục tiêu giành nhiều lợi ích nhất."
Bài bình luận trên rõ ràng là nói đến khu vực Trung Á. Cả Nga và Trung Quốc đều nhận ra rằng chính sách của Mỹ ở Trung Á đang xâm lấn vào các lợi ích then chốt của họ ở khu vực. Đài truyền hình Nga còn chiếu một bộ phim tài liệu cáo buộc Mỹ sử dụng căn cứ không quân ở Manas, Kyrgyzstan, để thực hiện các hoạt động tình báo.
Có nhiều dấu hiệu cho thấy Moscow và Bắc Kinh sẽ đầu tư vào SCO để làm công cụ chính trong việc đối phó với các động thái của Mỹ nhằm mở rộng tổ chức NATO sang khu vực Trung Á. SCO gần đây đã tiến hành các cuộc tập trận ở Tajikistan.
Trong cuộc gặp giữa các Bộ trưởng Quốc phòng của SCO cách đây khoảng 2 tuần, Trung Quốc đã cam kết mạnh mẽ trong việc củng cố sự hợp tác trong SCO nhằm chống lại những thách thức trong khu vực. Trong một phát biểu ám chỉ Mỹ, Bộ trưởng Liang kêu gọi chống lại “chủ nghĩa bá quyền, chính trị bè phái và sự đối đầu” trên thế giới đồng thời nhấn mạnh vai trò của SCO trong khu vực Âu Á.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Lavrov cho biết Moscow và Bắc Kinh ủng hộ “việc củng cố toàn diện tổ chức SCO như là một nhân tố chính thúc đẩy sự ổn định và an ninh ở khu vực Trung Á".
Thanh An (Theo vietinfo.eu)