Tổng thống Obama gửi thư cho bảy nước Arab.
Trong nỗ lực thúc đẩy tiến trình hòa bình và an ninh Trung Đông, cùng lúc đặc phái viên Mỹ về Trung Đông George Mitchell và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates đến khu vực này để thảo luận với lãnh đạo các nước.
Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông George Mitchell (trái) và Tổng thống Palestine Mahmud Abbas.
Thuyết phục ngưng xây dựng các khu định cư Ngày 28-7, tại TP Jerusalem, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có cuộc gặp với ông George Mitchell để trao đổi về các khu định cư Do Thái ở bờ Tây (Palestine). Mỹ muốn Israel phải ngưng xây dựng khu định cư nhưng ông Netanyahu khẳng định Israel phải tiếp tục xây dựng để bảo đảm sự phát triển tự nhiên của dân số.
Dù không có thỏa thuận nào được đưa ra sau đó nhưng cả hai nhà lãnh đạo cho biết đã có tiến triển tốt trong cuộc trao đổi về các khu định cư Do Thái.
Trước đó hai ngày, trong cuộc gặp với ông Mitchell ở thủ đô Tel Aviv, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Ehud Barak đã đề cập đến khả năng không xây dựng thêm các khu định cư ở bờ Tây nhưng vẫn cho phép tiến hành các dự án đang xây dựng dở dang.
Ông George Mitchell muốn tìm kiếm một thỏa thuận, theo đó Israel ngưng xây dựng khu định cư, đồng thời các quốc gia Arab phải có phản hồi tương xứng để hướng đến bình thường hóa quan hệ với Israel. Cụ thể là các nước Arab sẽ cho phép máy bay vận tải dân sự và vận chuyển hành khách của Israel bay qua không phận của các nước này; cho phép Israel mở các văn phòng quyền lợi (một dạng cơ quan khi hai nước chưa thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ) ở thủ đô các nước Arab...
Mỹ hy vọng các bước đi hướng tới việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao và thương mại giữa các nước Arab với Israel có thể giúp ông Netanyahu thuyết phục được các đối tác chính trị trong liên minh cánh hữu của ông đồng ý ngưng xây dựng các khu định cư.
Xúc tiến hòa đàm Syria-Israel Trong khuôn khổ chuyến viếng thăm Trung Đông, ngày 26-7 tại thủ đô Damascus (Syria), đặc phái viên Mitchell cũng ngỏ ý rằng Mỹ sẽ nới lỏng các biện pháp hạn chế thương mại với nước này (áp đặt cách đây năm nay vì đã ủng hộ các hoạt động khủng bố có tổ chức chống Israel). Thông qua đó, Mỹ muốn thuyết phục Syria tiến hành các cuộc hòa đàm với Israel.
Syria và Irsael vẫn chính thức đang ở trong tình trạng chiến tranh.
Hai nước này đã thương lượng hòa giải thông qua nước trung gian Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều năm qua. Syria muốn Israel phải giao trả cao nguyên Golan vốn bị Israel chiếm giữ từ năm 1967. Tuy nhiên, các cuộc thương lượng đã ngưng lại sau khi Israel phát động tấn công dải Gaza vào cuối năm ngoái.
Ông Mitchell cam đoan với Tổng thống Bashir el-Assad sẽ đẩy nhanh việc xử lý giấy phép xuất khẩu thiết bị kỹ thuật cao cho Syria nhằm giúp nước này tiếp nhận phụ tùng máy bay, các sản phẩm công nghệ thông tin và thiết bị viễn thông.
Ngày 27-7, ông Mitchell tiếp tục gặp Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak ở Cairo và Tổng thống Mahmud Abbas ở bờ Tây. Ai Cập là nước trung gian hòa đàm giữa đảng Fatah của ông Abbas và phong trào Hồi giáo Hamas và cũng là nước môi giới thương lượng giữa Israel và phong trào Hồi giáo Hamas.
Sau các cuộc gặp này, ông Mitchell đã kêu gọi Israel, Palestine và các quốc gia Arab đừng ngại những bước đi khó khăn để mang lại hòa bình cho khu vực. Cùng ngày, người phát ngôn Nhà Trắng cho biết Tổng thống Barack Obama đã gửi thư hối thúc chính phủ của bảy nước Arab đưa ra các biện pháp xây dựng lòng tin cũng như các động thái hòa giải để tạo ra một bầu không khí thuận lợi cho đàm phán hòa bình.
Ngày 28-7, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates đã đến Iraq nhằm thảo luận các vấn đề an ninh cũng như việc buôn bán vũ khí giữa Mỹ và Iraq. Trước đó một ngày, tại thủ đô Amman (Jordan), ông Gates đã có thảo luận với Quốc vương Abdullah về việc nâng cao hợp tác quốc phòng song phương.
LÊ LINH (phapluattp.vn)