Mỹ muốn dùng bài học chiến tranh Việt Nam vào Afghanistan

Học giả Stanley Karnow (người ngồi).

Các quan chức cao cấp của Mỹ đã phải viện tới sự giúp đỡ của một học giả hàng đầu về chiến tranh Việt Nam 40 năm trước đây để áp dụng cho cuộc chiến với Afghanistan hiện nay.

Lời đề nghị đối với nhà sử học Stanley Karnow - người đã từng đoạt giải báo chí Pulitzer, được đưa ra trong bối cảnh Mỹ đang đánh giá lại về chiến lược tại Afghanistan.

Tổng thống Mỹ Barack Obama đã tăng gấp đôi lực lượng quân đội Mỹ nhằm kiềm chế sự nổi loạn của Taliban, đồng thời giúp đỡ chính phủ Afghanistan. Tổng thống trao nhiệm vụ cho tướng Stanley McChrystal, một tư lệnh cấp cao của quân đội Mỹ phụ trách kế hoạch này.

Tướng McChrystal và Richard Holbrooke, đặc phái viên của Mỹ tại chiến trường Afghanistan đã điện thoại cho học giả Karnow - tác giả cuốn sách xuất bản năm 1983 "Việt Nam - Một chiến thắng" hôm 27.7 với mong muốn được nghe những bài học từ cuộc chiến tranh Việt Nam để áp dụng cho cuộc chiến tại Afghanistan - cuộc chiến bắt đầu từ năm 2001 khi liên quân do Mỹ đứng đầu tìm mọi cách tiêu diệt Taliban sau vụ khủng bố 11.9.

Tướng Stanley McChrystal.

Cùng quan điểm với Karnow, nhiều học giả đang bày tỏ quan ngại về sự tín nhiệm của chính phủ tổng thống Hamid Karzai bởi có đầy rẫy những cáo buộc và nghi ngờ về sự tham nhũng và hối lộ. Học giả Karnow cho rằng việc thiếu sự ủng hộ của người dân với chính quyền là điều đã xảy ra với chính quyền miền Nam Việt Nam hồi trước.

Trong cuộc phỏng vấn với AP hôm 6.8, Karnow cho biết đây là lần đầu tiên ông được các quan chức cao cấp của Mỹ tham vấn về chiến tranh. Tuy nhiên, ông không cho biết chi tiết của cuộc đàm luận.

Khi được hỏi những bài học gì được rút ra từ chiến tranh Việt Nam, ông Karnow trả lời: "Những gì chúng ta học được từ cuộc chiến Việt Nam ư? Đó là chúng ta lẽ ra đã không nên có mặt ở đó ngay từ đầu. Obama và tất cả mọi người dường như đều muốn tham chiến ở Afghanistan, nhưng tôi thì không. Không thể tưởng tượng được là Mỹ có thể thua cuộc (ở Afghanistan), nhưng điều đáng nói là năm 1967, hầu hết mọi người cũng không nghĩ là Mỹ sẽ bại trận ở Việt Nam. Có thể sẽ không có một kết cục rõ ràng nhưng nó sẽ tiếp tục kéo dài cho đến khi người Mỹ phát ngán".

Việc tham khảo ý kiến các học giả và chuyên gia là thông lệ bình thường dưới thời Obama, đặc biệt là đối với những sự kiện hoặc quyết định quan trọng.

Holbrooke và Karnow quen biết nhau kể từ khi cả hai có mặt ở Việt Nam từ đầu những năm 1960. Thời gian đó Holbrooke là một nhà ngoại giao Mỹ trẻ tuổi và Karnow là phóng viên tờ Time-Life. Cả hai nhanh chóng nhận ra sự tương đồng cũng như tương phản giữa hai cuộc chiến giữa Mỹ với Việt Nam và Afghanistan. Chính quyền Sài Gòn những năm 1960 cũng lâm vào tình trạng tham nhũng, hối lộ và mất lòng. Ở đỉnh điểm cuộc chiến Việt Nam, gần 550.000 quân Mỹ đã được huy động, trong khi đó tại Afghanistan có tới 102.000 lính quốc tế, trong đó có 63.000 là lính Mỹ.

James McAllister, một giáo sư về khoa học chính trị trường đại học Williams, Massachusetts - người từng viết rất nhiều về Việt Nam cũng đã khẳng định chính phủ Mỹ có thể học được nhiều điều từ cuộc chiến với Việt Nam: "Các nhà làm chính sách Mỹ nhìn thấy rõ ràng sự tương đồng giữa hai cuộc chiến. Họ cần phải biết rằng sai lầm ở Việt Nam nhất thiết không được lặp lại ở Afghanistan".

Vân Anh (Lao động)