Cuộc khủng hoảng kinh tế thời hiện đại đã đưa đến những hậu quả khó lường. Chỉ mới một năm trước đây, tất cả các nước thành viên Liên hiệp châu Âu (EU) đều mở rộng vòng tay ra mời chào đảo quốc Island nhỏ bé nhưng giàu có vào hệ thống của mình. Nhưng đến hôm nay, sự việc dường như bị đảo ngược. Những gì xảy ra vừa qua đối với nền kinh tế nước này làm cho thành viên các nước EU phải phân vân suy nghĩ, đặt những điều kiện khó khăn khi họ muốn cùng sống chung trong mái nhà EU.
EU được hình thành từ tháng 11 năm 1993 trên cơ sở hiệp ước Maastricht (1962) của các nước được gọi là thành viên của các cộng đồng châu Âu (Cộng đồng Kinh tế châu Âu, Cộng đồng Than và Kim loại châu Âu, Cộng đồng Năng lượng châu Âu). Cho đến nay, hệ thống này đã có 27 nước là thành viên trong đó có nhiều nước trước đây là thành viên khối các nước XHCN. Có thể kể tên thứ tự theo thời gian ra nhập EU như sau:
Bỉ, pháp, Hà Lan, Đức, Luksembur, Italia, Đan Mạch, Ireland, Anh, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Áo, Phần Lan, Thụy Điển, Séc, Hungari, Ba Lan, Slovakia, Slovenia, Litva, Latvia, Estonia, Malta, Sip, Rumani và Bungari.
Đến năm 2008, trong số những nước nói trên đã có 22 nước cùng với Thụy Sỹ tự nguyện tham gia vào hệ thống Shengen, có đường biên giới mở cửa thông từ nước này qua nước kia. Năm nước chưa tham gia hệ thống Shengen bao gồm: Anh Quốc, Ireland, Sip, Bungari và Rumani. Riêng Na uy và Island mặc dù chưa là thành viên của EU và Shengen nhưng vẫn có những chính sách cởi mở về việc qua lại đối với người dân của EU.
Ngày 24 tháng 07 năm 2009, bộ trưởng ngoại giao Island là Ossur Skarphedinsson đã xin gặp chủ tịch EU Carl Bildt (Thụy Điển) để đệ đơn xin ra nhập liên minh. Đảo quốc với dân số khoảng 320 nghìn người đã từ mấy năm nay do dự chưa muốn ra nhập mặc dù các nước láng giềng là Anh Quốc và Ireland đã là thành viên chính thức của EU từ lâu. Những người dân luôn tự hào về con người và sự giàu có của mình sợ khi vào EU nguồn cá biển và kể cả lãnh hải của họ sẽ khó được kiểm soát, khi những tàu đánh cá của EU được phép vào vùng biển này. Bây giờ thì nguồn lợi cá biển lại không phải là vấn đề quan trọng nhất. Khủng hoảng kinh tế đã làm cho các quan chức của đảo quốc đau đầu. Trong một thời gian ngắn, ba ngân hàng lớn nhất của Island đã sập tiệm, kéo theo hàng loạt các công ty bị đổ bể và hàng nghìn người bị mất việc làm. Cùng với sự phá sản của các nhà băng ở Island, đã có gần 200 nghìn người Anh và 120 nghìn người Hà Lan bị mất sổ tiết kiệm. Ai sẽ phải đền bù những thiệt hại này? Cuối cùng thì những nhà chức trách của nước Anh và Hà Lan đã phải kí một thỏa thuận với đảo quốc giúp họ chi trả nợ trong thời gian từ 2016 đến 2024 với lãi suất vay 5,5%/năm. Cả châu Âu đang phải ra tay giúp đỡ, bởi Island nằm trong khu vực có ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế của châu Âu. Tại cuộc họp ngày 27/07/2009 ở Bruselles (Bỉ), các bộ trưởng ngoại giao EU đã ủng hộ đơn xin ra nhập EU của Island. Đây là sự thuận lợi đầu tiên bởi Island từ lâu đã tham gia vào khối thị trường chung châu Âu. Tuy nhiên, để Island làm thành viên EU ngay lúc này là điều không dễ dàng.
Bộ trưởng ngoại giao Maxime Verhagen của Hà Lan khảng định rằng, Island muốn là thành viên của EU thì trước hết phải có sự đồng thuận cao trong nước. [Trong cuộc thăm dò dư luận gần đây nhất do hãng Gallupa thực hiện thì có đến 61% dân số đồng ý ra nhập EU nhưng thực tế khi trả lời câu hỏi cho thấy: 39% nói đồng ý, 39% nói không đồng ý còn 22% không có chính kiến. Trong quốc hội thì tỷ lệ là 33/28 đồng ý cho chính phủ đặt vấn đề đàm phán với EU]. Nhiều nước khác trong EU thì cho rằng, sự mở rộng EU nên ngừng lại trừ trường hợp Croatia đã được đàm phán kỹ. Tờ nhật báo „Suddeutshe Zeitung” của Đức còn nói rõ rằng, các chính khách của EU, đặc biệt là Pháp và Đức không hề muốn Island là thành viên của EU trong lúc này khi gánh nặng của khủng hoảng kinh tế đang làm đau lưng cả những người muốn giúp. Bộ trưởng ngoại giao thụy Điển, người đương nhiệm chức chủ tịch EU (nhiệm kì ½ năm) cho rằng việc đàm phán có thể kéo dài đến 3,5 năm, trong khi đó Island muốn là thành viên của EU từ năm 2012 .
Xuân Nguyên