Tại sao Triều Tiên hành xử 'ôn hòa' với Hàn Quốc?

Băng bắt đầu tan

Theo thông cáo chung của Ủy ban Hòa bình châu Á Thái Bình Dương và Tập đoàn Hyundai, Triều Tiên đồng ý để các phương tiện, an ninh, dịch vụ… phục vụ hoạt động du lịch ở núi Kumgang hoạt động trở lại.

Chủ tịch Kim Jong-Il (ngồi giữa) trò chuyện với Chủ tịch tập đoàn Hyundai là Hyun Jong Eun (ngồi bên trái).

Triều Tiên cũng cho phép công dân Hàn Quốc đi bằng đường bộ qua khu vực phi quân sự (MDL) và sau đó, tạm trú tại Triều Tiên...

Ngoài ra, Bình Nhưỡng cũng đồng ý nối lại các cuộc đoàn tụ tại núi Kumgang vào Trung Thu (ngày 3/10) giữa các gia đình Triều Tiên bị ly tán sau cuộc chiến liên Triều 1950 - 1953.

Tuy nhiên, hai bên không đưa ra thông báo về việc liệu Hyundai có đồng ý đề nghị của Triều Tiên về việc tăng lương cho các công nhân ở Kaesong hay không.

Cùng lúc, hãng tin Triều Tiên KCNA đưa tin, Bình Nhưỡng đưa ra cảnh báo toàn quốc, kêu gọi mọi lực lượng chuẩn đối phó với cuộc tập trận chung Mỹ - Hàn bắt đầu từ hôm nay vì cho rằng, hoạt động hàng năm này là biểu hiện khiêu khích, chuẩn bị cho kế hoạch tấn công Bình Nhưỡng.

Hoạt động ở Kaesong sắp trở lại bình thường.

Hai bên cùng có lợi

Theo nhiều chuyên gia, những cam kết, hoạt động vừa qua là dấu hiệu cho thấy Triều Tiên đang thay đổi cách hành xử, chuyển sang thái độ ôn hòa hơn và bằng chứng dễ thấy nhất chính là việc Triều Tiên gần đây giảm đáng kể những lời lẽ chỉ trích Hàn Quốc (từ mức 454 lần trong tháng 6/2009 xuống 275 lần trong tháng 7).

Triều Tiên có dấu hiệu hòa giải với Hàn Quốc.

Có nhiều lời giải thích cho động thái này và lý do đầu tiên mà nhiều người nghĩ tới chính là việcTriều Tiên thực chất không muốn đóng cửa khu công nghiệp Kaesong, dừng hoạt động của 100 nhà máy Hàn Quốc đang sản xuất các sản phẩm công nghiệp nhẹ ở khu công nghiệp này bởi đây là nơi đem lại cho nước này hàng chục triệu USD tiền thuế, tiền thuê đất, sản phẩm… mỗi năm.

Chưa dừng lại ở thiệt hại kinh tế, việc đóng cửa Kaesong gây ra những khó khăn về chính trị và xã hội do đóng cửa Kaesong đồng nghĩa với việc khoảng 38.000 công nhân Triều Tiên và khoảng 110.000 người liên quan (gia đình) bị ảnh hưởng  ngay lập tức. Đây là điều không thể bỏ qua, thậm chí có thể gây bất ổn xã hội, đặc biệt trong lúc Triều Tiên đang thiếu lương thực trầm trọng sau những trận lũ lụt lớn vừa qua.

Một lý do khác cũng có thể  buộc Triều Tiên "mát tính hơn" chính là sức ép từ Trung Quốc, sau khi nước này cảm thấy bị "coi thường" trong vụ Triều Tiên phóng vệ tinh ngày 5/4 và nổ bom hạt nhân 25/5. Bằng chứng là sau những hoạt động "liều lĩnh" trên của Bình Nhưỡng, Bắc Kinh ngừng xuất khẩu sang Bình Nhưỡng nhiều nguyên liệu cần thiết cho chương trình hạt nhân, bắt đầu hợp tác với các nước khác để ngăn chặn hoạt động tài chính của Triều Tiên, cũng như việc Bình Nhưỡng giao dịch vũ khí...

Và quan trọng nhất, Triều Tiên “mềm mỏng” hơn bởi đây là một phần trong kế hoạch tiến tới đàm phán song phương với Washington. Bình Nhưỡng không muốn làm Seoul khó chịu, buộc Hàn Quốc “phàn nàn” với Mỹ, ngăn cản Washington dừng ý định đối thoại song phương. Để điều đó xảy ra, việc Triều Tiên nổ bom hạt nhân, phóng tên lửa… nếm mật nằm gai thời gian qua để buộc Mỹ ngồi vào bàn đàm phán song phương…sẽ đổ sông đổ biển.

Về phía Hàn Quốc, nước này cũng có nhu cầu hợp tác với Triều Tiên. Trong diễn văn kỷ niệm ngày chiến thắng phát xít vừa qua, Tổng thống Lee Myung-bak nhấn mạnh: "Hàn Quốc sẵn sàng thảo luận và phối hợp với Triều Tiên về bất cứ vấn đề gì giữa hai miền vào bất kỳ thời điểm nào và ở bất kỳ cấp nào". Ông Lee cũng đề nghị Seoul và Bình Nhưỡng cùng cắt giảm vũ khí cũng như quân đội nhằm tiết kiệm chi phí để đầu tư cho lĩnh vực phát triển kinh tế. Trong diễn văn của mình, Tổng thống Lee tái khẳng định Hàn Quốc sẽ hỗ trợ kinh tế cho Triều Tiên, nếu Bình Nhưỡng từ bỏ vũ khí hạt nhân.

Hành động này của Hàn Quốc được nhiều người đánh giá là "khôn ngoan" bởi trong bối cảnh Mỹ có dấu hiệu chuẩn bị ngồi vào bàn đối thoại với Triều Tiên, việc Hàn Quốc có lập trường cứng rắn như trước sẽ trở nên lạc lõng, không hợp hoàn cảnh chung và kết quả sẽ là kẻ đứng ngoài trong nỗ lực phi hạt nhân hóa bán đảo này. Khi đó, các mục tiêu của Hàn Quốc như giải thoát con tin, đạt được hiệp định hòa bình...sẽ trở nên xa vời hơn nữa.

Một lý do khác buộc Hàn Quốc phải dịu giọng chính là nếu khu công nghiệp Kaesong bị đóng cửa, Seoul cũng bị thiệt hại  lớn, có thể lên tới 1,1 tỷ USD với khoảng 5.000 công ty đối tác tại Hàn Quốc bị ảnh hưởng.

Rõ ràng là hai miền Triều Tiên đều có lợi khi cùng nhau xuống giọng nhưng như chuyên gia nghiên cứu Triều Tiên thuộc ĐH Dongguk là Giáo sư Koh Yu-hwan, đề xuất đối thoại, hợp tác như trên của Tổng thống Lee Myung-bak vẫn thiếu điều kiện tiên quyết mà Bình Nhưỡng đòi hỏi để bắt đầu bất cứ cuộc đàm phán nào. Đó là Seoul phải cam kết tôn trọng và thực thi những thỏa thuận liên Triều đạt được trong quá khứ. 

Dù hai bên có thể giảng hòa trong tương lai gần, song những động thái đó chỉ là tạm thời, không cải thiện thực chất quan hệ song phương. Nói cách khác, hai bên cần một cú huých mạnh hơn để cùng nhau tiến lên.