Iran bị bao vây
Hiện nhiều nước xung quanh Iran có những hành động mà Tehran coi là giúp đỡ Israel. Cụ thể, hôm 12/8, Thổ Nhĩ Kỳ thông báo họ chuẩn bị tập trận chung với Israel, Mỹ tại Địa Trung Hải. Dù đây không phải là lần đầu ba nước có hành động tương tự nhưng nó khiến Tehran lo lắng, khi quan hệ Iran - phương Tây đang rất nóng xung quanh chương trình hạt nhân.
|
| Dầu là sợi dây liên kết Iran với nhiều "bạn bè". |
Chưa dừng lại, đầu tháng 7, Thổ Nhĩ Kỳ cũng thông báo sẵn sàng làm trung gian hòa giải cho Israel và Syria, đồng minh thân cận của Iran. Đã vậy, ngoài Thổ Nhĩ Kỳ, Syria, nước láng giềng của Iran là Azerbaijan gần đây cũng có nhiều dấu hiệu tiến gần hơn tới Israel. Điển hình như việc đại sứ mới của Israel tại Azerbaijan hôm 11/8 tuyên bố: “Nhiệm vụ của tôi là thúc đẩy quan hệ Israel và Azerbaijan, thúc đẩy thương mại và củng cố quan hệ song phương”.
Và đáng lo nhất chính là việc Israel gần đây thắt chặt quan hệ với Ai Cập, thuyết phục được Cairo cho phép tàu chiến của Tel Aviv nhiều lần đi qua kênh đào Suez sang biển đỏ, tiếp cận Iran.
 |
| Tàu chiến Israel dễ dàng áp sát Iran. Ảnh minh họa. |
Trước hàng loạt động thái này, Tổng thống Iran tỏ ra rất lo ngại. Ông nhấn mạnh: “Đáng tiếc là nhiều quốc gia xung quanh đang giúp Israel. Chắc chắn là họ không hiểu mình đang làm cái gì. Hy vọng là họ sẽ tỉnh táo để nhận ra việc mình đang làm”.
Không có lửa sao có khói
Chẳng phải tự nhiên các quốc gia Arab lại có thái độ "thân thiện" với Israel, quốc gia bị coi là "dị giáo" trong lòng thế giới Hồi giáo. Để giải thích vấn đề này, cần nhìn lại mục tiêu, hành động của Tehran.
 |
| Tham vọng hạt nhân của Iran làm các quốc gia xung quanh lo sợ. |
Hiện tại, dù nội bộ Iran lục đục, các nhà lãnh đạo không thống nhất về nhiều vấn đề nhưng riêng trong lĩnh vực đối ngoại, họ dễ dàng tìm được tiếng nói chung: ủng hộ Hezbollah ở Syria, Hamas ở Gaza, người Shiite ở Iraq ở Afghanistan, Iraq... để đưa Iran trở thành cường quốc khu vực với dòng Shiite lãnh đạo Trung Đông.
Trước âm mưu bá quyền này, nhiều nước (đặc biệt là các quốc gia theo dòng Sunni) rất lo sợ, không muốn trở lại ách đô hộ giống như cha ông họ phải chịu đựng như dưới đế chế Ba Tư.
Tuy nhiên, vì nhiều lý do, trong đó có quan điểm Iran cũng là người Hồi giáo nên nhiều Chính phủ và công chúng Arab phản đối mọi cuộc tấn công quân sự chống Tehran. Không thích Iran hùng mạnh, nhưng cũng chẳng muốn chiến tranh, biện pháp phù hợp nhất với họ là hợp tác với phương Tây bao vây, cô lập Iran, ngăn chặn nước này thành bá quyền.
Và "âm mưu" này được Mỹ ủng hộ nhiệt tình khi Ngoại trưởng Hillary Clinton vừa tuyên bố, Mỹ sẵn sàng tăng cường an ninh, bảo vệ cho các đồng minh trước tham vọng hạt nhân của Iran.
Và với sự cam kết này của cường quốc số một thế giới, có lẽ các quốc gia láng giềng Iran càng tự tin hợp tác với Israel, Mỹ để bao vây Iran.
Kẻ tám lạng người nửa cân
Không thể để bị bao vây, cô lập, Iran không "thèm chơi" với những láng giềng không thân thiện để tìm bạn bè mới ở những chân trời xa hơn như Trung Quốc, Nga và Mỹ Latin.
 |
| Iran quyết tìm bạn mới. |
Tới Mỹ Latin, Iran đưa ra những hoạt động ngoại giao tích cực. Từ khi Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad lên cầm quyền, ông có ba chuyến công du tới khu vực này. Tehran mở sứ quán tại Nicaragoa và Ecuador , bổ nhiệm thêm các vị trí ngoại giao mới tại Chile và Urugoay...
Đối tác chính của Iran trong khu vực Mỹ Latin là Venezuela . Quan hệ hữu hảo giữa hai nước không chỉ được thể hiện qua hơn 10 cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Chavez và Ahmadinejad, mà còn qua hơn 150 thỏa thuận thương mại, với tổng trị giá khoảng 20 tỷ USD. Hãng hàng không Conviasa của Venezuela cũng mở một đường bay trực tiếp giữa Thủ đô hai nước. Ngoài ra, Caracas còn là cầu nối giúp Tehran phát triển quan hệ với những "người bạn mới" trong khu vực...
 |
| Iran tìm được "bạn thân" Venezuela ở Nam Mỹ. |
| Iran là mỏ dầu tiềm năng của Nga, là thị trường tiêu thụ khí đốt tự nhiên hóa lỏng và Nga-Iran chuẩn bị thành lập OPEC khí đốt. |
Sang Trung Quốc, Iran lại tìm được "tri âm" khác khi trở thành nguồn cung cấp dầu khí quan trọng cho nước này. Đổi lại, Bắc Kinh trở thành nguồn nhập khẩu dầu mỏ lớn thứ hai từ Iran, sau Nhật Bản; hỗ trợ Iran trong các lĩnh vực như giao thông, vận tải, viễn thông, sản xuất điện và xây dựng hải quân... giúp Tehran khai thác khí đốt tại các mỏ khổng lồ ở vịnh Pécxích...
|
Israel đang lôi kéo các nước láng giềng cô lập Iran. |
Việc Iran tìm ra các kẽ hở, phá thế bao vây của phương Tây đặt ra thêm nhiều khó khăn cho Mỹ và Israel trong nỗ lực ngăn chặn chương trình hạt nhân. Do đó, nếu phong tỏa không được, có lẽ Washington và Tel Aviv phải tính tới biện pháp quân sự.