Trong cuộc gặp gỡ gần đây giữa Tư lệnh quân đội Mỹ ở châu Á Thái Bình Dương, Đô đốc Timothy Keating và Tư lệnh không quân Australia Angus Houston, hai bên nhất trí đưa ra đề xuất trên với Trung Quốc “vào dịp sớm nhất có thể”. Ông Timothy Keating nói: “Chúng tôi nóng lòng với đề xuất trên. Chúng tôi muốn hiểu rõ hơn về Trung Quốc”. Theo ông, tập trận chung sẽ giúp thúc đẩy quan hệ ba nước, đồng thời tăng cường ổn định trong khu vực.
Mặc cho những câu hỏi dồn dập của báo giới, Bộ Quốc phòng Trung Quốc vẫn từ chối đưa ra câu trả lời chính thức đối với lời mời này.
Giận thì giận mà thương thì thương
Phát biểu trên Thời báo Hoàn cầu, một phát ngôn viên giấu tên của bộ Quốc phòng Trung Quốc cho hay: “Chúng tôi chỉ nhận được thông tin trên qua báo giới. Mỹ và Australia chưa có bất cứ lời mời chính thức nào với Trung Quốc”.
 |
| Trung Quốc không hài lòng với lời mời không chính thức của Mỹ và Australia. |
Chuyên gia quân sự Song Xiaojun cũng có cùng quan điểm trên. Ông nhấn mạnh: “Đây là lời mời khiếm nhã, không mang chút nguyên tắc ngoại giao. Nó có thể chỉ là quả bóng thăm dò thái độ của Trung Quốc đối với mong muốn thúc đẩy quan hệ song phương của Australia”.
Tuy nhiên, kết quả thăm dò hôm nay của Thời báo Hoàn cầu đối với 20 nhà phân tích chính trị Trung Quốc thì có tới 17 người trả lời Trung Quốc nên nhận lời mời này.
Dù không trả lời rõ ràng về phản ứng của Trung Quốc nhưng Zhang Junsai, Đại sứ Trung Quốc tại Australia nói: “Nếu lời mời là nghiêm túc và triển khai được cuộc tập trận thì có thể cải thiện đáng kể mối quan hệ giữa ba nước”.
Không phải ‘làm không công’
Việc đa số nhà phân tích Trung Quốc “gật đầu” với lời đề nghị này là hoàn toàn có cơ sở.
Quan hệ giữa Australia và Trung Quốc thời gian gần đây có nhiều rạn nứt xung quanh vụ Bắc Kinh bắt giữ giám đốc tập đoàn khai thác mỏ của Australia, cũng như Canberra "oang oang" nói về những nguy cơ xuất phát từ việc Trung Quốc lớn mạnh...
Trong khi đó, hồi tháng 7, tại phiên điều trần đầu tiên về "Vấn đề tranh chấp chủ quyền lãnh hải ở Đông Á" ở Thượng viện Mỹ, Thượng nghị sĩ Jim Webb từng nói rằng, Bắc Kinh "không chỉ đang tìm cách mở rộng ảnh hưởng kinh tế và chính trị, mà còn tìm cách mở rộng cả lãnh thổ" và chính "tiến trình hiện đại hóa quân đội Trung Quốc đang trực tiếp hỗ trợ mục tiêu đó". Trong chuyến thăm Việt Nam, ông Web lần nữa cho rằng, Mỹ cần có hành động cụ thể hơn trong việc bảo vệ lợi ích của mình ở khu vực Đông Nam Á, nhưng "không phải bằng quân sự mà bằng các biện pháp ngoại giao và vị thế của Washington".
 |
| Trung Quốc đang nâng cao sức mạnh hải quân. |
Theo giới phân tích, cả Canberra và Washington đều quan ngại về việc Trung Quốc tăng cường xây dựng sức mạnh hải quân cũng như không quân. Trong tháng 5, Trung Quốc công bố ngân sách quân sự năm 2009 là 70,24 tỷ USD. Nguồn tin từ lực lượng tên lửa chiến lược của Trung Quốc cũng cho hay, nước này sẽ "giới thiệu" 5 tên lửa tự chế trong buổi diễu binh mừng Quốc khánh đầu tháng tới, trong đó có tên lửa đạn đạo liên lục địa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.
Một chuyên gia tên lửa hàng đầu của Trung Quốc cho biết, tên lửa đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân, tên lửa hành trình thông thường, tên lửa tầm ngắn và tầm trung thông thường sẽ lần đầu tiên được đưa ra trước công chúng. Theo chuyên gia này, dù Trung Quốc phát triển tên lửa sau Nga và Mỹ nhưng Bắc Kinh đã có những tiến bộ nhanh chóng. Ông này nói: “Tên lửa thế hệ thứ 2 của chúng tôi có thể sánh được với các thế hệ thứ 3 và thứ 4 của họ và thế hệ thứ 3 đang được phát triển có thể so sánh được với các thế hệ thứ 5 và thứ 6 của họ”.
Do đó, Dai Xu, một chiến lược gia quân sự cho rằng: “Thực ra việc tham gia tập trận chung cũng không phải ý tưởng quá tồi. Hoạt động này chắc chắn sẽ giúp củng cố lòng tin giữa Trung Quốc với Mỹ và Australia, đặc biệt là về mặt quân sự”.
Ông Sun Shihai, một nhà nghiên cứu tại Học viện khoa học xã hội Trung Quốc cũng nhận định, cuộc diễn tập chung có thể tăng cường hiểu biết và sự tin cậy lẫn nhau cũng như thúc đẩy trao đổi giữa hai bên trong các lĩnh vực chống khủng bố.
Jin Canrong, chuyên gia quan hệ quốc tế tại ĐH Renmin, tỏ ra thận trọng hơn khi nói: "Cuộc diễn tập sẽ giúp thắt chặt quan hệ giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, Trung Quốc cần cân nhắc kỹ cách thức tham gia”.