Chương trình dân sự
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Lan Kelly hôm 14/9 nhấn mạnh, Venezuela đã ký vào Hiệp ước cấm thử vũ khí hạt nhân nên họ phải tuân thủ những cam kết, không được quân sự hóa chương trình này.
Không được “ngoại giao” như ông Kelly, nhiều nghị sĩ Mỹ mạnh mẽ kêu gọi Chính phủ ngăn chặn ý định của Venezuela. Nghị sĩ Connie Mack kêu gọi Mỹ và đồng minh lập mặt trận thống nhất, ngăn chặn Iran tiếp cận công nghệ hạt nhân. Nghị sĩ Ileana Ros-Lehtinen đi xa hơn khi khẳng định, Nga từng giúp Iran phát triển chương trình hạt nhân. Không thể để tình trạng này tái diễn với Venezuela.
 |
| Nhiều nghị sĩ Mỹ lo ngại Venezuela phát triển vũ khí hạt nhân. |
| Tại Nam Mỹ, Argentina có hai lò đang hoạt động. Ngoài ra, Brazil cũng đang lên kế hoạch đầu tư 3,7 tỷ USD để xây nhà máy thứ ba. |
Trước sự lo lắng của Mỹ, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez trấn an Washington rằng, đây chỉ là chương trình dân sự như những gì các quốc gia Nam Mỹ khác đang làm. Nó không liên quan gì tới các hoạt động quân sự.
Khó khăn kỹ thuật.
Theo nhiều chuyên gia, nếu Venezuela thực sự muốn theo đuổi tham vọng này, họ sẽ phải vượt qua rất nhiều khó khăn. Đầu tiên vẫn là tiền đâu khi ngân sách Venezuela thu nhỏ tỷ lệ thuận với giá dầu. Giải quyết xong chuyện tiền, Caracas phải đối mặt với tầng tầng lớp lớp các trở ngại về công nghệ, đặc biệt là nguồn nhân lực còn hạn chế…
 |
| Venezuela gặp nhiều khó khăn trong việc theo đuổi năng lượng nguyên tử. |
Để hóa giải những vấn đề này, quốc gia Nam Mỹ đã và đang tích cực tìm sự hỗ trợ từ Nga. Tới nay, họ có thể tạm yên tâm khi Moscow tỏ ý sẵn sàng giúp đỡ Caracas nhanh chóng vượt qua những trở ngại này.
Phát ngôn viên của cơ quan nguyên tử quốc gia Nga Rosatom là Sergei Novikov cho biết, hiện chưa có dự án song phương nào về lĩnh vực này. Việc hai bên cùng khai thác uranium hoặc thorium là chuyện của tương lai. Tuy nhiên, nếu Venezuela đề nghị Nga khai thác, hoặc lập dự án chung, hay xây một trung tâm nghiên cứu hạt nhân thì các chuyên gia của Moscow sẽ giúp Caracas thực hiện mọi dự án thật an toàn.
Để hiện thực hóa cam kết này, tháng trước, một đoàn đại biểu của Venezuela tới Moscow để bàn về việc đào tạo cho Caracas các chuyên gia hạt nhân, đủ sức vận hành các lò phản ứng an toàn. Ngoài ra, hai bên cũng thảo luận việc đào tạo các nhà chuyên môn, đủ trình độ tự sản xuất các máy ly tâm, các trung tâm nghiên cứu phục vụ mục đích chữa bệnh.
 |
| Ông Chavez kêu gọi sự hỗ trợ từ Nga. |
| Hiện, thăm dò tỉnh Barinas ở chân núi Andes từ ảnh vệ tinh cho thấy, ở đó có nhiều khoáng sản, nhiều kim loại… |
Hiện, chưa rõ Venezuela sẽ áp dụng công nghệ gì cho chương trình hạt nhân của họ và liệu nước này có học tập gì từ Iran hay không. Cho đến nay, tất cả thông tin mà hai nước công khai chỉ là việc hai bên đang tìm địa điểm khai thác uranium, xây nhà máy…
Đây không phải lần đầu tiên Venezuela xây lò phản ứng hạt nhân. Hiện, nước này có một lò nhỏ, dùng để thí nghiệm từ năm 1960 tại Viện nghiên cứu khoa học Venezuela. Lò này cũng từng được sử dụng như là một nhà máy dùng Cobalt-60 khử trùng…
Căng thẳng Mỹ - Venezuela
Trong một diễn biến liên quan, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng lên tiếng yêu cầu Venezuela công bố chi tiết các loại vũ khí mà nước này vừa mua của Nga vì Washington lo ngại việc này có thể đẩy Mỹ Latin vào vòng xoáy chạy đua vũ trang.
 |
| Venezuela mua 92 xe tăng T-72. |
Đáp lại đòi hỏi của Mỹ, Venezuela khẳng định sẽ cung cấp cho Mỹ thông tin các hợp đồng quân sự trên. Tuy nhiên, giới quân sự nước này khẳng định, để tránh chạy đua vũ trang, chỉ công bố danh sách là chưa đủ bởi chỉ có lòng tin, sự minh bạch mới chấm dứt được chạy đua vũ trang.
Venezuela hiện là đồng minh thân cận của Iran, quốc gia đang bị phương Tây nghi ngờ phát triển chương trình hạt nhân quân sự dưới vỏ bọc dân sự.