Pakistan đóng cửa "chợ thận"

Người dân bán thận nhiều đến nỗi báo chí Pakistan gọi nước mình là "chợ thận". Nassem thú thực: "Chúng tôi phải bán thận vì nghèo quá".  Tổ chức Y tế Thế giới đã từng coi  Pakistan là trung tâm buôn bán nội tạng lớn thứ hai trên thế giới.

Thông thường bán một quả thận được 2.500 USD, nhưng cũng có trường hợp chưa được một nửa số tiền đó. Những người mua thận (con số trung bình khoảng 2.000 người/năm) phải trả từ 6 đến 12 nghìn USD, quá rẻ so với 70 nghìn nếu mua ở Trung Quốc. Hệ thống kinh tế đầy cạm bẫy khiến người nông dân nợ chồng nợ chất là một trong những nguyên nhân đẩy họ đến với "chợ thận".

Tại làng Mominpura ở trung Punjab, gần 80% dân làng đã bán một hoặc hai quả thận. "Những ai đủ 16 tuổi đều được đưa đến bệnh viện để chuẩn bị bán thận" - một người dân trong làng nói.

Có ít nhất khoảng 20 bệnh viện ghép tạng hoạt động tại Pakistan, khoảng 10% bệnh nhân là người nước ngoài. Theo Bakhsh Ali, một quan chức của Viện Tiết niệu và Ghép tạng Sindh, thì bệnh nhân chủ yếu đến từ Trung Đông, một số lượng nhỏ đến từ Châu Âu. Là một cơ sở y tế hợp tác giữa chính phủ và một vài tổ chức tư nhân, viện này thực hiện ghép tạng miễn phí cho người có nhu cầu, và đi đầu trong phong trào kêu gọi chính phủ ra lệnh cấm bán thận.

"Tôi không thở được. Tôi không thể chạy. Tôi không thể khuân vác được những vật nặng" - Allah Yar, người đàn ông 50 tuổi, cho hay. Sức khoẻ ông ngày một suy kiệt kể từ sau khi bán thận 7 năm trước. Người cha của 6 đứa con này nợ một tay địa chủ 3.000USD, bán thận được 1.200USD, vẫn không đủ để trả hết số nợ. Mohammed Akram, 22 tuổi, công nhân một lò gạch, cũng đã bán thận để trả nợ cho cha. Giờ đây anh không thể làm việc như trước được nữa, không thể đi lại và chạy như bình thường. "Tôi giúp cha tôi, nhưng tôi đã phá huỷ cuộc đời tôi" - Akram nói.

Cuối năm 2007, Chính phủ Pakistan đã ban hành lệnh cấm buôn bán nội tạng người, khiến các cơ sở ghép tạng ở đây phải đứng trước nguy cơ đóng cửa. Theo quy định mới, chỉ những những người trong một gia đình mới được quyền hiến và nhận tạng. Những người nước ngoài vẫn có thể được phẫu thuật ghép tạng tại Pakistan, nhưng tạng phải được nhập từ nước ngoài.  Các bác sĩ thực hiện ghép tạng trái phép sẽ bị phạt 7 năm tù.

Giáo sư tiết niệu học Khalid Javed Rabbani của Trường Y khoa và Nha khoa Lahore cho hay, lệnh cấm đã có hiệu lực ngay lập tức trên thị trường bán tạng. Abdul Waheed Seikh, Giám đốc Bệnh viện Aadil chuyên ghép tạng cho người nước ngoài cho hay, số bệnh nhân nước ngoài đến bệnh viện của ông giảm từ 500 xuống còn 10  người/tháng sau khi có lệnh cấm. "Chính phủ đã biến ngành du lịch y tế từ doanh số trăm triệu đô xuống còn một triệu đô" - ông nói. Bệnh viện Aadil mỗi năm thực hiện khoảng 500 ca ghép tạng với số tiền khoảng 23-25 nghìn USD/ca.

Liệu quy định trên có được thực thi một cách nghiêm túc? Câu trả lời có lẽ là "không". Kênh truyền hình Mỹ CNN ngày 16.7.2009 kể lại câu chuyện thương tâm về những người đàn ông buộc phải bán thận để trả nợ cho địa chủ. Rab Nawas vay tiền để lo đám cưới và trả viện phí cho vợ và 6 đứa con. Anh phải đối mặt với lựa chọn: Hoặc bán con, hoặc bán thận. "Tôi bó tay. Làm sao tôi có thể bán con tôi? Cách tốt nhất là bán thận. Tôi phải trả nợ".

Nawas bán thận sau khi có lệnh cấm bán thận. Ca phẫu thuật lấy thận được thực hiện tại Trung tâm Thận  ở thành phố Rawalpindi, miền bắc Pakistan. Trước kia đây là một trong những trung tâm ghép thận hàng đầu của Pakistan. Khi Nawas quay lại bệnh viện để xin hồ sơ bệnh án (theo yêu cầu của CNN), thì một bác sĩ ở đây nói rằng họ đã tiêu huỷ bệnh án sau khi người cho thận xuất viện. Khi CNN đến làm việc, thì bệnh viện khẳng định: Họ tuân thủ luật pháp và không dính dáng gì đến các thoả thuận giữa người hiến thận và nhận thận.

"Chợ thận" ở Pakistan không bị đóng, mà chuyển sang hoạt động bí mật.