Ông Tập Cận Bình. Ảnh : Reuters
Trái với sự chờ đợi của mọi người, tại hội nghị Trung ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc vừa bế mạc hôm 18/9, Phó chủ tịch nước Tập Cận Bình đã không được bổ nhiệm làm Phó chủ tịch Quân uỷ trung ương, một vị trí sẽ bảo đảm cho ông chiếc ghế lãnh đạo tương lai, kế nhiệm chủ tịch Hồ Cẩm Đào.
Cách đây 10 năm, trong một hội nghị tương tự, bản thân ông Hồ Cẩm Đào cũng đã được bổ nhiệm vào chức vụ này, trước khi lên nắm quyền lãnh đạo tối cao ở Trung Quốc.
Báo chí nước ngoài và các nhà quan sát tình hình Trung Quốc đã tưởng rằng ông Tập Cận Bình lần này sẽ đi theo vết chân của Hồ Cẩm Đào, nhưng rốt cuộc dự báo đó đã không thành sự thật.
Sau bốn ngày họp, hội nghị trung ương Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã bế mạc mà chẳng đưa ra một thông báo nào quan trọng, ngoài những lời kêu gọi chung chung là phải nâng cao dân chủ trong đảng, tăng cường nỗ lực chống tham nhũng, duy trì ổn định kinh tế và cải thiện sự hòa hợp sắc tộc, dẹp tan chủ nghĩa ly khai.
Về mặt nhân sự lãnh đạo, việc ông Tập Cận Bình chưa được chỉ định làm Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương đã khiến các nhà quan sát đặt câu hỏi là không biết là Đảng Cộng Sản Trung Quốc đã thiết lập được một cơ chế chuyển giao quyền lực một cách êm thắm cho năm 2012 hay không.
Lý do chưa bổ nhiệm có thể chỉ là vì Trung ương đảng chưa đạt được sự đồng thuận về việc ông Tập Cận Bình trở thành phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, một cơ quan có quyền lực rất lớn.
Việc ông Tập Cận Bình chưa được bổ nhiệm làm phó chủ tịch Quân ủy Trung ương cũng có thể là vì ông Hồ Cẩm Đào vẫn còn muốn nắm giữ chức chủ tịch của cơ chế này cho đến sau năm 2013 và như vậy kéo dài thời gian ông Tập Cận Bình thâu tóm toàn bộ quyền lực.
Một số nhà phân tích khác thì nghĩ rằng cũng có thể là phe quân sự chưa hoàn toàn tin tưởng vào ông Tập Cận Bình hoặc cũng có thể là ban lãnh đạo Đảng Cộng Sản Trung Quốc phải lo đối phó với nạn tham nhũng và tình trạng suy giảm kinh tế toàn cầu, cho nên chưa có thời giờ lo vấn đề nhân sự.
Nói chung, việc chuyển giao quyền lực vẫn là một vấn đề hóc búa trong một thể chế chính trị như ở Trung Quốc. Do không có bầu cử công khai, việc chọn người kế nhiệm chức vụ lãnh đạo tối cao vẫn là kết quả của những thương lượng, mặc cả, đấu đá sau cánh cửa khép kín. Quá trình thăng quan tiến chức của bản thân ông Tập Cận Bình là một ví dụ điển hình.
Năm nay 56 tuổi, ông Tập Cận Bình là con trai của Tập Trọng Huân, phó thủ tướng và một trong những nhà cách mạng khai sinh ra nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Từ một bí thư tỉnh uỷ Chiết Giang năm 2005, chỉ trong hai năm, ông Tập Cận Bình đã trở thành uỷ viên Ban thường vụ Bộ Chính Trị tại kỳ Đại hội Đảng năm 2007, tức là trở thành một trong 9 lãnh đạo quyền lực cao nhất ở Trung Quốc. Ngay năm sau, ông Tập Cận Bình được bầu là phó chủ tịch nước.
Chỉ với hai vị trí này là đủ để ông được xem như người có thể kế nhiệm ông Hồ Cẩm Đào sau này.
Sau khi Trần Lương Vũ bị cách chức bí thư thành uỷ Thượng Hải vì tội tham nhũng vào năm 2006, Tập Cận Bình đã được chọn vào chức vụ có tính chất then chốt này. Sở dĩ Tập Cận Bình lên như diều gặp gió như vậy chính là vì ông là một trong số ít nhân vật được tất cả các phe chấp nhận.
Mặc dù ông Tập Cận Bình chưa được thăng chức kỳ này, các nhà quan sát nghĩ rằng ông vẫn là ứng cử viên hàng đầu trong số những người có thể kế nhiệm ông Hồ Cẩm Đào.
Thanh Phương (rfi.fr)