Iran 'dồn' Mỹ vào góc tường

Tương lai bất định

Nếu sau vòng đàm phán ngày 1/10 giữa Iran và P5 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc) + Đức, Tehran tỏ ý hoặc cam kết thực hiện việc minh bạch hóa chương trình nguyên tử, mà phương Tây có thể chấp nhận được thì đó sẽ là giấc mơ có thật của Mỹ khi Washington tẩy được ung nhọt làm họ ngứa ngáy mấy năm nay bằng biện pháp hòa bình.

Tuy nhiên, khả năng này rất khó xảy ra, hầu như chỉ tồn tại trên lý thuyết bởi Iran rất nhiều lần khẳng định không từ bỏ quyền sở hữu năng lượng hạt nhân, chứ chưa nói tới hiện tại, khi Tehran còn phải vượt qua một vài trở ngại kỹ thuật nữa là hoàn tất chu trình sản xuất VKHN, trở thành "đại gia".

Do đó, khả năng lớn là vòng đàm phán 1/10 giữa Iran và P5 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc) + Đức sẽ kết thúc mà không có bước đột phá.

Iran đang ở "cửa trên".

Trong bối cảnh đó, Mỹ phải làm gì để đối phó với Iran. Nhìn chung, các nhà phân tích đưa ra ba sự lựa chọn: chấp nhận Iran có VKHN, cấm vận nước này hoặc tấn công quân sự.

Về sự lựa chọn thứ nhất, tấn công quân sự, có lẽ đây là việc bất đắc dĩ của Mỹ cùng đồng minh bởi khả năng phòng thủ của Iran rất tốt, các đòn tấn công khó hiệu quả. Và trong khi chưa rõ nhiệm vụ này có hoàn thành hay không, các nhà máy hạt nhân Iran có bị hủy diệt hay không thì chắc chắn, Mỹ và đồng minh sẽ phải gánh nhiều hậu quả.

Trước hết, khi bị tấn công, quân đội Iran sẽ đáp trả bằng cách phong toả eo biển Hormuz, nơi luân chuyển 40% lượng dầu mỏ thế giới. Iran cũng có thể tìm kiếm sự giúp đỡ từ các lực lượng đồng minh như Hezbollah ở Lebanon và Hamas ở Gaza để tấn công Israel và kích động các nhóm phiến quân Hồi giáo dòng Shiite ở Iraq tấn công các lực lượng Mỹ ở nước này.

Chưa dừng lại, sử dụng vũ lực sẽ hủy hoại mọi nỗ lực của Tổng thống Obama từ trước tới nay nhằm cải thiện quan hệ giữa Mỹ với thế giới Hồi giáo và đẩy lùi hy vọng đạt được một hiệp định hòa bình toàn diện giữa Israel và Palestine.  

Có thể nói, cuộc chiến này nếu được phát động sẽ khó có thể biết khi nào thì chấm dứt, ai thắng, ai thua. Cùng với nhiều khó khăn khác, đặc biệt là Mỹ đang phải tiến hành hai cuộc chiến tranh khó khăn ở Iraq và Afghanistan thì giải pháp quân sự vào lúc này chắc chắn là vội vàng và không khôn ngoan.

Tấn công quân sự không khả thi.

Do quá rủi ro khi chơi chiêu bài quân sự, Mỹ nên tính tới phương án kế tiếp: tăng cường trừng phạt, cấm vận. Theo đó, Tổng thống  Barack Obama có thể thúc đẩy các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lĩnh vực năng lượng, tài chính và viễn thông Iran...

Dù Tổng thống Dmitry Medvedev khẳng định trong một số trường hợp, cấm vận Iran là cần thiết nhưng “trường hợp” mà ông ám chỉ là gì, như thế nào thì chỉ có ông mới biết. Dù cho ông Medvedev có ủng hộ tăng cường cấm vận…theo đề nghị của Mỹ thì chưa chắc, Moscow đã làm vậy.

 
Nguyên nhân là hiện nay ở Nga, Tổng thống không nắm toàn quyền, mà Thủ tướng Putin mới được nhiều người coi là có nhiều quyền lực nhất đất nước, mà ngài Thủ tướng thì chưa bao giờ ủng hộ cấm vận người hàng xóm phương Nam.

Nhiều người coi ông Putin (trái) nắm nhiều quyền lực nhất ở Nga.

Do đó, nhìn chung, Mỹ khó đạt được lệnh trừng  phạt Iran qua con đường đồng thuận của P5 + 1. Họ chỉ có thể cùng đồng minh như Anh, Pháp, Đức tự cấm vận Iran. Tuy nhiên, giải pháp này cũng chẳng thể hiệu quả. Giống như thời gian qua, khi Trung Quốc, Nga cấm vận chặt, Iran vẫn "sống khỏe" dù có đôi chút khó khăn.

Obama bế tắc

Tấn công gặp quá nhiều rủi ro, cấm vận thì khó toàn vẹn, rõ ràng Tổng thống Barack Obama đang phải chịu áp lực rất lớn và phải cân nhắc khả năng thứ ba: chấp nhận một nước Iran có VKHN.

Ông Obama "đau đầu" với Iran.

Cụ thể, những người có thái độ bi quan cho rằng, Iran sẽ giống như Triều Tiên, Ấn Độ và Pakistan, từ từ phát triển VKHN trong vòng cương tỏa của Mỹ.  Những người này dự đoán, Washington sớm muộn cũng phải thừa nhận một Tehran sở hữu VKHN. Vì vậy, họ kêu gọi Mỹ càng sớm càng tốt thực hiện giải pháp thứ ba: xây dựng cơ chế an ninh mới, hiệu quả hơn, mạnh hơn để đối phó với những nguy cơ từ Triều Tiên, Iran.