Từ lâu nay, các nước phát triển vẫn tìm mọi cách ngăn chặn làn sóng di dân từ các nước nghèo, xem đó như một gánh nặng. Báo cáo của UNDP - Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc được công bố hôm 05/10 và được Le Monde giới thiệu hôm 6/10, có ý muốn xóa bỏ định kiến ấy
Đi xa để kiếm sống
Hiển nhiên, làn sóng di dân tới những nước nghèo chỉ chiếm một phần nhỏ nhoi. Tỷ lệ di dân tới những nước có chỉ số phát triển con người (gọi tắt là IDH) thấp là dưới 1% so với gần 5% ở những nước có IDH cao. Khi đã đặt chân tới một nước giàu, người di cư từ nước có IDH thấp có thể nâng thu nhập của họ lên gấp 15 lần, số con cái được tới trường tăng gấp đôi trong khi tử suất trẻ con giảm bớt gấp 16 lần.
Điều đáng ngạc nhiên hơn, ngay người dân những nước đang phát triển thay đổi nơi làm việc trên đất nước họ hay tới những nước cùng mức độ phát triển thì thu nhập của những người nghèo nhất cũng được cải thiện. Tại Guinée chẳng hạn, chỉ số phát triển con người của những người thay đổi đất sống cũng cao hơn những người bám lấy mảnh đất quê hương 23%.
Lao động hải ngoại góp phần xây dựng đất nước
Theo báo cáo của Liên Hiệp Quốc, trong năm 2008, số tiền mà người lao động nhập cư ở các nước đang phát triển gởi về quê nhà đã đạt 308 tỷ đôla, gấp 3 số viện trợ phát triển của thế giới. Đối với các nước nghèo, số tiền này còn là nguồn ngoại tệ quý giá. Do hậu quả khủng hoảng kinh tế toàn cầu, lượng kiều hối thế giới năm 2009 đã giảm xuống còn 293 tỷ đôla. Ở Senegal, lượng kiều hối cao gấp 12 lần vốn đầu tư ngoại quốc.
Vào lúc các nước giàu tìm cách ngăn chặn quyết liệt hơn các làn sóng di dân, báo cáo của Liên Hiệp Quốc khẳng định, không có bằng chứng nào cho thấy người lao động nhập cư gây thiệt hại cho nền kinh tế, thị trường lao động hay ngân sách nước chủ nhà trong khi ngược lại, người nước ngoài định cư góp phần đa dạng hóa xã hội và khả năng đổi mới.
Nước tíếp nhận di dân có lợi nhiều hơn thiệt hại
Căn cứ trên các nghiên cứu, Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc cho biết, di dân giúp tăng thêm việc làm, và trong ngắn hạn, sự gia tăng dân số làm tăng Tổng sản phẩm quốc nội thực sự của mỗi đầu người .
Theo nhận định này, PNUD cho rằng, tình trạng suy thóai hiện nay là cơ hội cho các nước phía bắc sửa đổi chính sách nhập cư như tăng thêm tỷ lệ lao động nhập cư, đặc biệt là lao động giản đơn, cho phép họ dễ dàng được hưởng các quyền lợi và dịch vụ công ích v.v.. Tình trạng dân số đang sụt giảm và già đi ở các nước tiên tíến được Liên Hiệp Quốc nhắc đến như là một yếu tố cần lưu ý trong việc xét lại chính sách nhập cư. Tại châu Âu, số người trong tuổi lao động sẽ bớt đi 23% trong thời gian từ 2010 đến 2050.
Nhưng cũng nên để ý tới một nhận định của nhà nghiên cứu Catherine Wihtol de Wenden khi trả lời phỏng vấn trên Le Monde trong hồ sơ di dân là các nước giàu chỉ có lợi với điều kiện phải có quy chế rõ ràng cho người nhập cư, những người này sẽ trả những khỏan đóng góp xã hội, họ tiêu thụ, gởi tiền về giúp gia đình, chứ không nên để họ sống trong tình trạng trốn lánh trong nhà suốt ngày vì không có giấy tờ hợp lệ.
Trung Quốc hay những thách thức của một Nhà nước độc đảng
Nhân 60 năm Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, trên Le Monde, nhà chính trị học, chuyên nghiên cứu về Trung quốc Jean Luc Domenach đã tìm cách làm sáng tỏ những mảng tối trên bức tranh lịch sử 60 năm chế độ cộng sản trên lục địa này.
Người ta khó hiểu lịch sử cầm quyền của chế độ cộng sản Trung Quốc vì trước hết nó gồm hai đọan tương phản nhau trong chính sách : thời kỳ Mao Trạch Đông (1949 đến 1976) và thời kỳ ưu tiên phát triển kinh tế do Đặng Tiểu Bình khởi xướng. Từ một chế độ độc tài quan liêu, Trung Quốc chuyển sang chế độ tòan trị tài phịệt ngày càng đậm màu sắc dân tộc chủ nghĩa. Giới lãnh đạo Trung Quốc ngày nay không phải là những nhân vật xuất chúng và họ cũng không muốn mọi người tin tưởng như thế, đó chỉ là những người được ủy quyền cai trị mà thôi.
Một trong những biến cố quan trọng có thể thay đổi chế độ Trung Quốc là cuộc nổi dậy mùa xuân 1989 khi giới trẻ, được sự ủng hộ của dân chúng đã giương cao ngọn cờ dân chủ theo kiểu Tây phương. Đây là một sự thách thức triệt để đối với giai cấp lãnh đạo và họ đã không ngần ngại đàn áp đẫm máu thành phần thanh niên phản kháng trước sự chứng kiến của tòan thế giới qua màn ảnh truyền hình. Một khi củng cố được quyền lực sau biến cố Thiên An Môn, chế độ tòan trị Trung Quốc đã chọn một giải pháp táo bạo, gia nhập thị trường thương mại tòan cầu hóa mà mục tiêu cuối cùng là gia nhập WTO năm 2001.
Lấy phát triển kinh tế để biện minh cho mọi sai lầm lịch sử, cho chế độ tòan trị, cho chủ trương đại Hán, nhưng ngày nay Trung Quốc phải gánh hai di sản nặng nề. Một bên là con cháu những bậc công thần đang giữ những chức vụ quan trọng ở cấp địa phương, còn nặng tinh thần quan liêu tỉnh lẻ, cản trở chỉ đạo cấp trung ương. Một bên là những lãnh đạo đang tài phiệt hóa ngày càng nhiều trong những năm gần đây, thường là những thế lực hỗ trợ mạnh mẽ cho các công ty xuất khẩu.
Hai sức mạnh này đối nghịch nhau có thể gây ra rối loạn trong guồng máy cầm quyền, làm cản trở những chủ trương cần thiết cho đất nước. Nói cách khác, sau những thắng lợi gần đây, Trung Quốc có thể sẽ phải đối phó với một thời kỳ mới nhiều khó khăn và phức tạp hơn.
Ánh Nguyệt (rfi.fr)