Ngày 16/10 Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc tại Genève thông qua bản phúc trình tố cáo cả chính quyền Israel lẫn người Palestine thuộc phong trào Hamas phạm tội ác chiến tranh nhân cuộc xung đột tại Gaza cuối năm 2008, đầu năm 2009.
Richard Goldstone (Ảnh: Denis Balibouse/Reuters)
Trong số 47 thành viên của Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc, có 25 nước bỏ phiếu tán đồng bản báo cáo. Đây chủ yếu là các quốc gia trong khối Ả Rập và châu Phi. Ngược lại, có 6 nước, trong đó có Hoa Kỳ đã bỏ phiếu chống, bên cạnh 16 quốc gia khác đã vắng mặt hoặc không bỏ phiếu.
Chiến sự bùng lên trong 22 ngày kể ngày 27/12 năm 2008 khi Israel mở cuộc tấn công vào dải Gaza để trả đũa việc lực lượng Hồi giáo Hamas của người Palestine từ vùng đất này pháo kích vào lãnh thổ Israel.
Chiến dịch trã đũa của quân đội Do Thái đã sát hại 1400 người Palestine, trong khi chỉ có 13 người Israel thiệt mạng. Nhiều thảm kịch đã diễn ra khiến cho Liên Hiệp Quốc phải lập Ủy Ban điều tra, giao cho thẩm phán Nam Phi Richard Goldstone phụ trách với kết quả là bản báo cáo mang tên ông vừa được Hội Đồng Nhân Quyền thông qua.
Israel cực lực đả kích báo cáo Goldstone
Cho dù bản phúc trình lên án cả Israel lẫn Palestine, yêu cầu cả hai phiá mở điều tra nghiêm túc về các tội ác chiến tranh đã gây ra, nhưng Nhà nước Do Thái đã cực lực đả kích văn kiện này, cho đấy là một trò hề không hơn không kém. Trong lúc đó thì cơ quan quyền lực Palestine lại tỏ ý hết sức thỏa mãn. Từ Jerusalem, thông tín viên RFI giải thích :
"Đây là một vố rất đau đối với Israel đã từng ra sức phá báo cáo Goldstone từ ngày văn kiện được công bố. Cho nên bộ ngoại giao Israel đã mất một thời gian dài trước khi đưa ra thông cáo chỉ trích một nghị quyết ''bất công'' mà theo Israel sẽ khuyến khích '' các tổ chức khủng bố '' và phá hoại '' hoà bình thế giới .''
Trước đó, một thông cáo khác từ văn phòng phó thủ tướng, đã đánh giá cuộc bỏ phiếu của Hội Đồng Nhân quyền là '' một trò hề ngoại giao ''. Trong lúc đó thì Cơ quan Quyền lực Palestine lại hoan nghênh Hội Đồng Nhân Quyền.
Đối với tổng thống Palestine, Mahmoud Abbas, cuộc bỏ phiếu của Hội Đồng Nhân Quyền như đã ban phép lành cho ông, vì từ ngày ông lên nắm quyền, hiếm khi ông Mahmoud Abbas bị chỉ trích dữ dội như vừa qua và ngay trong phe cánh của ông. Lãnh đạo Palestine bị tố cáo là đã chấp nhận việc dời lại cuộc bỏ phiếu ở Hội Đồng Nhân Quyền.
Việc Hội Đồng bỏ phiếu thông qua báo cáo Goldstone chấm dứt làn sóng phản đối mà chính ông Mahmoud Abbas đã làm dấy lên trên khắp lãnh thổ Palestine trước khi ông thay đổi ý kiến.
Ngoại giao Mỹ trong tình thế tế nhị
Kết quả cuộc bỏ phiếu trên đây đang đẩy chính quyền Obama vào một tình thế tế nhị vì Hoa Kỳ không thể không bênh vực đồng minh Israel vào lúc đang dày công thuyết phục thế giới Ả rập giúp khởi động trở lại tiến trình hoà bình Cận Đông. Từ Washington, Thông tín viên RFI ghi nhận:
"Đối với Mỹ, việc Hội Đồng Nhân Quyền thông qua báo cáo Goldstone đến không đúng lúc chút nào. Quan hệ giữa chính quyền Obama với Israel vốn không mấy tốt đẹp, từ mấy tháng qua đã cố gắng thúc đẩy trở lại tiến trình hoà bình Cận Đông. Giờ đây sự phẫn nộ của Israel trước kết quả bỏ phiếu tại Hội đồng Nhân quyền sẽ càng gây thêm rắc rối cho Washington.
Hoa kỳ đã bỏ phiếu chống lại nghị quyết, đánh giá rằng văn kiện '' không cân đối '' và '' bất công '' đối với Israel. Phát ngôn viên bộ ngoại giao Mỹ còn giải thích là không nên nhầm lẫn và xem lá phiếu chống đối của Hoa Kỳ như sự thiếu quan tâm của Washington đối với các sự kiện bi thảm nêu lên trong báo cáo Goldstone. Người phát ngôn còn khẳng định việc Hội Đồng Nhân Quyền thông qua báo cáo này không có nghiã là nó sẽ tự động được đưa ra trước Hội Đồng Bảo An, vì thành viên của Hội Đồng Bảo An có toàn quyền quyết định về chương trình nghị sự của cơ chế này.
Có điều phát ngôn viên bộ ngoại giao Mỹ không cho biết là Hoa Kỳ có sẽ xử dụng quyền phủ quyế hay không để chống lại việc văn kiện được đưa ra thảo luận ở Hội Đồng Bảo An. Đối với Washington có lẽ cũng không phải lúc để làm cho phiá Palestine phẫn nộ".
Theo các nhà quan sát, bản báo cáo Goldstone đã dành cho hai phiá Israel và Palestine 6 tháng để tổ chức các cuộc điều tra. Sau thời hạn đó, nếu tình hình không tiến triển, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc phải chuyển hồ sơ qua Tòa Án Hình Sự Quốc tế.
Thế nhưng, trong tình huống đó, Hoa Kỳ chắc chắn sẽ dùng quyền phủ quyết để ngăn chặn.
Trọng Nghĩa (rfi.fr)